Mê cung dưới lòng đất Vịnh Mốc

Nếu không có hướng dẫn viên, một người bình thường rất khó để tự vào, tự ra ở Di tích lịch sử Địa đạo Vịnh Mốc (Quảng Trị).

Với hàng nghìn mét đường hầm và chằng chịt những ngóc ngách, nơi đây xứng đáng với biệt danh “mê cung” dưới lòng đất.

Địa đạo Vịnh Mốc nằm ở thôn Vịnh Mốc, xã Kim Thạch, huyện Vĩnh Linh tỉnh Quảng Trị cũ (nay là xã Cửa Tùng, tỉnh Quảng Trị), là công trình kiến trúc quân sự kỳ vỹ dưới lòng đất, ra đời trong thời kỳ chiến tranh chống Mỹ cứu nước. Địa đạo này được xây dựng với nhiều công năng như trụ sở, kho hậu cần, trường học, bệnh viện, khu vực sinh hoạt của từng gia đình… nằm sát bờ biển , được nối thông nhau bằng hệ thống giao thông hào chằng chịt thay cho đường trên mặt đất.

Sâu trong lòng đất của vùng đất trù phú này là công trình quân sự kỳ vỹ – hệ thống địa đạo chằng chịt, là nơi trú ngụ, sinh hoạt của hàng nghìn người trong những năm chiến tranh chống Mỹ.





Địa đạo Vịnh Mốc và nhiều địa đạo khác nữa trên địa bàn huyện Vĩnh Linh cũ được xây dựng từ cuối năm 1965 đến năm 1968, thể hiện ý chí “một tấc không đi, một ly không rời” bám trụ chiến đấu bảo vệ quê hương và giữ thông mạch máu ra tiền tuyến.





Địa đạo Vịnh Mốc dài hơn 1.000 m (chưa bao gồm các ngách, căn hộ…), chiều cao đường hầm từ 1,7-1,8 m, gồm có 13 cửa ra vào (trong đó có 6 cửa được thông lên đồi và 7 cửa thông ra hướng biển). Dọc hai bên đường hầm, có khoét các ngách nhỏ đủ sinh hoạt cho 2 đến 4 người. Trong hầm còn có hội trường (sức chứa từ 50-60 người), làm nơi hội họp, xem phim , biểu diễn văn nghệ… và một số công trình khác như bảng tin, nhà hộ sinh, 3 giếng nước, nhà vệ sinh, trạm phẫu thuật, trạm xá, bếp nấu ăn (bếp Hoàng Cầm).

Giếng nước và cây cỏ – dấu hiệu của sự sống trong lòng đất.





Hệ thống địa đạo gồm có 3 tầng: tầng thứ nhất sâu 12 m, dùng để cơ động chiến đấu và trú ẩn, tầng thứ hai cách mặt đất 15 m, được dùng làm nơi ở và sinh hoạt của nhân dân và tầng cuối cùng sâu 23 m, được dùng để cất giấu lương thực và vũ khí. Ngay cả tầng sâu nhất, 23 m vẫn còn cao hơn mực nước biển đến 3 m, nên mọi sinh hoạt trong địa đạo vẫn diễn ra bình thường vào mùa mưa. Đã có 17 em bé được sinh ra trong lòng địa đạo này.

Điều đặc biệt, công trình sư của Đại đạo Vịnh Mốc là ông Lê Xuân Vy, lúc bấy giờ học vấn chỉ vừa hết tiểu học, và dụng cụ hiện đại nhất trong tay ông là chiếc la bàn cũ kỹ, những ông cùng với những người dân nơi đây đã xây dựng nên một công trình quân sự kỳ vỹ và trường tồn cho đến ngày nay.





Chính thức mở cửa đón khách từ năm 1995, ngày nay Di tích lịch sử Địa đạo Vịnh Mốc trở thành một địa chỉ du lịch nổi tiếng của tỉnh Quảng Trị, thu hút du khách trong và ngoài nước đến tham quan.