Mỗi hành trình là một điểm đến

Trong bối cảnh du lịch đang chuyển dịch từ xu hướng “đi thật nhanh, đến thật nhiều” sang “đi chậm để cảm nhận”, đường sắt đang dần khẳng định vị thế như một loại hình du lịch giàu trải nghiệm.

Nếu trước đây tàu hỏa chủ yếu được xem là phương tiện vận chuyển, thì nay nhiều doanh nghiệp lữ hành và ngành đường sắt đã biến chính hành trình trên tàu thành một sản phẩm du lịch. Những chuyến tàu xuyên núi, dọc bờ biển hay kết nối các điểm đến văn hóa đang thu hút ngày càng nhiều du khách trong nước và quốc tế.

Chuyến tàu “Kết nối di sản miền Trung”. Ảnh: ĐƯỜNG SẮT VIỆT NAM

Nhiều sản phẩm mới

Không giống máy bay, nơi hành khách chỉ tập trung vào điểm đến, du lịch bằng tàu hỏa mang lại cảm giác thư thái khi toàn bộ hành trình đều trở thành trải nghiệm. Qua ô cửa toa tàu, du khách có thể ngắm nhìn những cánh đồng lúa, dòng sông, bãi biển hay các bản làng trải dài theo từng cung đường.

Đối với nhiều người trẻ, những chuyến tàu còn mang đến cơ hội “sống chậm”, tạm rời xa nhịp sống hối hả để đọc sách, trò chuyện, thưởng thức cà phê hoặc ghi lại những khoảnh khắc thiên nhiên. Đây cũng là lý do nhiều tuyến đường sắt ngắm cảnh nổi tiếng trên thế giới luôn nằm trong danh sách trải nghiệm phải thử của du khách quốc tế.

Tại Việt Nam, tuyến đường sắt Bắc – Nam dài hơn 1.700 km được đánh giá là một trong những hành trình có cảnh quan đẹp của khu vực. Đặc biệt, đoạn qua đèo Hải Vân với một bên là núi, một bên là biển được nhiều tạp chí và du khách quốc tế đánh giá là điểm nhấn của hành trình.

Nhận thấy tiềm năng của thị trường, ngành Đường sắt cùng nhiều địa phương và doanh nghiệp lữ hành đã liên tục đưa ra các sản phẩm mới. Nổi bật là tàu “Kết nối di sản miền Trung” khai thác giữa Huế và Đà Nẵng. Tuyến tàu đưa du khách đi qua đèo Hải Vân, vịnh Lăng Cô và nhiều thắng cảnh ven biển miền Trung. Không chỉ phục vụ nhu cầu đi lại, đoàn tàu còn tổ chức các chương trình biểu diễn nghệ thuật, giới thiệu nhã nhạc cung đình Huế, ẩm thực địa phương và không gian văn hóa ngay trên tàu, giúp hành khách có thêm trải nghiệm trong suốt hành trình. Đây được xem là mô hình kết hợp giữa vận tải và du lịch khá thành công, góp phần gia tăng lượng khách cho cả Huế và Đà Nẵng.

Bên cạnh đó, tuyến Đà Lạt – Trại Mát tiếp tục là một trong những sản phẩm du lịch đường sắt hấp dẫn. Với chiều dài khoảng 7 km, đoàn tàu cổ đưa du khách băng qua những đồi thông, nhà kính trồng hoa và vùng ngoại ô Đà Lạt trước khi dừng tại Trại Mát – nơi có chùa Linh Phước nổi tiếng. Đây là sản phẩm được nhiều du khách quốc tế lựa chọn khi đến thành phố mộng mơ.

Tại khu vực phía Bắc, nhiều công ty lữ hành đã xây dựng các chương trình khám phá Tây Bắc kết hợp tàu hỏa, xuất phát từ Hà Nội đến Lào Cai trước khi tiếp tục hành trình đến Sa Pa, Y Tý hoặc Bắc Hà. Hình thức này giúp du khách có thêm thời gian nghỉ ngơi trên tàu thay vì phải di chuyển liên tục bằng ô tô.

Hướng đến du lịch xanh và bền vững

Một trong những động lực thúc đẩy sự phát triển của du lịch đường sắt là xu hướng giảm phát thải khí nhà kính. So với nhiều phương tiện vận tải khác trên cùng quãng đường, tàu hỏa có mức phát thải thấp hơn, đặc biệt khi sử dụng đầu máy điện. Vì vậy, nhiều quốc gia đang khuyến khích người dân lựa chọn đường sắt trong các hành trình nội địa.

Xu hướng này cũng phù hợp với định hướng phát triển du lịch bền vững của Việt Nam. Thay vì khai thác ồ ạt, nhiều địa phương hướng tới xây dựng sản phẩm gắn với cảnh quan, văn hóa và trải nghiệm cộng đồng, trong đó đường sắt đóng vai trò kết nối các điểm đến.

Theo Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, sự tăng trưởng mạnh của ngành Du lịch trong thời gian gần đây tạo điều kiện để các loại hình sản phẩm mới, trong đó có du lịch đường sắt, tiếp tục phát triển và đa dạng hóa thị trường.

Mặc dù có nhiều lợi thế, du lịch đường sắt vẫn đối mặt không ít thách thức. Hạ tầng đường sắt còn hạn chế, thời gian di chuyển trên nhiều tuyến khá dài, chất lượng dịch vụ giữa các đoàn tàu chưa đồng đều. Việc kết nối từ ga tàu đến các khu du lịch, khách sạn hay sân bay ở một số địa phương vẫn chưa thuận tiện.

Theo nhiều chuyên gia, để biến đường sắt thành sản phẩm du lịch thực sự hấp dẫn, cần tiếp tục đầu tư toa xe hiện đại, nâng cao chất lượng phục vụ, phát triển các chuyến tàu chuyên đề và tăng cường liên kết với doanh nghiệp lữ hành. Bên cạnh đó, mỗi tuyến tàu cần được xây dựng như một “điểm đến di động”, nơi du khách có thể thưởng thức văn hóa, nghệ thuật, ẩm thực và các hoạt động trải nghiệm đặc trưng của từng vùng miền.

Thực tế cho thấy, việc đưa vào khai thác các đoàn tàu chuyên đề, tàu di sản và sản phẩm du lịch mới đã tạo hiệu quả tích cực, mở ra hướng phát triển mới cho ngành Đường sắt. Một số tuyến ghi nhận tỷ lệ lấp đầy cao và doanh thu tăng trưởng khả quan, cho thấy nhu cầu của thị trường đang ngày càng rõ nét.

Trong ngành du lịch hiện đại, giá trị của một chuyến đi không chỉ nằm ở nơi sẽ đến mà còn ở cách du khách trải nghiệm hành trình. Đó cũng là lợi thế lớn nhất của du lịch đường sắt. Mỗi chuyến tàu mang theo những câu chuyện về cảnh quan, con người và văn hóa của vùng đất mà đoàn tàu đi qua.

Với mạng lưới đường sắt trải dài từ Bắc vào Nam, nhiều cung đường đẹp cùng những sản phẩm mới đang được đầu tư, Việt Nam có nhiều điều kiện để phát triển loại hình du lịch này. Nếu tiếp tục đổi mới dịch vụ, tăng cường liên kết giữa ngành Đường sắt và doanh nghiệp lữ hành, đồng thời đầu tư đồng bộ về hạ tầng, du lịch đường sắt hoàn toàn có thể trở thành một trong những sản phẩm đặc trưng của du lịch Việt Nam trong những năm tới, góp phần kéo dài thời gian lưu trú, gia tăng chi tiêu của du khách và xây dựng hình ảnh một điểm đến xanh, an toàn và giàu trải nghiệm.