Mỹ – Nhật Bản nhất trí duy trì phối hợp chặt chẽ

Trong bối cảnh căng thẳng giữa Mỹ và Iran tiếp tục gia tăng, các đồng minh của Washington tại châu Á và châu Âu đang tăng cường phối hợp về ngoại giao và quốc phòng nhằm ứng phó với những diễn biến mới ở Trung Đông.

Ngoại trưởng Nhật Bản Toshimitsu Motegi. Ảnh: Kyodo/TTXVN

Ngoại trưởng Nhật Bản Toshimitsu Motegi và người đồng cấp Mỹ Marco Rubio ngày 21/7 đã nhất trí duy trì trao đổi chặt chẽ về tình hình Iran. Theo thông cáo của Bộ Ngoại giao Nhật Bản, hai bên đạt được đồng thuận trên tại cuộc gặp bên lề Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) lần thứ 59 (AMM) và các hội nghị liên quan diễn ra tại Manila (Philippines) từ ngày 18 – 24/7.

Tại cuộc gặp, ông Motegi nhấn mạnh sự cần thiết sớm kiểm soát tình hình, đồng thời khẳng định tầm quan trọng của việc bảo đảm tự do, an toàn hàng hải qua eo biển Hormuz mà không làm phát sinh thêm chi phí. Hai bên cũng trao đổi các vấn đề tại khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương và nhất trí tiếp tục phối hợp chặt chẽ.

Trong khi đó, tại châu Âu, tân Thủ tướng Anh Andy Burnham đã chấp thuận duy trì chính sách cho phép Mỹ sử dụng một số căn cứ quân sự của Anh để hỗ trợ các hoạt động quân sự mang tính phòng vệ, trong bối cảnh căng thẳng tại Trung Đông tiếp tục gia tăng. Theo các nguồn tin của Bloomberg, các bộ trưởng Anh đã thống nhất tiếp tục cho phép lực lượng Mỹ sử dụng căn cứ Diego Garcia tại Ấn Độ Dương và Căn cứ Không quân Hoàng gia RAF Fairford ở miền Tây nước Anh để hỗ trợ các hoạt động quân sự. Việc sử dụng các căn cứ này chỉ giới hạn trong các chiến dịch mà London xác định là mang tính phòng vệ, bao gồm các hoạt động nhằm đối phó các mối đe dọa tên lửa từ Iran và các mục tiêu mà Mỹ cho là đe dọa tự do hàng hải tại eo biển Hormuz.

Theo hãng tin Bloomberg, quyết định này được đưa ra sau khi ông Burnham nhậm chức Thủ tướng ngày 20/7. Theo Bloomberg, sau khi tiếp nhận báo cáo từ các quan chức quốc phòng và an ninh, Thủ tướng Burnham đã nhất trí tiếp tục thực hiện chính sách của chính phủ tiền nhiệm nhằm duy trì sự phối hợp quân sự chặt chẽ giữa Anh và Mỹ.

Trước đó, ngày 17/7, cựu Thủ tướng Keir Starmer đã triệu tập cuộc họp khẩn của Ủy ban COBRA – cơ chế xử lý khủng hoảng của Chính phủ Anh – để đánh giá tình hình sau khi Mỹ nối lại các hoạt động quân sự nhằm vào các mục tiêu của Iran và nguy cơ xung đột leo thang tại khu vực.

Ngoài Anh, một thành viên khác của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) là Bulgaria đang có bước đi tương tự. Ngày 21/7, Ủy ban Quốc phòng Quốc hội Bulgaria đã thông qua đề xuất cho phép Mỹ tạm thời triển khai máy bay tiếp nhiên liệu trên không và lực lượng quân nhân tại một căn cứ không quân của nước này nhằm hỗ trợ các hoạt động quân sự của Washington ở Trung Đông.

Phóng viên TTXVN tại Washington dẫn truyền thông Mỹ và Bulgaria cho biết đề xuất cho phép triển khai tối đa 8 máy bay tiếp dầu KC-135 Stratotanker cùng khoảng 250 quân nhân Mỹ tại Căn cứ Không quân Bezmer ở miền Đông Nam Bulgaria trong thời gian từ ngày 24/7 – 1/10 tới. Quốc hội Bulgaria sẽ tiếp tục xem xét và bỏ phiếu theo quy định đối với đề xuất này. Theo Bộ Quốc phòng Bulgaria, việc triển khai nhằm tăng cường năng lực hỗ trợ hậu cần và tiếp nhiên liệu trên không cho các hoạt động của Mỹ và đồng minh trong khu vực Trung Đông, đồng thời không làm thay đổi quy chế pháp lý của Bulgaria trong các cuộc xung đột đang diễn ra.

Phó Tổng thống Bulgaria Iliana Iotova khẳng định việc cho phép lực lượng Mỹ sử dụng căn cứ Bezmer không đồng nghĩa với việc Bulgaria trở thành một bên tham chiến trong cuộc xung đột giữa Mỹ và Iran. Bà Iliana Iotova nhấn mạnh Bulgaria vẫn tuân thủ các cam kết quốc tế và tiếp tục theo đuổi lập trường ủng hộ giải pháp ngoại giao nhằm giảm căng thẳng tại khu vực.

Trong khi đó, Iran đã lên tiếng phản đối kế hoạch này. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei kêu gọi Bulgaria bác bỏ đề xuất, đồng thời nhấn mạnh rằng bất kỳ sự hỗ trợ nào dành cho các hoạt động quân sự của Mỹ nhằm vào Iran đều có thể kéo Bulgaria vào cuộc xung đột.

Mỹ đang tăng cường triển khai các máy bay tiếp dầu KC-135 và KC-46 tới châu Âu và Trung Đông để bảo đảm năng lực hỗ trợ cho các chiến dịch không quân cũng như tăng cường khả năng răn đe trong bối cảnh căng thẳng với Iran tiếp tục leo thang. Các máy bay tiếp dầu đóng vai trò quan trọng trong việc kéo dài thời gian hoạt động của máy bay chiến đấu, máy bay ném bom và máy bay trinh sát trên các chiến trường xa căn cứ.

Giới quan sát nhận định việc Anh tiếp tục cho phép Mỹ sử dụng các căn cứ quân sự chiến lược, cùng với việc Bulgaria xem xét cho phép Mỹ sử dụng căn cứ Bezmer phản ánh xu hướng tăng cường phối hợp quân sự giữa Washington và các đồng minh thuộc Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây dương nhằm hỗ trợ các hoạt động của Mỹ ở Trung Đông. Những động thái này cũng cho thấy các đồng minh tiếp tục ủng hộ nỗ lực của Mỹ trong bảo đảm an ninh hàng hải và ứng phó các thách thức an ninh tại khu vực, song có thể làm gia tăng sức ép ngoại giao đối với một số quốc gia, trong đó có Bulgaria, trong bối cảnh căng thẳng giữa Mỹ và Iran tiếp tục diễn biến phức tạp.