Israel đối mặt với nguy cơ giá hàng hóa leo thang

Theo phóng viên TTXVN tại Tel Aviv, chi phí vận tải biển và hàng không tới Israel đang tăng mạnh trong bối cảnh xung đột với Iran làm gián đoạn hoạt động vận chuyển, đẩy chi phí bảo hiểm và vận hành tăng cao, qua đó làm dấy lên lo ngại giá hàng hóa có thể tăng đối với người tiêu dùng.

Ngôi nhà bị hư hại sau một vụ tấn công tại Moshav Kfar Yuval, Israel, ngày 3/3/2026. Ảnh: THX/TTXVN

Các khách hàng của nhiều hãng vận tải lớn, trong đó có hãng tàu của Israel như ZIM và hãng vận tải biển Mediterranean Shipping Company (MSC), cùng các hãng vận tải hàng không, đã được thông báo về khoản “phụ phí chiến tranh”, khiến chi phí vận chuyển hàng hóa tới Israel tăng khoảng 10 – 25%, tùy theo tuyến đường và quốc gia xuất phát.

Do hơn 90% lượng hàng nhập khẩu của Israel được vận chuyển bằng đường biển, vận tải hàng hải đóng vai trò then chốt đối với chuỗi cung ứng của nước này. Trong khi đó, giá vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không cũng tăng đáng kể. Hãng Challenge Airlines Israel (trước đây là CAL Cargo Airlines) đã tăng thêm khoảng 0,6 USD/kg, so với mức giá trung bình khoảng 2 USD/kg trước đó.

Bất chấp xung đột và việc nhiều chuyến bay quốc tế tạm dừng, các chuyến bay chở hàng tới Israel vẫn được duy trì. Challenge Airlines cho biết đang vận hành các chuyến bay hàng hóa hằng ngày theo cơ chế cho phép đặc biệt, ưu tiên vận chuyển thiết bị y tế và các mặt hàng thiết yếu. Hãng hàng không El Al cũng tiếp tục khai thác chiếc máy bay vận tải hàng hóa duy nhất của mình.

Ngày 3/3, Challenge Airlines đã vận chuyển khoảng 250 tấn cá tươi, chủ yếu là cá hồi từ Oslo (Na Uy) và cá từ Síp, nhằm bổ sung nguồn cung cho các nhà hàng và siêu thị tại Israel sau khi các chuyến hàng bằng đường biển bị chậm trễ trong nhiều ngày.

Giám đốc điều hành Challenge Airlines, ông Udi Sharoni, cho biết công ty đang hoạt động “liên tục 24/24″ để duy trì cầu hàng không, song số lần hạ cánh bị giới hạn và các chuyến hàng phải được ưu tiên theo mức độ khẩn cấp. Theo ông Sharoni, việc áp dụng phụ phí chiến tranh phản ánh sự gia tăng mạnh của chi phí vận hành và bảo hiểm trong bối cảnh xung đột.

Trong khi đó, theo giới chuyên gia ngành vận tải, các đe dọa của Iran về việc đóng cửa Eo biển Hormuz – tuyến hàng hải chiến lược của thế giới – không tác động trực tiếp đến nhập khẩu của Israel. Phần lớn lưu lượng qua eo biển này là dầu mỏ và khí đốt, trong khi Israel không phụ thuộc vào nguồn khí đốt từ khu vực do có sản lượng khí nội địa.

Tuy vậy, tác động gián tiếp của cuộc xung đột đối với thị trường năng lượng toàn cầu vẫn có thể ảnh hưởng đến nền kinh tế Israel. Chủ tịch Hiệp hội môi giới hải quan và giao nhận Israel Amir Shani cho biết việc gia tăng rủi ro vận tải tại Eo biển Hormuz đã khiến phí bảo hiểm tàu biển tăng mạnh, buộc các hãng vận tải phải nâng giá cước.

Ông Shani cho biết công ty Alaluf, đơn vị xử lý phần lớn hoạt động nhập khẩu ô tô vào Israel, đã tăng giá vận chuyển lên tới 10%, trong khi mức tăng trong vận tải hàng không còn cao hơn.

Cùng ngày, hãng xếp hạng tín nhiệm S&P công bố báo cáo về kinh tế Trung Đông trong bối cảnh xung đột với Iran, trong đó cảnh báo rủi ro địa chính trị trong khu vực đã tăng từ mức “cao” lên “rất nghiêm trọng”, mức cao nhất trong thang đánh giá của tổ chức này. Nguyên nhân chủ yếu là việc nhiều hoạt động vận tải qua Eo biển Hormuz bị đình trệ sau khi Iran cảnh báo nguy cơ đối với các tàu thuyền đi qua khu vực.

Báo cáo của S&P cho biết xếp hạng tín nhiệm của Israel vẫn được giữ ở mức A với triển vọng ổn định, phản ánh tính “hai mặt” của nền kinh tế nước này. Một mặt, Israel được đánh giá có khả năng chống chịu cao nhờ lĩnh vực công nghệ cao chiếm khoảng 20% Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) và dự trữ ngoại hối khoảng 233 tỷ USD. Mặt khác, báo cáo cũng lưu ý chi tiêu quốc phòng gia tăng cùng quy mô lãnh thổ nhỏ khiến nền kinh tế Israel dễ chịu tác động nếu cơ sở hạ tầng quan trọng bị tấn công trong xung đột.

Tại châu Á, Cơ quan Thị trường năng lượng Singapore (EMA) ngày 4/3 cũng cảnh báo xung đột tại Trung Đông nhiều khả năng sẽ làm gia tăng giá năng lượng toàn cầu, từ đó tác động đến biểu giá điện tại Singapore.

Theo phóng viên TTXVN tại Singapore, EMA nêu rõ khoảng 95% sản lượng điện của Singapore được sản xuất từ khí đốt tự nhiên nhập khẩu. Trong đó, 57% là khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) nhập từ nhiều khu vực trên thế giới, bao gồm Trung Đông; 43% còn lại là khí đốt qua đường ống từ Malaysia và Indonesia.

EMA cho biết phần lớn người tiêu dùng điện tại Singapore hiện được “giảm sốc” trước biến động giá ngay lập tức vì đang sử dụng hợp đồng bán lẻ giá cố định hoặc trả theo biểu giá điều tiết do Tập đoàn năng lượng SP Group và các nhà bán lẻ công bố. Tuy nhiên, cơ quan này cảnh báo một số khách hàng có thể phải trả giá điện cao hơn khi gia hạn hợp đồng bán lẻ nếu chi phí nhiên liệu vẫn neo ở mức cao vào thời điểm đó.

Đối với các hộ gia đình áp dụng biểu giá điều tiết, giá điện được điều chỉnh theo quý dựa trên chi phí nhiên liệu trung bình trong hai tháng rưỡi đầu của quý trước đó. Nếu giá nhiên liệu duy trì ở mức cao, biểu giá điều tiết trong các quý tiếp theo có thể tăng.