Iran phát tín hiệu “chiến đấu đến cùng” khi lựa chọn Lãnh tụ Tối cao mới

Iran chọn ông Mojtaba Khamenei, con trai của cố Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei, làm Lãnh tụ Tối cao mới.Động thái này cho thấy Tehran sẽ “chiến đấu đến cùng” trong cuộc đối đầu với Mỹ và Israel.

Ông Mojtaba Khamenei (trái) đã trở thành Lãnh tụ Tối cao mới của Iran, kế nhiệm cha mình là cố Lãnh tụ Ali Khamenei (Ảnh: Economic Times).

Theo truyền thông nhà nước Iran, Hội đồng Chuyên gia – Cơ quan giáo sĩ có quyền chọn Lãnh tụ Tối cao – đã chọn ông Mojtaba Khamenei thay thế cha ông, Ali Khamenei, trở thành Lãnh tụ Tối cao mới của Iran.

Kênh Al Jazeera của Qatar cho biết ông Mojtaba chưa từng ra tranh cử hay tham gia bất kỳ cuộc bầu cử công khai nào, nhưng trong nhiều thập kỷ qua được xem là một nhân vật có ảnh hưởng lớn trong vòng tròn quyền lực của Lãnh tụ Tối cao.

Ông cũng là nhân vật người thân cận với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) – lực lượng quân sự và chính trị quyền lực của Iran và ông được dự đoán sẽ có lập trường đối đầu với phương Tây.

Vì vậy, theo các chuyên gia, việc bổ nhiệm này cũng được đánh giá là hành động thách thức Tổng thống Mỹ Donald Trump và báo hiệu rằng Tehran sẽ không lùi bước trong cuộc chiến với Mỹ và Israel.

Theo các nguồn tin, động thái mới nhất này của Iran cũng cho thấy những nỗ lực của Tổng thống Trump nhằm ép buộc Tehran đầu hàng đã thất bại. Điều này cũng dường như đã đặt những chính trị gia theo đường lối cứng rắn của Iran vào vị trí kiểm soát vững chắc đất nước.

Ông Mojtaba, 56 tuổi, được dự đoán sẽ có lập trường đối đầu với phương Tây. Việc bổ nhiệm ông cũng cho thấy Iran sẽ không chấp thuận yêu cầu của Tổng thống Trump về việc phê chuẩn người đứng đầu tôn giáo mới của đất nước. Tuần trước, ông Trump nói với Axios rằng “con trai của Khamenei là điều không thể chấp nhận được đối với tôi”.

Vị trí lãnh tụ của ông Mojtaba “cho thấy Iran sẽ tiếp tục đi theo chiến lược cũ: chiến đấu đến cùng”, Sanam Vakil, Giám đốc chương trình Trung Đông và Bắc Phi tại Chatham House, cho biết.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng và quân đội Iran đã tuyên thệ trung thành với nhà lãnh đạo mới. Sau khi ông Mojtaba được bổ nhiệm, Iran đã phóng một loạt tên lửa về phía Israel, truyền thông nhà nước cho biết.

Cha ông, lãnh tụ Ali Khamenei đã thiệt mạng vào hôm 28/2 – ngày đầu tiên của các cuộc không kích do Mỹ và Israel tiến hành vào Iran. Sau khi ông Khamenei thiệt mạng, một Hội đồng Lãnh đạo lâm thời đã được thành lập để điều hành đất nước gồm 3 người: Tổng thống Masoud Pezeshkian, Chánh án Toà án Tối cao Gholamhossein Mohseni Ejei và Giáo sĩ Cấp cao Alireza Arafi.

Ngoài người cha, lãnh tụ mới của Iran cũng đã mất mẹ, vợ và một con trai trong các cuộc tấn công của Mỹ và Israel. Hôm 8/3, Israel tiếp tục tuyên bố sẽ nhắm mục tiêu vào bất cứ ai được bổ nhiệm làm lãnh đạo tối cao mới.

Bất chấp rủi ro, việc bổ nhiệm một giáo sĩ hàng đầu mới là điều rất quan trọng trong chiến lược gửi tín hiệu đến người dân Iran và thế giới rằng chính quyền nước này vẫn có thể hoạt động.

“Việc bổ nhiệm nhà lãnh đạo tối cao mới lần này đã đi ngược lại kỳ vọng của kẻ thù”, ông Ali Larijani, người đứng đầu Hội đồng an ninh quốc gia Iran, cho biết. Ông nói thêm rằng, vị lãnh tụ mới đã được “nuôi dưỡng trong trường phái lãnh đạo”, với những lời răn dạy từ cha mình, điều đó sẽ giúp ông điều hành đất nước hiệu quả.

Ông Mojtaba từ lâu hầu như tránh xa sự chú ý của công chúng, và quan điểm chính trị của ông cũng không được nhiều người biết đến. Nhưng ông có mối liên hệ mật thiết với Lực lượng Vệ binh Cách mạng, nơi ông từng phục vụ chủ yếu trong các vai trò không chiến đấu, trong suốt cuộc chiến tranh Iran-Iraq năm 1980-1988.

Việc ông Mojtaba lên nắm quyền cũng đánh dấu lần đầu tiên chức vụ Lãnh tụ Tối cao được truyền lại theo dòng dõi – điều mà những người sáng lập nước Cộng hòa Hồi giáo đã lên án khi lật đổ chế độ quân chủ năm 1979.

Lãnh tụ Tối cao là người đứng đầu về chính trị của quốc gia Cộng hòa Hồi giáo, người đứng đầu lực lượng vũ trang và tư pháp của đất nước, và là người có thẩm quyền cao nhất đối với khoảng 200 triệu người Hồi giáo Shiite trên thế giới. Chức vụ Lãnh tụ Tối cao là một nhiệm kỳ suốt đời.

Ông Mojtaba lên nắm quyền lãnh đạo khi đất nước đang đối mặt với thách thức nghiêm trọng nhất khi đang phải gánh chịu các cuộc tấn công gần như liên tục từ Mỹ và Israel.

Và Tehran còn đang làm mất lòng nhiều nước láng giềng ở vùng Vịnh bằng cách tấn công các cơ sở hạ tầng quan trọng như sân bay, mỏ dầu và nhà máy nước sạch.

Ông cũng đang thừa hưởng một đất nước đang trong khủng hoảng ngay cả trước khi cuộc xung đột bắt đầu. Hồi tháng 1, biểu tình đã nổ ra khắp Iran, động thái khiến Mỹ đã lên tiếng kêu gọi chấm dứt bạo lực. Quốc gia với khoảng 90 triệu dân này đang phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng kinh tế sâu sắc sau nhiều năm chịu các lệnh trừng phạt khắc nghiệt do Mỹ áp đặt liên quan đến chương trình hạt nhân.

Ông Mojtaba là con trai thứ hai của cố Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei, sinh năm 1969 tại thành phố tôn giáo Mashhad, trong ngôi nhà tổ tiên của gia đình. Tên ông từ tiếng Ả Rập có nghĩa là “người được chọn”.

Ông được sinh ra khi cha ông đang trở thành một nhân vật hàng đầu trong phong trào cách mạng chống lại chế độ quân chủ của vua Shah Mohammad Reza Pahlavi. Ông Ali Khamenei từng bị cảnh sát mật của Shah bắt giữ nhiều lần, và trong một cuộc đột kích, ông Mojtaba đã chứng kiến ​​cha mình bị đánh đập, theo trang web của Lãnh tụ Tối cao.

Sau Cách mạng Hồi giáo năm 1979, gia đình Khamenei chuyển đến Tehran, nơi ông Mojtaba theo học trường trung học dành cho con em của các nhà tiên phong cách mạng, trong khi cha ông nhanh chóng thăng tiến trong chính phủ và trở thành tổng thống vào năm 1981.

Ông Mojtaba trải qua những năm tháng trưởng thành như nhiều thanh niên Iran khác, tham gia chiến đấu trong cuộc chiến tranh năm 1980-1988 chống lại chính quyền Iraq của Tổng thống Saddam Hussein. Trong tiểu đoàn của mình, ông đã thiết lập mối quan hệ với những người sau này trở thành những nhân vật cấp cao trong bộ máy an ninh của Iran, bao gồm ông Hossein Taeb, người sau này trở thành lãnh đạo tình báo trong Vệ binh Cách mạng, và ông Hossein Nejat, người sau này trở thành người đứng đầu đơn vị của Vệ binh Cách mạng.

Năm 2009, ông Mojtaba bắt đầu có ảnh hưởng lớn dần. Các hoạt động của ông đã thu hút sự chú ý ở nước ngoài và Mỹ bắt đầu áp đặt lệnh trừng phạt đối với ông vào năm 2019.