Kiev nhận ‘tin xấu’ ngay trước cuộc gặp thượng đỉnh Zelensky-Trump ở Nhà Trắng

Chính quyền của Tổng thống Donald Trump đã thông báo với các thành viên Quốc hội Mỹ rằng họ sẽ không hoàn tất việc giải ngân khoản viện trợ trị giá 400 triệu USD mà Quốc hội đã phê duyệt cho Ukraine cho đến năm tài khóa 2029.

Lô tên lửa Javelin do Mỹ viện trợ được chuyển tới sân bay ở Kiev, Ukraine ngày 11/2/2022. Ảnh: AFP/TTXVN (Ảnh không được phép sử dụng, chia sẻ bởi bên thứ ba)

Kênh TVP World ngày 28/7 cho biết hồi tháng 5, Bộ Quốc phòng Mỹ đã gửi thư cho các nhà lập pháp, trong đó nêu rõ kế hoạch chi tiêu đối với khoản tiền này.

Các nghị sĩ đảng Dân chủ và một số nghị sĩ đảng Cộng hòa cùng đảng với Tổng thống Mỹ Donald Trump đã chỉ trích Lầu Năm Góc vì trì hoãn khoản viện trợ dành cho Kiev, vốn đã nhận được sự ủng hộ của các thành viên thuộc cả hai đảng vào năm ngoái.

Hai tháng sau khi bức thư được gửi đi, số tiền này vẫn chưa được giải ngân, thậm chí chưa được cam kết chi thông qua việc ký kết hợp đồng.

Quốc hội Mỹ đã nhiều lần phàn nàn về tiến độ giải ngân chậm chạp. Nội dung bức thư trước đây chưa từng được công bố và Lầu Năm Góc chưa lập tức phản hồi yêu cầu bình luận.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky dự kiến sẽ gặp Tổng thống Trump tại Nhà Trắng vào ngày 28/7, theo giờ Mỹ.

Tại cuộc gặp này, ông Zelensky sẽ tiếp tục thúc giục Mỹ cung cấp khẩn cấp các năng lực phòng không mà Ukraine đang rất cần, đồng thời hoàn tất một thỏa thuận về thiết bị bay không người lái (UAV) với Mỹ.

Sau cuộc gặp, ông Zelensky dự kiến sẽ tới Đồi Capitol để gặp toàn bộ 100 thượng nghị sĩ Mỹ. Hạ viện hiện không làm việc tại Washington do đang trong kỳ nghỉ hè.

Hai nguồn tin cho biết các thành viên Quốc hội Mỹ không hài lòng với thời gian biểu do Lầu Năm Góc đưa ra, vì cho rằng tiến độ này chậm một cách bất thường đối với một cuộc xung đột vẫn đang tiếp diễn.

Theo kế hoạch giao hàng nêu trong thư, số tiền sẽ được cam kết chi trong năm tài khóa 2026, kết thúc vào ngày 30/9, trong khi việc bàn giao toàn bộ số viện trợ dự kiến chỉ hoàn tất trong năm tài khóa kết thúc vào ngày 30/9/2029 trong khi nhiệm kỳ thứ hai của ông Trump sẽ kết thúc vào ngày 20/1/2029.

Gần đây, Tổng thống Mỹ đã thể hiện thái độ tích cực hơn đối với Ukraine.

Ông Trump đã phê duyệt đề xuất cấp giấy phép để Ukraine sản xuất tên lửa đánh chặn Patriot, đồng thời phát tín hiệu về việc sẽ ký một dự luật trừng phạt Liên bang Nga do cố Thượng nghị sĩ Cộng hòa Lindsey Graham, một đồng minh thân cận của ông tại Thượng viện, đề xuất.

Tổng thống Ukraine sẽ tham dự tang lễ của ông Graham vào ngày 28/7.

Cái chết đột ngột của Thượng nghị sĩ Graham trong tháng này làm dấy lên câu hỏi liệu sự chuyển hướng gần đây của ông Trump theo hướng ủng hộ Kiev có tiếp tục được duy trì khi không còn sự vận động của ông Graham hay không, đặc biệt đối với các dự luật trừng phạt Liên bang Nga và viện trợ quân sự cho Ukraine.

Kế hoạch chi tiêu nêu trong bức thư bao gồm khoản 400 triệu USD dành cho nâng cao năng lực, tài trợ trang thiết bị, đào tạo và dịch vụ để giúp lực lượng Ukraine tự bảo vệ trước cuộc tấn công của Liên bang Nga.

Các hạng mục trong kế hoạch gồm 200 triệu USD dành cho vũ khí, đạn dược và chất nổ; 99,9 triệu USD dành cho phương tiện, phụ tùng và trang thiết bị; cùng 100 triệu USD dành cho các dịch vụ như vận chuyển trang bị quốc phòng tới Ukraine.

Theo luật pháp Mỹ, tổng thống có nghĩa vụ pháp lý phải chi các khoản tiền đã được Quốc hội phân bổ và không thể đơn phương ngăn chặn việc giải ngân để theo đuổi các mục tiêu chính sách khác.

Ukraine là nước nhận viện trợ nước ngoài lớn nhất của Mỹ kể từ khi Liên bang Nga phát động chiến dịch quân sự quy mô lớn vào tháng 2/2022.

Tuy nhiên, cam kết của Washington đối với Kiev đã bị đặt dấu hỏi kể từ khi ông Trump trở lại Nhà Trắng và đảng Cộng hòa của ông Trump giành quyền kiểm soát cả hai viện trong Quốc hội Mỹ vào tháng 1/2025.

Kể từ đó, Quốc hội Mỹ chưa thông qua bất kỳ gói viện trợ lớn nào. Đặc biệt, các nghị sĩ Dân chủ cáo buộc ông Trump và đảng Cộng hòa cố tình kéo dài tiến độ giải ngân các khoản viện trợ đã được phê duyệt trước khi ông nhậm chức.

Theo Hội đồng Quan hệ Đối ngoại, tính đến cuối tháng 9/2024, Mỹ đã phân bổ 175 tỷ USD cho các chương trình liên quan đến cuộc xung đột Nga – Ukraine.

Trong số này, 106 tỷ USD được dành cho viện trợ trực tiếp cho Ukraine, trong khi 69 tỷ USD còn lại được chi tiêu trong nền kinh tế Mỹ để hỗ trợ các ngành công nghiệp của nước này.