Iran đề nghị Mỹ – Israel bồi thường vì tập kích cơ sở hạt nhân

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đã kêu gọi Liên hợp quốc buộc Mỹ và Israel phải bồi thường thiệt hại do những cuộc tấn công nhằm vào các cơ sở hạt nhân của phía Tehran.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi (Ảnh: AFP).

Trong một bức thư gửi Tổng Thư ký Liên hợp quốc và các thành viên Hội đồng Bảo an hôm 22/3, ông Araghchi cáo buộc những cuộc tấn công gần đây nhằm vào các cơ sở hạt nhân dân sự của Iran là động thái xâm phạm hòa bình quốc tế, đồng thời nhấn mạnh Iran phải được bồi thường đầy đủ cho những thiệt hại này.

Ông cho biết các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở tại Natanz, miền Trung Iran, và các khu vực gần nhà máy điện hạt nhân Bushehr ở bờ vịnh Ba Tư đã vi phạm Hiến chương Liên hợp quốc, Điều lệ của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế, cũng như các quy phạm bắt buộc của luật pháp quốc tế.

Dẫn chiếu các quy định và văn bản pháp lý của Liên hợp quốc, nhà ngoại giao hàng đầu Iran cho rằng “các quốc gia chịu trách nhiệm cho hành vi không tuân thủ theo luật quốc tế này có nghĩa vụ chấm dứt hành vi đó, đưa ra các bảo đảm và cam kết thích hợp để không tái diễn, và bồi thường đầy đủ cho thiệt hại do hành vi sai trái gây ra, cũng như bồi thường cho các tổn thất đã gây ra”.

Ông Araghchi cũng kêu gọi Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc yêu cầu Israel tham gia Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT).

Bức thư được gửi đi một ngày sau khi Iran cho biết một phần các cơ sở hạt nhân tại Natanz đã bị tập kích trong bối cảnh các cuộc tấn công đang diễn ra của Mỹ – Israel nhằm vào nước này. Iran sau đó đã đáp trả nhằm vào khu vực mà Israel đặt cơ sở hạt nhân.

Mỹ và Israel khẳng định việc tập kích ngăn Iran phát triển vũ khí hạt nhân. Iran nhiều lần bác bỏ các cáo buộc nói trên, khẳng định họ có quyền được phát triển chương trình nguyên tử vì mục đích hòa bình.

Trong khi đó, Tổng Giám đốc Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) Tedros Adhanom Ghebreyesus đã lên tiếng cảnh báo về các cuộc không kích xảy ra gần những địa điểm nhạy cảm liên quan đến cơ sở hạt nhân tại Iran và Israel, cho rằng xung đột Trung Đông đã bước vào “giai đoạn nguy hiểm”.

Cảnh báo về các rủi ro rộng hơn, ông nói: “Các cuộc tấn công nhằm vào các địa điểm hạt nhân tạo ra mối đe dọa leo thang đối với sức khỏe cộng đồng và an toàn môi trường”.

Ngoài thiệt hại về con người, xung đột còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến các lĩnh vực then chốt. Hạ tầng năng lượng trên khắp Vùng Vịnh đã bị tấn công, làm gián đoạn nguồn cung dầu khí và đẩy giá toàn cầu tăng cao, trong khi các cuộc tấn công vào khu dân cư, bệnh viện và trường học đã làm trầm trọng thêm khủng hoảng nhân đạo.

Các quan chức nhân quyền Liên hợp quốc cảnh báo rằng dân thường đang gánh chịu phần lớn hậu quả của bạo lực, khi các cuộc tấn công ngày càng nhằm vào khu vực đông dân cư và cơ sở hạ tầng thiết yếu.

Nhấn mạnh các nỗ lực chuẩn bị, ông Tedros cho biết: “Kể từ khi xung đột bùng phát, WHO đã cung cấp các khóa huấn luyện quan trọng cho nhân viên của mình và nhân sự Liên hợp quốc tại 13 quốc gia nhằm giúp họ ứng phó hiệu quả với các mối đe dọa y tế công cộng trong trường hợp xảy ra sự cố hạt nhân”.

Ông kêu gọi tất cả các bên kiềm chế quân sự tối đa và tránh mọi hành động có thể kích hoạt sự cố hạt nhân. Các nhà lãnh đạo cần ưu tiên giảm leo thang và bảo vệ dân thường. “Hòa bình là liều thuốc tốt nhất”, ông nhấn mạnh.