Hiểm họa giao thông từ dòng xe ô tô mini cho người cao tuổi ở Trung Quốc

Những chiếc xe điện tốc độ thấp từng được thiết kế chủ yếu cho người cao tuổi đang xuất hiện ngày càng nhiều trên các tuyến đường nông thôn và vùng ven đô Trung Quốc, làm dấy lên lo ngại về an toàn giao thông và thúc đẩy sự siết chặt quản lý.

(Trong ảnh) Xe Laotoule tại Bắc Kinh năm 2021. Ảnh: VCG

Trên mạng xã hội và các sàn thương mại điện tử, không khó để bắt gặp những quảng cáo xe được ví von là “Maserati năng lượng mới” hay “Porsche Cayenne không cần bằng lái”. Đây là các phương tiện di chuyển cỡ nhỏ, thường được gọi bằng cái tên dân dã “laotoule” – xe niềm vui của người già.

Theo một cuộc điều tra gần đây của Banyuetan, ấn phẩm trực thuộc Tân Hoa Xã, nhiều mẫu ‘laotoule’ được bán ra thị trường mà không cần đăng ký hay cấp biển số, đồng thời được tiếp thị như những mẫu xe hơi giá rẻ cho người dân nông thôn và vùng ngoại ô. Dù trên lý thuyết chỉ được phép hoạt động trong các khu vực khép kín như nhà máy, công viên hay khu du lịch, người bán lại thường quảng cáo chúng có thể lưu thông trên đường công cộng mà không nêu rõ các hạn chế pháp lý.

Với mức giá dao động từ 1.760 nhân dân tệ (khoảng 250 USD) đến 20.000 nhân dân tệ, các mẫu xe này mô phỏng kiểu dáng của những thương hiệu nổi tiếng như Maserati, Porsche hay Mini Cooper, sử dụng động cơ điện công suất thấp đến trung bình và có thể đạt tốc độ tối đa khoảng 70 km/h.

Theo trang tin Sixth Tone, ‘laotoule’ xuất hiện từ những năm 1990, khi nông dân cải tạo xe ba bánh và các phương tiện nhỏ khác, lắp thêm mái che và ghế ngồi để phục vụ nhu cầu đi lại quãng ngắn. Ngày nay, nhiều mẫu xe có thể chở tới 4-5 người, trở thành phương tiện chính của không ít gia đình ở vùng nông thôn.

Ban đầu phục vụ chủ yếu cho người cao tuổi đi chợ, đưa đón cháu nhỏ, ‘laotoule’ hiện còn được ưa chuộng bởi nhóm người dùng trẻ hơn, trong đó có các bà mẹ nông thôn, nhờ không gian kín giúp trẻ em ăn uống, nghỉ ngơi và tránh mưa nắng.

Sự phổ biến của loại phương tiện này gắn liền với thu nhập người dân tăng lên trong khi nhu cầu đi lại giá rẻ chưa được đáp ứng đầy đủ. Theo Hiệp hội Xe điện Trung Quốc, doanh số xe điện bốn bánh hoạt động ngoài đường cao tốc đã tăng từ khoảng 1,1 triệu chiếc năm 2017 lên khoảng 2,1 triệu chiếc năm 2023. Trong số đó, các mẫu hướng tới người cao tuổi chiếm gần 1,4 triệu chiếc.

Tuy nhiên, các chuyên gia an toàn giao thông cảnh báo rằng dù có hình dáng giống ôtô, ‘laotoule’ không chịu sự điều chỉnh của các tiêu chuẩn nghiêm ngặt như xe thông thường. Nhiều mẫu xe thiếu các trang bị an toàn cơ bản như túi khí, khung thép gia cường hay hệ thống bảo vệ va chạm.

Những rủi ro này đã bộc lộ qua các vụ tai nạn nghiêm trọng. Theo truyền thông địa phương, tháng 12 năm ngoái, một người đàn ông 59 tuổi điều khiển một chiếc ‘laotoule’ không đăng ký đã tông tử vong một người đi bộ tại tỉnh Hà Bắc, miền Bắc Trung Quốc.

Trước thực trạng đó, một số địa phương đã bắt đầu mạnh tay siết chặt quản lý. Từ ngày 1/1/2024, thành phố Lạc Dương (tỉnh Hà Nam) và Bắc Kinh chính thức cấm xe điện ba và bốn bánh tốc độ thấp lưu thông trên đường công cộng.

Ở cấp trung ương, Trung Quốc cũng đang tìm kiếm cách tiếp cận dung hòa. Tháng 8 năm ngoái, các cơ quan chức năng đã ban hành bộ quy chuẩn kỹ thuật và yêu cầu an toàn đối với xe điện tốc độ thấp, trong đó xếp ‘laotoule’ vào nhóm phương tiện cơ giới theo quy định pháp luật.

Ông Lữ Vĩnh, nhà nghiên cứu trong lĩnh vực xe điện tốc độ thấp, nhấn mạnh cần nhìn nhận đúng nhu cầu thực tế của người dân. “Cần thừa nhận nhu cầu có thật đối với xe tốc độ thấp và tăng cường thiết kế ở cấp quốc gia cho cả phát triển ngành lẫn quản lý giao thông, sớm đưa ra các quy định rõ ràng, có thể thực thi về tiêu chuẩn sản phẩm, điều kiện lái xe và quyền tiếp cận đường bộ”, ông nói.