Khi ma túy “đi nhờ” những cuốc xe công nghệ

Ma túy được ngụy trang trong các kiện hàng rồi thuê tài xế công nghệ vận chuyển đang trở thành thủ đoạn của nhiều đường dây tội phạm, đẩy không ít tài xế vào rủi ro pháp lý.

Cùng nhận đơn giao hàng qua ứng dụng xe công nghệ, nhưng ba tài xế lại có ba kết cục hoàn toàn khác nhau: Người lĩnh án tử hình, người được xác định không phải chịu trách nhiệm hình sự, người góp phần giúp cơ quan chức năng triệt phá đường dây ma túy xuyên quốc gia.

Những vụ việc này cho thấy các đường dây ma túy đang lợi dụng dịch vụ giao hàng công nghệ để vận chuyển chất cấm. Với tài xế, chỉ một quyết định nhận hay từ chối giao một kiện hàng nghi vấn cũng có thể dẫn đến những hệ quả hoàn toàn khác nhau.

Một đơn hàng, ba số phận

Chỉ vì nhận vận chuyển một kiện hàng để lấy tiền công 10 triệu đồng, Phạm Văn Trung, tài xế xe ôm công nghệ, đã phải trả giá bằng bản án tử hình.

Theo hồ sơ vụ án, Trung biết rõ bên trong kiện hàng là gần 4,9kg ma túy, nhưng vẫn đồng ý vận chuyển để hưởng tiền công. Với hành vi này, tháng 8/2024, TAND TPHCM tuyên phạt bị cáo mức án tử hình về tội Vận chuyển trái phép chất ma túy.

Không lâu sau đó, hai tài xế xe ôm công nghệ khác là Hoàng Đại Dương và Vũ Văn Phôn cũng bị tuyên phạt tù chung thân sau khi tham gia vận chuyển 1,82kg ma túy để nhận 5 triệu đồng tiền công.

Tuy nhiên, không phải mọi tài xế nhận vận chuyển hàng chứa ma túy đều phải chịu trách nhiệm hình sự. Điều quyết định là họ có biết hoặc buộc phải biết kiện hàng mình đang vận chuyển chứa chất cấm hay không.

Đó là trường hợp của tài xế công nghệ H.N.L..Tháng 3/2023, trong lúc làm nhiệm vụ giao hàng, L. bị lực lượng công an kiểm tra và phát hiện khoảng 1kg ma túy được ngụy trang trong một thùng hàng đã niêm phong.

Quá trình điều tra xác định người gửi là Hồ Văn Tây. Đối tượng nhiều lần cất giấu ma túy trong các kiện hàng thông thường rồi thuê shipper giao qua ứng dụng xe công nghệ.

Bị cáo Hồ Văn Tây (Ảnh: Thỏ Mộc).

Đối với tài xế H.N.L., cơ quan điều tra xác định người này chỉ nhận đơn hàng ngẫu nhiên, không biết bên trong chứa ma túy, đồng thời không có căn cứ cho thấy tài xế phải biết đó là hàng cấm. Vì vậy, H.N.L. không bị xử lý hình sự. Trong khi đó, Hồ Văn Tây sau đó bị TAND TPHCM tuyên án tử hình.

Ở một vụ án khác, sự cảnh giác của tài xế lại trở thành đầu mối giúp cơ quan điều tra triệt phá đường dây ma túy.

Tháng 10/2023, tài xế Lalamove Lê Mỹ T. được thuê giao một kiện hàng từ khu vực huyện Đức Hòa (Long An cũ) đến huyện Hóc Môn cũ, TPHCM. Khi nhiều lần không liên lạc được với người nhận, anh nghi ngờ có dấu hiệu bất thường nên chủ động mang kiện hàng đến công an trình báo.

Kiểm tra bên trong, lực lượng chức năng phát hiện hơn 700gram ma túy. Từ đầu mối này, cơ quan điều tra lần ra Nguyễn Thanh Cường, khám xét nơi ở và thu giữ gần 38kg ma túy các loại, đồng thời bóc gỡ một đường dây mua bán ma túy xuyên quốc gia. Sau đó, Cường bị tuyên án tử hình.

Cũng trong năm 2024, hai tài xế Grab phát hiện một kiện hàng có nhiều túi nylon chứa thảo mộc khô nghi là cần sa nên từ chối vận chuyển và trình báo công an. Từ thông tin này, lực lượng chức năng tiếp tục mở rộng điều tra, phát hiện thêm nhiều đối tượng liên quan đến ma túy.

Không còn là những vụ việc cá biệt

Những trường hợp trên phản ánh một xu hướng đáng lo ngại khi các đường dây ma túy ngày càng lợi dụng dịch vụ giao hàng công nghệ để che giấu hoạt động phạm tội.

Nguyễn Thanh Cường lĩnh án tử hình (Ảnh: Xuân Duy).

Theo kiến nghị của Viện KSND TPHCM gửi Chủ tịch UBND TPHCM về tăng cường phòng ngừa việc lợi dụng dịch vụ xe công nghệ để vận chuyển ma túy, giai đoạn 2022-2024, loại tội phạm này gia tăng cả về số vụ việc lẫn mức độ tinh vi.

Số vụ án ma túy được các cơ quan tố tụng thụ lý tăng từ 242 vụ với 354 bị can năm 2022 lên 350 vụ với 1.462 bị can vào năm 2024.

Đáng chú ý, từ năm 2022 đến cuối năm 2024, lực lượng chức năng phát hiện hơn 350 vụ việc liên quan đến việc sử dụng xe công nghệ để vận chuyển ma túy. Khoảng 20% số vụ án ma túy xảy ra tại khu vực nội thành có yếu tố liên quan đến dịch vụ giao hàng hoặc gọi xe công nghệ.

Theo thống kê của Viện KSND TPHCM, có hơn 70 vụ việc tài xế công nghệ vô tình vận chuyển ma túy do không biết bên trong kiện hàng chứa chất cấm hoặc không kiểm tra hàng hóa trước khi nhận vận chuyển.

Theo cơ quan này, thay vì trực tiếp giao nhận, các đối tượng thường cất giấu ma túy trong quần áo, thực phẩm, mỹ phẩm, hộp quà hoặc các kiện hàng thông thường rồi thuê shipper giao qua nhiều điểm trung chuyển khác nhau. Cách thức này giúp các đối tượng hạn chế tiếp xúc trực tiếp, cắt đứt các mắt xích và gây khó khăn cho quá trình truy xét.

Vì sao xe công nghệ bị tội phạm lợi dụng?

Theo Viện KSND TPHCM, bên cạnh thủ đoạn ngày càng tinh vi của các đối tượng, vẫn còn nhiều kẽ hở trong hoạt động giao nhận tạo điều kiện để tội phạm lợi dụng.

TPHCM hiện có số lượng lớn tài xế công nghệ hoạt động mỗi ngày với hàng chục nghìn chuyến giao hàng, tạo điều kiện để các đối tượng dễ dàng trà trộn.

Viện KSND TPHCM nêu ra nhiều nguyên nhân dẫn tới việc ma túy “đi nhờ” xe công nghệ (Ảnh minh họa: T.C.).

Trong khi đó, việc xác minh danh tính người gửi, giám sát các đơn hàng có dấu hiệu nghi vấn ở một số nền tảng vẫn chưa được thực hiện đầy đủ. Tình trạng mua bán, cho thuê tài khoản giao hàng còn xảy ra; nhiều tài xế cũng chưa được trang bị đầy đủ kỹ năng nhận diện các dấu hiệu bất thường khi nhận và giao hàng.

Viện KSND TPHCM cũng cho rằng, mặc dù một số nền tảng đã yêu cầu tài xế chụp ảnh người gửi, người nhận và kiện hàng, việc kiểm tra, giám sát quá trình thực hiện vẫn chưa thật sự hiệu quả. Bên cạnh đó, cơ chế phối hợp, chia sẻ thông tin giữa doanh nghiệp cung cấp nền tảng và cơ quan chức năng khi phát hiện đơn hàng nghi vấn còn thiếu chặt chẽ.

Từ thực trạng trên, Viện KSND TPHCM kiến nghị UBND TPHCM chỉ đạo các sở, ngành cùng doanh nghiệp cung cấp nền tảng triển khai các giải pháp tăng cường quản lý hoạt động giao hàng công nghệ, hạn chế việc các đường dây ma túy lợi dụng loại hình dịch vụ này để thực hiện hành vi phạm tội.