‘Mỹ chỉ suy đoán, không đưa bằng chứng về nguồn gốc COVID-19′

Theo dõi VGT trên

WHO nhiều lần nói rằng virus SARS-CoV-2 dường như có nguồn gốc tự nhiên từ một loài động vật.

Mỹ chỉ suy đoán, không đưa bằng chứng về nguồn gốc COVID-19 - Hình 1

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ngày 4-5 nói rằng Mỹ đã không cung cấp bất kỳ bằng chứng nào để củng cố cho các tuyên bố mang tính suy đoán của Tổng thống Mỹ Donald Trump rằng virus SARS-CoV-2 gây bệnh COVID-19 có nguồn gốc từ một phòng thí nghiệm ở Trung Quốc, theo hãng tin AFP.

Mỹ chỉ suy đoán, không đưa bằng chứng về nguồn gốc COVID-19 - Hình 2

Xịt khử trùng ngăn COVID-19 trên các con đường ở Tehran (Iran). Ảnh: REUTERS

“Chúng tôi chưa nhận bất cứ dữ liệu hay bằng chứng cụ thể nào từ chính phủ Mỹ liên quan tới nguồn gốc của virus này. Vì vậy, theo quan điểm của chúng tôi, điều này vẫn chỉ là suy đoán” – ông Michael Ryan, Giám đốc chương trình khẩn cấp y tế của WHO, cho hay.

“Giống như mọi tổ chức dựa trên bằng chứng, chúng tôi sẽ rất sẵn sàng tiếp nhận thông tin liên quan đến nguồn gốc của COVID-19″ – ông Ryan nói. Ông nhấn mạnh đây là thông tin y tế công cộng rất quan trọng cho việc kiểm soát dịch bệnh trong tương lai.

“Nếu dữ liệu và bằng chứng có sẵn thì sẽ do chính chính phủ Mỹ quyết định liệu nó có thể được chia sẻ hay không và khi nào thì chia sẻ. Tuy nhiên, rất khó để WHO hoạt động trong môi trường thông tin liên quan đến vấn đề đó” – ông Ryan nói thêm.

Các nhà khoa học tin rằng virus gây bệnh COVID-19 lây từ động vật sang người, xuất hiện tại một chợ bán động vật hoang dã ở TP Vũ Hán, tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc.

Video đang HOT

Tuy nhiên, Tổng thống Trump tuyên bố rằng ông có bằng chứng chứng minh virus có nguồn gốc từ một phòng thí nghiệm ở Vũ Hán và đồng thời tăng cường chỉ trích việc Trung Quốc ứng phó COVID-19 khi dịch mới bùng phát.

Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo hôm 3-5 cũng nói có “bằng chứng to lớn” hỗ trợ cho tuyên bố này.

Tổng thống Trump cũng cáo buộc WHO hạ thấp mức độ nghiêm trọng của COVID-19 để che đậy cho Trung Quốc.

Đáp lại, WHO nhiều lần nói rằng virus SARS-CoV-2 dường như có nguồn gốc tự nhiên từ một loài động vật.

Khoa học phải là trung tâm

Chuyên gia Maria Van Kerkhove của WHO tại cuộc họp báo hôm 4-5 nhấn mạnh rằng có khoảng 15.000 trình tự bộ gen hoàn chỉnh của virus SARS-CoV-2 được giải mã và “từ những bằng chứng chúng tôi nhìn thấy… virus này có nguồn gốc tự nhiên”.

Trong khi các nhà khoa học cho rằng virus gây bệnh COVID-19 bắt nguồn từ loài dơi thì cả bà Van Kerkhove và ông Ryan đều nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tìm ra cách thức virus lây sang người và động vật nào đã đóng vai trò “vật chủ trung gian” trong quá trình đó.

Mỹ chỉ suy đoán, không đưa bằng chứng về nguồn gốc COVID-19 - Hình 3

Các nhà nghiên cứu làm việc tại Viện Virus học Vũ Hán của Trung Quốc. Ảnh: AP

“Chúng ta cần tìm hiểu thêm về nguồn gốc tự nhiên của nó, đặc biệt là về các vật chủ trung gian” – ông Ryan nói.

Theo ông, có như vậy chúng ta mới có thể đưa ra những chính sách y tế công cộng đúng đắn giúp ngăn dịch bùng phát trở lại.

WHO tuần trước cho hay tổ chức này hy vọng Trung Quốc sẽ mời họ tham gia các cuộc điều tra về nguồn gốc động vật của virus SARS-CoV-2. Ông Ryan nói rằng: “Chúng tôi có thể học hỏi từ các nhà khoa học Trung Quốc”.

“Nếu chúng ta có một cuộc điều tra dựa trên khoa học về nguồn gốc của vật chủ và vật trung gian thì điều này sẽ có lợi cho mọi người trên hành tinh” – ông Ryan nói.

“Khoa học cần phải là trung tâm” – ông Ryan nhấn mạnh.

Tính đến nay, đã có hơn 3,6 triệu người trên thế giới nhiễm COVID-19, trong đó hơn 251.000 người đã tử vong, theo trang thống kê Worldometer.

Anh: Trung Quốc cần trả lời các câu hỏi về COVID-19

Bộ trưởng Quốc phòng Anh Ben Wallace ngày 4-5 nói rằng Trung Quốc cần trả lời các câu hỏi về chia sẻ và minh bạch thông tin liên quan tới COVID-19, theo đài CNBC.

“Tuy nhiên, tôi nghĩ đây chưa phải lúc mổ xẻ vấn đề này mà nên để sau khi tất cả chúng ta kiểm soát được dịch bệnh, vượt qua nó và nền kinh tế của chúng ta trở lại bình thường.

Chỉ có cách cởi mở và minh bạch chúng ta mới hiểu về nó và Trung Quốc cần cởi mở và minh bạch về những gì họ biết, cả những thiếu sót lẫn thành công” – ông Wallace nhấn mạnh.

Pompeo: Có bằng chứng nCoV từ phòng thí nghiệm Vũ Hán

Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo hôm nay tuyên bố "có bằng chứng to lớn" cho thấy ncoV bắt nguồn từ một phòng thí nghiệm ở Vũ Hán, Trung Quốc.

"Có bằng chứng to lớn rằng đó chính là nơi virus xuất phát", Pompeo nói trong chương trình "This Week" của kênh truyền hình ABC. "Tôi nghĩ toàn cầu giờ đây có thể nhìn thấy, Trung Quốc có lịch sử lây bệnh cho thế giới và họ vận hành những phòng thí nghiệm không đạt chuẩn".

Pompeo: Có bằng chứng nCoV từ phòng thí nghiệm Vũ Hán - Hình 1

Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo phát biểu tại một cuộc họp báo ở Bộ Ngoại giao ngày 22/4. Ảnh: Reuters.

Dù chỉ trích gay gắt cách Trung Quốc ứng phó với Covid-19, Ngoại trưởng Mỹ từ chối bình luận về khả năng virus bị cố ý phát tán. Ông nhấn mạnh việc Trung Quốc tìm cách che giấu sự nghiêm trọng của dịch bệnh trong giai đoạn đầu đã tạo ra "nguy cơ to lớn" cho thế giới. "Tổng thống Trump đã nói rõ, chúng tôi sẽ buộc người có trách nhiệm phải trả giá", Ngoại trưởng Mỹ tuyên bố.

Tổng thống Mỹ Donald Trump thường xuyên chỉ trích vai trò của Trung Quốc trong đại dịch. Ông khẳng định Bắc Kinh đã liều lĩnh che giấu thông tin quan trọng về Covid-19, đồng thời yêu cầu Trung Quốc "phải chịu trách nhiệm" vì việc làm này.

Theo một số bản tin, Trump đã giao nhiệm vụ cho các điệp viên Mỹ tìm hiểu về nguồn gốc của nCoV, ban đầu được cho là bắt nguồn từ một chợ bán động vật hoang dã ở Vũ Hán nhưng nay bị nghi ngờ là sản phẩm từ một viện nghiên cứu.

Viện virus học Vũ Hán, nằm tại thành phố khởi phát đại dịch, đã bác giả thuyết nCoV xuất phát từ phòng thí nghiệm của mình. Phần lớn các chuyên gia cho biết virus có nguồn gốc từ động vật hoang dã, dơi và tê tê bị nghi là vật chủ.

Covid-19 khởi phát từ Trung Quốc vào tháng 12/2019, xuất hiện tại hơn 200 quốc gia và vùng lãnh thổ với gần 3,5 triệu ca nhiễm nCoV, gần 245.000 người chết và hơn 1,1 triệu người đã hồi phục.

Bạn thấy bài viết này có hữu ích không?
Có;
Không

Tin liên quan

Tiêu điểm

Email châm ngòi mâu thuẫn giữa tỷ phú Musk và lãnh đạo các bộ ban ngành MỹEmail châm ngòi mâu thuẫn giữa tỷ phú Musk và lãnh đạo các bộ ban ngành Mỹ
19:58:24 24/02/2025
Phát hiện dấu hiệu của bãi biển 'nghỉ dưỡng' trên Sao HỏaPhát hiện dấu hiệu của bãi biển 'nghỉ dưỡng' trên Sao Hỏa
18:59:00 25/02/2025
Tổng thống Trump nêu ý tưởng về 'thẻ vàng' 5 triệu USD để trở thành công dân MỹTổng thống Trump nêu ý tưởng về 'thẻ vàng' 5 triệu USD để trở thành công dân Mỹ
08:09:16 26/02/2025
Châu Âu đưa ra nhiều cam kết với Ukraine trong cuộc họp tại KievChâu Âu đưa ra nhiều cam kết với Ukraine trong cuộc họp tại Kiev
06:29:57 25/02/2025
Tổng thống Trump tuyên bố ngừng viện trợ quân sự cho KievTổng thống Trump tuyên bố ngừng viện trợ quân sự cho Kiev
18:37:28 26/02/2025
Chính sách của Đức với Nga và Mỹ sẽ thay đổi ra sao sau bầu cử?Chính sách của Đức với Nga và Mỹ sẽ thay đổi ra sao sau bầu cử?
14:14:55 25/02/2025
Israel 'để mắt' đến toàn bộ Trung Đông, Hamas ra điều kiện đàm phánIsrael 'để mắt' đến toàn bộ Trung Đông, Hamas ra điều kiện đàm phán
23:30:37 24/02/2025
Loạt cơ quan Mỹ yêu cầu nhân viên không phản hồi tối hậu thư của ông MuskLoạt cơ quan Mỹ yêu cầu nhân viên không phản hồi tối hậu thư của ông Musk
22:26:06 24/02/2025

Tin đang nóng

Doanh nhân Mailisa lên tiếng vụ sao kê của mẹ bé Bắp: Đó là để nói với con nít!Doanh nhân Mailisa lên tiếng vụ sao kê của mẹ bé Bắp: Đó là để nói với con nít!
14:21:27 26/02/2025
Hot nhất hôm nay: Bạn gái Huỳnh Hiểu Minh sinh con gái, Angelababy lo sốt vó vì quyền thừa kế của quý tử thay đổi?Hot nhất hôm nay: Bạn gái Huỳnh Hiểu Minh sinh con gái, Angelababy lo sốt vó vì quyền thừa kế của quý tử thay đổi?
14:31:12 26/02/2025
Sao nam "mất tích" khỏi Vbiz: Nghi chia tay đàn chị hơn 14 tuổi và gây xôn xao vì 1 tờ giấy nợSao nam "mất tích" khỏi Vbiz: Nghi chia tay đàn chị hơn 14 tuổi và gây xôn xao vì 1 tờ giấy nợ
15:49:59 26/02/2025
Mẹ bé Bắp có 1 động thái không ngờ sau đêm livestream sao kê chưa từng cóMẹ bé Bắp có 1 động thái không ngờ sau đêm livestream sao kê chưa từng có
14:11:30 26/02/2025
Mẹ Bắp chia sẻ lý do đi máy bay hạng thương gia, cho con học trường quốc tế, làm rõ các tin đồn ở quêMẹ Bắp chia sẻ lý do đi máy bay hạng thương gia, cho con học trường quốc tế, làm rõ các tin đồn ở quê
14:19:28 26/02/2025
Vụ con trai đốt mẹ: Hung thủ từng thương mẹ nhất nhà, sống trách nhiệm?Vụ con trai đốt mẹ: Hung thủ từng thương mẹ nhất nhà, sống trách nhiệm?
15:32:12 26/02/2025
Mẹ bé Bắp lên tiếng chuyện "ứng trước tiền cá nhân đóng viện phí cho con rồi Phạm Thoại chuyển lại sau"Mẹ bé Bắp lên tiếng chuyện "ứng trước tiền cá nhân đóng viện phí cho con rồi Phạm Thoại chuyển lại sau"
15:44:01 26/02/2025
Hiếm hoi Viên Minh xuất hiện cùng Công Phượng tại đám cưới cầu thủ, không xinh đẹp kiểu hotgirl nhưng khí chất chuẩn tiểu thư nhà giàuHiếm hoi Viên Minh xuất hiện cùng Công Phượng tại đám cưới cầu thủ, không xinh đẹp kiểu hotgirl nhưng khí chất chuẩn tiểu thư nhà giàu
13:34:30 26/02/2025

Tin mới nhất

Tổng thống Trump tuyên bố sẽ khôi phục đường ống dẫn dầu Keystone XL của Mỹ và Canada

Tổng thống Trump tuyên bố sẽ khôi phục đường ống dẫn dầu Keystone XL của Mỹ và Canada

19:32:20 26/02/2025
Khi nhu cầu dầu toàn cầu có xu hướng chững lại, trong khi các kênh vận chuyển hiện có đã đáp ứng tốt nhu cầu xuất khẩu dầu từ Canada, Keystone XL có thể không còn là một lựa chọn khả thi.
Sau mô hình AI ban đầu gây chấn động, DeepSeek đẩy nhanh ra mắt mô hình mới

Sau mô hình AI ban đầu gây chấn động, DeepSeek đẩy nhanh ra mắt mô hình mới

19:30:46 26/02/2025
DeepSeek cho biết họ kỳ vọng mô hình mới sẽ cải thiện khả năng lập trình và có thể suy luận bằng các ngôn ngữ ngoài tiếng Anh. Chi tiết về mốc thời gian đẩy nhanh ra mắt R2 chưa từng được đưa tin trước đó.
Lá chắn hạt nhân của Pháp có thể mở rộng khắp châu Âu

Lá chắn hạt nhân của Pháp có thể mở rộng khắp châu Âu

19:25:32 26/02/2025
Hiện lực lượng răn đe hạt nhân của Pháp vẫn độc lập với NATO, trong khi lực lượng răn đe hạt nhân của Anh đóng vai trò quan trọng trong chiến lược phòng thủ của liên minh này.
Bài toán về tháp kiểm soát không lưu tại Mỹ

Bài toán về tháp kiểm soát không lưu tại Mỹ

19:21:25 26/02/2025
Các nhà điều tra cho biết trong vụ tai nạn này, hai máy bay cỡ nhỏ đã xảy ra va chạm khi một chiếc máy bay trong lúc hạ cánh đã bị va phần cánh quạt vào một máy bay khác. Cú va chạm khiến một trong hai máy bay lao xuống đất và bốc cháy.
Lý do 250.000 người ký đơn đòi tịch thu hộ chiếu Canada của tỷ phú Elon Musk

Lý do 250.000 người ký đơn đòi tịch thu hộ chiếu Canada của tỷ phú Elon Musk

18:35:59 26/02/2025
Tỷ phú công nghệ Musk, người mang quốc tịch Nam Phi, Canada và Mỹ, đã trở thành một trong những đồng minh nổi bật nhất của ông Trump kể từ khi tổng thống thứ 47 của Mỹ bắt đầu nhiệm kỳ thứ hai vào tháng trước.
Tổng thống Trump yêu cầu cải tổ Lầu Năm Góc sau nhiều năm quản lý tài chính yếu kém

Tổng thống Trump yêu cầu cải tổ Lầu Năm Góc sau nhiều năm quản lý tài chính yếu kém

18:26:34 26/02/2025
Động thái này được xem là một phần trong nỗ lực của chính quyền nhằm tăng cường trách nhiệm giải trình và cải thiện hiệu quả hoạt động quân sự.
Giải cứu 7.000 người nước ngoài bị lừa lao động ở Myanmar

Giải cứu 7.000 người nước ngoài bị lừa lao động ở Myanmar

18:22:35 26/02/2025
Thông tin được đưa ra trong bối cảnh Thái Lan đang hợp tác với Lào và Campuchia triệt phá các mạng lưới lừa đảo qua điện thoại, một loại hình tội phạm nổi lên trong thời gian gần đây.
Israel đẩy mạnh không kích miền Nam Syria

Israel đẩy mạnh không kích miền Nam Syria

17:52:02 26/02/2025
Israel đã viện dẫn sự hiện diện của lực lượng quân sự ở miền Nam Syria là mối đe dọa trực tiếp đối với công dân của mình. Các quan chức quân đội cũng tuyên bố sẽ tiếp tục các hoạt động nhằm loại bỏ bất kỳ mối đe dọa nào như vậy trong tư...
Phát hiện khảo cổ có niên đại hơn 29.000 năm ở Thái Lan

Phát hiện khảo cổ có niên đại hơn 29.000 năm ở Thái Lan

17:50:45 26/02/2025
Ông Phnombootra Chandrajoti, Tổng Giám đốc Cục Mỹ thuật nhấn mạnh: Đây là một khám phá mang tính đột phá sẽ định hình lại hiểu biết của chúng ta về sự hiện diện của con người thời kỳ đầu ở Đông Nam Á .
Australia khẳng định vị thế Đối tác Chiến lược Toàn diện của ASEAN

Australia khẳng định vị thế Đối tác Chiến lược Toàn diện của ASEAN

17:48:55 26/02/2025
Đại sứ Phạm Hùng Tâm cho biết 6 lĩnh vực hợp tác ưu tiên giữa hai nước đang phát triển rất tốt đẹp vì lợi ích của nhân dân hai nước, đồng thời đóng góp tích cực cho hợp tác khu vực.
Kinh hoàng 'hố tử thần' bất ngờ xuất hiện nuốt chửng xe ô tô

Kinh hoàng 'hố tử thần' bất ngờ xuất hiện nuốt chửng xe ô tô

17:25:12 26/02/2025
Tuy nhiên, Williams tỏ ra khá bình tĩnh trước tình huống bất ngờ này. Tôi đã làm cảnh sát được 32 năm rồi , anh nói. Đó là một phần của cuộc sống ở Philadelphia, không có gì to tát cả
Ecuador ban bố tình trạng khẩn cấp do mưa lũ

Ecuador ban bố tình trạng khẩn cấp do mưa lũ

15:41:21 26/02/2025
Ngày 25/2, Chính phủ Ecuador đã ban bố tình trạng khẩn cấp tại 8 tỉnh ven biển và khu vực phía Nam chịu ảnh hưởng của mưa lũ trong mùa mưa này.

Có thể bạn quan tâm

Linh Tâm: Ns cải lương cát-xê tính bằng vàng, U70 sống an nhàn trong nhà 40 tỷ

Linh Tâm: Ns cải lương cát-xê tính bằng vàng, U70 sống an nhàn trong nhà 40 tỷ

Sao việt

19:42:04 26/02/2025
Trong khi nghệ sĩ Cẩm Thu hạnh phúc bên chồng doanh nhân, Linh Tâm cũng tìm được tổ ấm nhỏ của riêng mình. Anh gặp gỡ và kết hôn cùng một người phụ nữ quê miền Tây tại Mỹ.
Hot: Triệu Lộ Tư sắp thoát khỏi kẻ hành hạ mình bấy lâu?

Hot: Triệu Lộ Tư sắp thoát khỏi kẻ hành hạ mình bấy lâu?

Sao châu á

19:39:46 26/02/2025
Vào ngày 26/2, trên mạng xã hội xuất hiện tin đồn Triệu Lộ Tư sắp rời khỏi công ty quản lý Galaxy Cool Entertainment.
Người đàn ông đỗ xe đúng chỗ quy định, nhưng bị phạt 7 ngày liên tiếp, mất gần 5 triệu đồng: Cảnh sát đưa ra lý do không thể chối cãi!

Người đàn ông đỗ xe đúng chỗ quy định, nhưng bị phạt 7 ngày liên tiếp, mất gần 5 triệu đồng: Cảnh sát đưa ra lý do không thể chối cãi!

Lạ vui

19:38:48 26/02/2025
Một tình huống trớ trêu xảy ra tại Hà Nam (Trung Quốc), khi anh Trương bị phạt tổng cộng 1.400 NDT (gần 5 triệu đồng) chỉ trong 7 ngày, mặc dù xe anh vẫn đỗ xe đúng chỗ mình đã mua.
Đoạn video sốc ghi lại cảnh 2 máy bay suýt đâm vào nhau trên đường băng khi hạ cánh

Đoạn video sốc ghi lại cảnh 2 máy bay suýt đâm vào nhau trên đường băng khi hạ cánh

Netizen

19:36:46 26/02/2025
Một chiếc máy bay phản lực của hãng hàng không Southwest Airlines suýt va chạm với một máy bay tư nhân trên đường băng tại Sân bay Chicago Midway.
Bích Ngọc lên tiếng về nghi vấn "phim giả tình thật" với Thuận Nguyễn

Bích Ngọc lên tiếng về nghi vấn "phim giả tình thật" với Thuận Nguyễn

Hậu trường phim

18:00:18 26/02/2025
Được khán giả đòi ghép đôi ở ngoài đời, Bích Ngọc lên tiếng về nghi vấn phim giả tình thật với Thuận Nguyễn trong Hạnh phúc bị đánh cắp phần 2.
Bỏ phố về quê, cô gái 9x đầu tư hơn 1 tỷ đồng để cải tạo lại căn nhà cũ đẹp như khu nghỉ dưỡng

Bỏ phố về quê, cô gái 9x đầu tư hơn 1 tỷ đồng để cải tạo lại căn nhà cũ đẹp như khu nghỉ dưỡng

Sáng tạo

17:29:04 26/02/2025
Những năm gần đây, cụm từ bỏ phố về quê được nhắc đến khá nhiều. Tận hưởng cuộc sống thanh bình, bầu không khí trong lành là điều khiến biết bao người mơ ước.
Quảng Ngãi huy động hàng trăm bộ đội, người dân gia cố khẩn cấp bờ biển Mỹ Khê

Quảng Ngãi huy động hàng trăm bộ đội, người dân gia cố khẩn cấp bờ biển Mỹ Khê

Tin nổi bật

17:24:55 26/02/2025
Trước thực trạng đó, UBND thành phố huy động 350 người và phương tiện gồm xe múc, xe đào để đắp bờ chắn bằng bao cát nhằm ứng phó tạm thời bờ biển Mỹ Khê để phục vụ cho bà con, du khách tham quan, tắm biển .
3 nhóm người nên tránh ăn hạt

3 nhóm người nên tránh ăn hạt

Sức khỏe

17:24:38 26/02/2025
Các loại hạt mang lại lợi ích sức khỏe và có vai trò trong việc phòng ngừa một số bệnh. Các loại hạt rất giàu chất béo có lợi cho tim, vitamin, khoáng chất và chất chống oxy hóa . Tuy nhiên, không phải tất cả các loại hạt đều có giá trị...
Cha tôi, người ở lại - Tập 6: An ghen với em gái mới của Nguyên

Cha tôi, người ở lại - Tập 6: An ghen với em gái mới của Nguyên

Phim việt

17:23:44 26/02/2025
Đến bữa cơm chỉ có mấy anh em, An không cần giữ ý, cô nàng thể hiện rõ sự khó chịu, ghen tị ra mặt khi phải chia sẻ anh Nguyên.
Xuân Son chống nạng đến dự Gala Quả bóng Vàng, nhan sắc nàng WAG người Brazil chiếm luôn "spotlight"

Xuân Son chống nạng đến dự Gala Quả bóng Vàng, nhan sắc nàng WAG người Brazil chiếm luôn "spotlight"

Sao thể thao

16:59:07 26/02/2025
Chiều ngày 25/2, vợ chồng tiền đạo Nguyễn Xuân Son đã có mặt tại TP.HCM để chuẩn bị tham dự Gala trao giải Quả bóng Vàng Việt Nam 2024.
Gợi ý thực đơn bữa tối ngon cơm với 3 món dễ làm

Gợi ý thực đơn bữa tối ngon cơm với 3 món dễ làm

Ẩm thực

16:30:51 26/02/2025
Thực đơn cơm tối sử dụng những nguyên liệu chế biến món ăn quen thuộc theo mùa dưới đây sẽ đem đến cho bạn và gia đình một bữa ăn ngon miệng, giàu dinh dưỡng.