Mất mạng oan vì đòn tâm lý của cảnh sát

Martha Puebla, 16 tuổi, vô tình trở thành mục tiêu trả thù sau khi bị cảnh sát “mượn” danh tính trong một cuộc điều tra.

Tối 12/5/2003, khi Puebla đang ngồi nói chuyện với bạn trước hiên nhà tại thành phố Los Angeles, bang California, một gã tiến lại gần. “Mày là ai?”, gã hỏi.

Chỉ chờ Puebla xưng tên, gã rút súng ngắn từ trong túi áo và bóp cò. Viên đạn trúng dưới mắt trái của Puebla, khiến cô gái gục tại chỗ. Hung thủ lên ôtô rời hiện trường, để lại đằng sau tiếng than khóc của người mẹ mất con.

Động cơ gây án mau chóng được xác định là trả thù. 11 ngày trước khi bị giết, Puebla từng được gọi ra tòa làm chứng chống lại Jose Ledesma (20 tuổi) và Mario Catalan (26 tuổi), hai thành viên trong băng đảng đường phố có tên Vineland Boyz. Ledesma và Catalan cùng bị cáo buộc bắn chết một nam thanh niên 18 tuổi, bạn của Puebla, vào năm 2002.

Jose Ledesma. Ảnh: Los Angeles Times .

Cảnh sát để ý thấy Juan Catalan (25 tuổi), anh trai của Catalan, có mặt tại phiên tòa hôm ấy nên tình nghi người này có liên quan tới cái chết của Puebla. Tròn ba tháng sau khi Puebla chết, Juan bị bắt giữ để điều tra về hành vi giết người.

Trong phòng thẩm vấn, điều tra viên nói dựa trên mô tả của nhân chứng, họa sĩ đã phác họa được chân dung nghi phạm có nét tương đồng với Juan. Nhân chứng này cũng nhận diện Juan là hung thủ giết Puebla. Theo điều tra viên, Juan gây án vì muốn trả thù việc Puebla ra làm chứng chống lại em trai. Tuy vậy, Juan không hợp tác với cảnh sát.

Đối diện án tử, Juan khẳng định vô tội và thuê luật sư. Lúc này, Juan mới kể ngày xảy ra vụ án, anh và con gái 6 tuổi, cùng hai người bạn đi xem trận đấu bóng chày. Sau trận đấu, Juan mua đồ chơi cho con gái, gọi điện cho bạn gái, chở một trong hai người bạn về, rồi mới về nhà. Tối hôm ấy, Juan không có hoạt động gì.

Tuy con gái xác thực lời khai cho Juan, chứng cứ ngoại phạm của anh vẫn bị công tố viên nghi ngờ vì Juan không trình bày ngay trong lần đầu bị thẩm vấn. Về điều này, Juan giải thích do quá sốc khi bị cáo buộc tội ác mình không thực hiện.

Nhờ bạn gái của Juan, luật sư bào chữa có được vé vào trận đấu bóng chày vào tối hôm ấy nhưng chứng cứ này chưa đủ để chứng minh Juan có mặt ở sân bóng. Luật sư liền tới sân bóng lúc vắng người và chụp lại hàng ghế nơi nhóm Juan ngồi tối hôm ấy. Sau khi rà soát băng ghi hình trận bóng, luật sư tìm được một số người ngồi quanh Juan nhưng không ai đủ tự tin để ra tòa làm chứng.

Tiếp tục rà soát, luật sư Juan phát hiện máy quay trên thực tế đã ghi hình được bóng hình thân chủ giữa 27.000 người hâm mộ tới xem trận đấu. Tuy nhiên, hình ảnh có độ phân giải quá thấp nên không được chấp nhận làm chứng cứ.

Lúc này, Juan nhớ ra ở sân bóng hôm ấy dường như có đoàn làm phim vì một số hàng ghế bị nhân viên an ninh quây lại. Juan còn nhìn thấy có người đàn ông lên xuống cầu thang nhiều lần, dường như để diễn lại một cảnh quay.

Phòng truyền thông của ban quản lý sân bóng xác nhận có đoàn làm phim của kênh truyền hình HBO tới đây vào ngày 12/5/2003 để quay sêri phim hài nổi tiếng Curb Your Enthusiasm. Sau khi nghe trình bày sự việc, nhà sản xuất phim đồng ý để luật sư tiếp cận những thước phim chưa qua cắt xén.

Juan Catalan (trái) và luật sư cầm khung hình có xuất hiện hai cha con Juan ở trận bóng. Ảnh: Life Daily.

Những thước phim thô cho thấy Juan đã ba lần xuất hiện trong ống kính, lần đầu tiên là vào 20h45, lần cuối cùng vào 21h15 ngày 12/5/2003. Tuy nhiên, Puebla bị giết vào lúc 22h32 nên công tố viên lập luận vẫn tồn tại một tiếng 17 phút để Juan có thể gây án.

Không dừng lại, luật sư bào chữa chuyển sang rà soát dữ liệu điện thoại vì Juan nói đã gọi cho bạn gái sau trận đấu. Dữ liệu nhà mạng cho thấy điện thoại Juan đã kết nối với cột sóng đối diện sân bóng. Như vậy, Juan đã ở sân bóng ít nhất tới 22h12.

Chứng cứ luật sư tìm được được xuất trình tại phiên điều trần trước xét xử, giai đoạn thẩm phán sẽ quyết định bác cáo trạng hay đưa vụ án ra xét xử. Cuối cùng, sau khi xem xét mọi chứng cứ, thẩm phán hủy cáo trạng do không đủ căn cứ và trả tự do cho Juan sau gần 6 tháng tạm giam.

Juan sau đó khởi kiện chính quyền và cảnh sát thành phố Los Angeles. Năm 2007, Juan nhận bồi thường 320.000 USD sau khi điều tra viên bị xác định có sai phạm trong lúc thẩm vấn.

Vụ án mạng của Puebla được FBI tiếp quản. Qua điều tra, FBI cáo buộc một thành viên khác của băng đảng Vineland Boyz đứng đằng sau cái chết của thiếu nữ 16 tuổi. Kẻ này sau đó lãnh án chung thân vào năm 2008. Cùng năm ấy, Ledesma và Catalan bị kết tội giết hại bạn của Puebla, cũng lãnh án chung thân.

Cuộc điều tra của FBI cũng làm rõ nguyên nhân thực sự khiến Puebla trở thành mục tiêu. Ban đầu, khi thẩm vấn Ledesma và Catalan về cái chết của người bạn của Puebla, điều tra viên không thể khai thác thông tin nên đã dùng đòn tâm lý.

Biết Ledesma quen Puebla, điều tra viên cho hắn xem bộ ảnh chân dung nghi phạm, trong đó ảnh Ledesma bị khoanh tròn. Dưới tấm ảnh có ký tên Puebla cùng dòng chữ “Đây là kẻ bắn bạn trai của bạn tôi”. Dù vậy, Ledesma vẫn phủ nhận quen Puebla.

Bộ ảnh chân dung nghi phạm có chữ ký giả của Martha Puebla. Ảnh: Los Angeles Times.

Tối hôm sau, Ledesma dùng điện thoại trong trại tạm giam gọi cho đồng đảng ở ngoài. Bằng mật ngữ, hắn ra lệnh giết đứa con gái có tên bắt đầu bằng chữ “M” để trả thù. Tên đầy đủ của Puebla là Martha Puebla.

Trên thực tế, Puebla hoàn toàn không “xì đểu” và thậm chí còn giúp bảo vệ Ledesma bằng cách dặn nhân chứng không khai với cảnh sát. Dòng chữ và chữ ký trên ảnh của Ledesma thực ra là do điều tra viên mạo danh Puebla làm giả.

Kể cả khi bị triệu tập ra tòa làm chứng trước khi chết, Puebla cũng không giúp gì cho công tố viên. Bị yêu cầu chỉ mặt kẻ giết bạn, Puebla nói không nhìn rõ mặt hung thủ. Dù vậy, lời khai của thiếu nữ vẫn không thể xoa dịu cơn giận của Ledesma, hoặc Ledesma không thể rút lại lệnh truy sát.

Trùng hợp, hai điều tra viên giả chữ ký và chữ viết của Puebla trên ảnh của Ledesma cũng chính là người đã buộc tội oan cho Juan. Khi thẩm vấn Juan về cái chết của Puebla, hai người này đã dùng đòn tâm lý tương tự. Ảnh của Juan cũng bị khoanh tròn với chữ ký của các nhân chứng khác.