Lạc giữa đại ngàn đất mỏ Quảng Ninh, chạm vào ‘báu vật xanh’ hàng trăm năm tuổi

Dưới những tán rừng nguyên sinh ở xã Đường Hoa (Quảng Ninh) là một quần thể chè rừng cổ thụ ít người đặt chân tới, vẫn đang âm thầm sinh trưởng qua nhiều thế hệ.

Để chạm tới “báu vật xanh” ấy, du khách sẽ phải băng rừng gần hai giờ đồng hồ, vượt dốc, lội suối và len qua những khoảng cây rậm rạp dưới sự dẫn đường của người bản địa gắn bó cả cuộc đời với núi rừng vùng biên.

“Muốn vào được khu chè này thì phải đi từ sáng sớm. Trời mưa là gần như không thể vào”, ông Phùn A Sám, người dân bản Tài Chi, vừa chỉnh lại con dao phát rừng trên vai vừa nói, trước khi dẫn chúng tôi bước vào cánh rừng già.

Đoàn đặt chân đến khu vực có quần thể chè rừng cổ thụ cả trăm năm tuổi tại xã Đường Hoa, tỉnh Quảng Ninh sau gần hai giờ đồng hồ vượt dốc, lội suối và len qua những khoảng cây rậm rạp. (Ảnh: Đinh Hùng)

Với người đàn ông vùng cao ấy, từng khe suối, triền núi hay những lối mòn khuất dưới tầng lá mục đều đã trở nên quen thuộc sau hàng chục năm gắn bó với rừng. Từ nhỏ, ông đã theo cha vào rừng lấy măng, tìm cây thuốc, hái nấm, lấy mật ong,… theo mùa. Những chuyến đi nối tiếp từ thuở ấu thơ đã giúp ông thuộc từng khoảnh rừng, ngọn núi như lòng bàn tay.

Đi sâu vào rừng, dấu vết của con người dần biến mất. Có những đoạn cây bụi ken dày đến mức không còn nhận ra lối đi. Ông Sám liên tục vung dao, phát quang lối đi để mở đường cho đoàn. Những con dốc dựng đứng nối tiếp các khe suối khiến cả đoàn nhiều lần phải dừng lại lấy sức.

Để đến được quần thể rừng chè cổ thụ, không thể thiếu sự dẫn dắt của người bản địa đã gắn bó hàng chục năm với cánh rừng nguyên sinh vùng biên Quảng Ninh. (Ảnh: Đinh Hùng)

Có lúc, giữa bạt ngàn cây rừng, đoàn lạc khỏi hướng di chuyển. Không có sóng điện thoại, cũng chẳng có bất kỳ dấu mốc nào nhưng nhờ kinh nghiệm của ông Sám, cả đoàn nhanh chóng xác định lại phương hướng để tiếp tục hành trình.

“Ngày còn nhỏ, theo người lớn đi rừng, tôi đã biết khu chè này rồi. Khi đó cây đã rất to. Đến giờ mấy chục năm quay lại vẫn thấy chúng đứng ở đây, gần như không thay đổi”, ông kể.

Ông Phùn A Sám – người dân bản Tài Chi, có hàng chục năm gắn bó với cánh rừng già của xã Đường Hoa, tỉnh Quảng Ninh. (Ảnh: Đinh Hùng)

Sau gần hai giờ băng rừng, khung cảnh trước mắt khiến mọi mệt nhọc dường như tan biến. Giữa tầng tầng lớp lớp cây gỗ của rừng nguyên sinh, những cây chè cổ thụ khổng lồ lặng lẽ vươn mình lên bầu trời.

Thân cây phủ kín rêu xanh, lớp vỏ xù xì hằn sâu dấu tích của thời gian. Có cây cao tới khoảng 30 m, tán lá hòa lẫn với tầng cây vượt tán của khu rừng già. Dưới gốc, hàng trăm quả chè chín nằm lẫn trong lớp lá mục. Từ những hạt giống ấy, vô số cây chè non đang tự nhiên nảy mầm, tạo nên một vòng tuần hoàn sinh học gần như nguyên vẹn, ít chịu tác động của con người.

Những tán chè rừng cổ thụ tuổi đời hàng trăm năm ở xã Đường Hoa, tỉnh Quảng Ninh hiện vẫn đang sinh trưởng xanh tốt. (Ảnh: Đinh Hùng)

Qua khảo sát thực địa, chúng tôi ghi nhận khu vực có hơn 100 cây chè lớn nhỏ phân bố trên diện tích khá rộng. Nhiều cây có chu vi thân từ khoảng 60 cm đến trên 1,2 m. Với quy mô ấy, đây là một quần thể chè rừng cổ thụ có giá trị đặc biệt về nguồn gen và đa dạng sinh học.

Do cây quá cao, việc quan sát lá và quả trên tán phải thực hiện bằng thiết bị quang học. Các đặc điểm ghi nhận cho thấy quần thể chè phát triển hoàn toàn trong điều kiện tự nhiên, chưa phát hiện dấu hiệu bị can thiệp hay khai thác.

Những cây chè rừng cổ thụ cao hàng chục mét, tạo thành một quần thể mang lại nét độc đáo riêng có của cánh rừng nguyên sinh nơi đây. (Ảnh: Đinh Hùng)

Điều đặc biệt hơn cả là quần thể chè không tồn tại đơn lẻ mà là một phần của hệ sinh thái rừng nguyên sinh còn khá nguyên vẹn. Bao quanh là những cây gỗ bản địa, tre, trúc, dương xỉ, dây leo, nấm và rêu. Tiếng chim rừng, những đàn sóc chuyền cành cùng vô số loài côn trùng tạo nên một bức tranh thiên nhiên sống động.

Không chỉ mang giá trị về nguồn gen quý hiếm, quần thể chè rừng còn là nơi trú ngụ của nhiều loại động vật đặc hữu, minh chứng sinh động cho sức sống bền bỉ của những cánh rừng tự nhiên nơi vùng biên Quảng Ninh. (Ảnh: Đinh Hùng)

Giữa đại ngàn xã Đường Hoa, những cây chè cổ thụ vẫn lặng lẽ cắm rễ qua bao mùa mưa nắng, như những “chứng nhân xanh” của thời gian. Không chỉ mang giá trị về nguồn gen quý hiếm, quần thể này còn là minh chứng sinh động cho sức sống bền bỉ của những cánh rừng tự nhiên nơi vùng biên Quảng Ninh.