Giọng nói thay đổi cảnh báo bệnh gì?

Khàn giọng không phải là bệnh nặng nhưng gây khó chịu, bất tiện và mất tự tin khi giao tiếp, đặc biệt khàn tiếng kéo dài còn là triệu chứng cảnh báo nhiều bệnh.

Chị Nguyễn Thị Hiếu – Thành phố Thái Bình chia sẻ suốt 3 năm vừa qua, chị luôn trong tình trạng bị khàn tiếng, có lúc khó nói, nói hụt hơi thậm chí mất tiếng. Chị Hiếu bán hàng online nên thường xuyên phải nói. Tuy nhiên, khàn tiếng khiến chị nói cũng khó khăn, phải thuê người về bán hàng.

Chị Mai Thị Phượng, Hà Đông, Hà Nội cũng bị khàn giọng. Chị đọc trên mạng thông tin khàn giọng là biểu hiện của ung thư thanh quản. Chị Phượng đi kiểm tra bác sĩ cho biết bị hạt xơ thanh quản. Cuộc sống của chị Phượng bị ảnh hưởng ngay cả việc dạy con cũng không thể nói to, lúc nào cũng thì thào. Nhiều lần, chị Phượng ức chế muốn lớn tiếng với con cũng đành chịu.

Giọng nói thay đổi cảnh báo bệnh gì? - Hình 1

Hình ảnh hạt xơ thanh quản.

Anh Bùi Đức – Thường Tín, Hà Nội đến khám tại BV Tai Mũi Họng Trung ương vì khàn tiếng kéo dài. Trước đó, anh Đức đi nội soi ở một phòng khám bác sĩ thấy có sùi loét ở dây thanh nghi ngờ ung thư thanh quản nên giới thiệu anh Đức lên tuyến trên khám.

Kết quả, sinh thiết bác sĩ cho biết anh bị ung thư thanh quản. Nguyên nhân do thói quen uống rượuhút thuốc. Anh Đức mới 43 tuổi, công việc chính là bán vật liệu xây dựng. Khi phẫu thuật xong anh đối diện nguy cơ không nói được hoặc giọng nói lớ lớ khiến anh lo lắng.

Theo PGS Nguyễn Thị Hoài An, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa An Việt, nhiều người vẫn nghĩ khàn giọng chỉ vì nói nhiều, nói lớn tiếng, hay chỉ vì cảm cúm…Điều đó hoàn toàn đúng với thực tế bởi đơn giản ai cũng có thể mắc phải, và chỉ cần nghỉ ngơi, ăn uống hợp lí, hoặc dùng thuốc vài ngày thì sẽ khỏi. Có lẽ vì vậy nên nhiều trường hợp khàn giọng do các bệnh lý nguy hiểm đã bị bỏ qua.

BS An cho biết khàn tiếng là hiện tượng thay đổi bất thường trong giọng nói của bạn với triệu chứng phổ biến là khô, ngứa cổ họng. Khi bạn bị khàn tiếng, giọng nói của bạn sẽ không được trong và mượt như bình thường mà âm bạn phát ra sẽ yếu hơi, nghe trần và nhỏ.

Giọng nói thay đổi cảnh báo bệnh gì? - Hình 2

PGS An tư vấn cho bệnh nhân.

Khàn giọng biểu hiện của nhiều bệnh lý như viêm thanh quản, hạt xơ dây thanh quản, polyp thanh quản, thậm chí ung thư thanh quản.

Viêm thanh quản: thường gây phù nề thanh quản, gây khàn tiếng, mất tiếng. Nếu viêm thanh quản cấp điều trị đúng, bệnh sẽ khỏi nhanh. Nếu viêm thanh quản mạn tính, tình trạng khàn tiếng thường kéo dài và dễ tái phát.

Hạt xơ dây thanh quản hay u xơ dây thanh quản là tình trạng xuất hiện các hạt xơ nhỏ ở hai bên dây thanh. Chúng thường có chân rộng, nằm ở ⅓ giữa dây thanh, kích thước tương tự và thường mọc đối xứng nhau.

Bệnh lý dây thanh này thường xuất hiện ở những ngành nghề đòi hỏi sử dụng giọng nói nhiều với tần suất và cường độ lớn, nhất là ca sĩ, giáo viên, người dẫn chương trình, người bán hàng….

Polyp thanh quản là sự hình thành những khối u nhỏ ở mặt trên hoặc bờ trong của dây thanh, là một tổn thương lành tính. Tuy không gây nguy hiểm đến tính mạng người bệnh nhưng lại ảnh hưởng đến giọng nói, gây bất lợi trong giao tiếp với mọi người.

Ung thư thanh quản là bệnh lý nguy hiểm nhất cảnh báo từ dấu hiệu khàn tiếng. PGS An cho biết người bệnh thường bị khàn tiếng kéo dài, sau đó ho khan, có thể ho ra máu, sụt cân. Ung thư thanh quản có thể phát triển ở bất kì phần nào của thanh quản.

Khi ung thư thanh quản di căn, các tế bào ung thư thường xâm lấn đến hạch bạch huyết lân cận ở vùng cổ. Các tế bào ung thư có thể xâm lấn đến mặt sau của lưỡi, thành phần khác của họng và cổ, đến phổi và các bộ phận khác của cơ thể.

Khi bị khàn giọng, bác sĩ An khuyến cáo bạn nên hạn chế nói chuyện và la hét nhiều trong thời gian bị khàn giọng. Uống nhiều nước ấm. Tránh chất chứa caffeine và rượu, vì chúng có thể làm khô cổ họng của bạn. Hạn chế hút thuốc lá vì thuốc lá có thể gây kích thích cổ họng của bạn.

Người hút thuốc lá có 3 triệu chứng này, coi chừng ung thư phổi ập đến

Ung thư phổi là bệnh lý ác tính ở phổi. Khoảng 85%-90% các trường hợp có liên quan đến tình trạng hút thuốc lá (chủ động hay thụ động).

Theo thống kê, mỗi năm trên thế giới có khoảng 2,09 triệu người mắc mới và 1,76 triệu người tử vong do ung thư phổi.

Tại Việt Nam, ung thư phổi là một trong những bệnh ung thư thường gặp và có tỷ lệ tử vong cao thứ hai chỉ sau ung thư gan.

Theo dữ liệu được công bố trên Tạp chí Ung thư của Anh, những người không hút thuốc có 0,3% nguy cơ tử vong vì ung thư phổi ở tuổi 75, so với 16% ở những người đã hút thuốc. Mức chênh lệch về nguy cơ này là khoảng 50 lần.

Người hút thuốc lá có 3 triệu chứng này, coi chừng ung thư phổi ập đến - Hình 1

Với người hút thuốc lá lâu ngày, nếu thấy cơ thể xuất hiện 3 triệu chứng dưới đây thì bạn nên chú ý đến sự xuất hiện của ung thư phổi:

Khàn giọng

Khàn giọng là một trong những triệu chứng phổ biến của bệnh nhân ung thư phổi, do khối u xâm lấn vào bên trái của trung thất, dẫn đến chèn ép dây thần kinh thanh quản. Kết quả là giọng nói sẽ trở nên khàn. Tuy nhiên, ngoài triệu chứng khàn giọng thì trong giai đoạn đầu của bệnh thường không có các triệu chứng khó chịu như: đau và viêm đường hô hấp, nên mọi người rất dễ bỏ qua.

Ho ra máu

Bệnh nhân ung thư phổi sẽ có triệu chứng ho rõ ràng, thường là ho khan khó chịu. Một số bệnh nhân sẽ có máu trong đờm khi ho, điều này là do ho quá nhiều làm cho thành phế quản bị vỡ và gây chảy máu.

Một số bệnh nhân bị viêm phế quản mãn tính, bệnh lao và bệnh phổi đang hồi phục có thể bị sẹo và những bệnh nhân này có tỷ lệ mắc ung thư phổi cao hơn đáng kể. Khi bị ung thư phổi, bệnh nhân có thể xuất hiện các triệu chứng như ho ra máu, sặc, đau tức ngực.

Sưng mặt

Sưng mặt đôi khi có thể là một biến chứng của ung thư phổi. Nó có thể xảy ra khi các khối u trong phổi cản trở dòng chảy của máu trong một mạch máu được gọi là tĩnh mạch chủ trên. Các bác sĩ chuyên khoa gọi đây là hội chứng tĩnh mạch chủ trên (SVCS).

Bệnh nhân có thể bị sưng mặt vì những lý do khác. Đó có thể do dị ứng, tiền sản giật, phù mạch, nhiễm trùng do vi khuẩn, chấn thương, viêm xoang hoặc rối loạn nội tiết tố. Bệnh nhân nên trao đổi với bác sĩ nếu bị sưng mặt mà không rõ nguyên nhân.

Ngoài ra, nếu khuôn mặt của bạn sưng lên đột ngột, nên đi khám ngay lập tức. Đó là bởi vì đây có thể là dấu hiệu của sốc phản vệ, một phản ứng dị ứng đe dọa tính mạng. Các dấu hiệu khác của sốc phản vệ có thể bao gồm: ngứa da, phát ban, huyết áp thấp, khó thở, mất ý thức hoặc nhịp tim nhanh. Một số người bị sốc phản vệ cũng sẽ bị buồn nôn, nôn mửa, tiêu chảy, đau bụng hoặc sưng tấy ở các bộ phận cơ thể khác.

Bạn thấy bài viết này có hữu ích không?
Không

Tin liên quan

Tiêu điểm

Thời điểm ăn đồ ngọt tốt nhất để kiểm soát đường huyếtThời điểm ăn đồ ngọt tốt nhất để kiểm soát đường huyết
18:42:44 01/04/2026
9 đồ uống giàu magie giúp ngủ ngon, giảm mệt mỏi9 đồ uống giàu magie giúp ngủ ngon, giảm mệt mỏi
07:12:22 02/04/2026
Bé trai sốc nhiễm khuẩn, suy thận cấp sau khi uống sữa hộp pha sẵnBé trai sốc nhiễm khuẩn, suy thận cấp sau khi uống sữa hộp pha sẵn
10:50:42 01/04/2026
Bé gái 15 tháng tuổi bị ô tô cán qua hồi phục kỳ diệuBé gái 15 tháng tuổi bị ô tô cán qua hồi phục kỳ diệu
22:11:39 01/04/2026
Ca tay chân miệng tăng vọt, chuyên gia khuyến cáo 5 nguyên tắc phòng bệnhCa tay chân miệng tăng vọt, chuyên gia khuyến cáo 5 nguyên tắc phòng bệnh
08:58:15 02/04/2026
Cứ đau là dán cao, xoa dầu nóng: 3 rủi ro nhiều người bỏ quaCứ đau là dán cao, xoa dầu nóng: 3 rủi ro nhiều người bỏ qua
17:04:10 01/04/2026
4 lầm tưởng về đường huyết và cách kiểm soát hiệu quả theo chuyên gia4 lầm tưởng về đường huyết và cách kiểm soát hiệu quả theo chuyên gia
09:05:06 02/04/2026
Triệu chứng mắc biến thể Covid-19 'Ve sầu'Triệu chứng mắc biến thể Covid-19 'Ve sầu'
10:43:07 01/04/2026

Tin đang nóng

Lee Min Ho kết hôn vào tháng 5Lee Min Ho kết hôn vào tháng 5
18:27:50 02/04/2026
Bích Phương không thể ngăn Tăng Duy Tân nữa rồi!Bích Phương không thể ngăn Tăng Duy Tân nữa rồi!
20:34:14 02/04/2026
Vì "không đủ vâng lời", Song Hye Kyo bị nhà chồng cũ hắt hủi ra mặtVì "không đủ vâng lời", Song Hye Kyo bị nhà chồng cũ hắt hủi ra mặt
20:20:51 02/04/2026
Mỹ dỡ bỏ trừng phạt Tổng thống lâm thời VenezuelaMỹ dỡ bỏ trừng phạt Tổng thống lâm thời Venezuela
19:11:24 02/04/2026
Không tin được đây là ca sĩ tỷ phú giàu nhất thế giới, nhan sắc xuống cấp đến mức này rồi sao?Không tin được đây là ca sĩ tỷ phú giàu nhất thế giới, nhan sắc xuống cấp đến mức này rồi sao?
20:38:31 02/04/2026
Dư luận Hàn Quốc phẫn nộ sau vụ đạo diễn bị đánh dẫn đến chết nãoDư luận Hàn Quốc phẫn nộ sau vụ đạo diễn bị đánh dẫn đến chết não
21:01:02 02/04/2026
Bất ngờ với giá trị số vàng Lệ Quyên nhận được trong ngày sinh nhậtBất ngờ với giá trị số vàng Lệ Quyên nhận được trong ngày sinh nhật
21:17:33 02/04/2026
Tổng thống Trump lần đầu phát biểu trước toàn quốc về xung đột IranTổng thống Trump lần đầu phát biểu trước toàn quốc về xung đột Iran
20:12:11 02/04/2026

Tin mới nhất

Cấp cứu người hoại tử chi nguy kịch bằng kỹ thuật "lần đầu tiên ở Việt Nam"

Cấp cứu người hoại tử chi nguy kịch bằng kỹ thuật "lần đầu tiên ở Việt Nam"

10:41:13 02/04/2026
Kỹ thuật khoan cắt mảng xơ vữa bằng laser vừa được một bệnh viện ở TPHCM áp dụng, mở ra cơ hội điều trị tối ưu cho các trường hợp tắc hẹp động mạch chi dưới.
Phát hiện quan trọng về vai trò của sắt trong quá trình sản xuất insulin

Phát hiện quan trọng về vai trò của sắt trong quá trình sản xuất insulin

09:01:41 02/04/2026
Theo các nhà nghiên cứu, nếu không được cung cấp đủ sắt, các tế bào beta sẽ không thể trưởng thành đúng cách, thậm chí có thể chết sớm. Điều này làm gián đoạn quá trình sản xuất insulin, từ đó góp phần làm tăng nguy cơ mắc bệnh tiểu đườ...
Thấy con sau 27 năm mờ nhòe, người mẹ bật khóc khi "được sinh ra lần nữa"

Thấy con sau 27 năm mờ nhòe, người mẹ bật khóc khi "được sinh ra lần nữa"

08:58:53 02/04/2026
Sau 27 năm sống trong bóng tối mờ nhòe, người mẹ lần đầu nhìn rõ các con. Ánh sáng trở lại từ một nghĩa cử hiến tặng đã biến mất mát thành hy vọng cho những cuộc đời khác.
Bộ Y tế thu hồi lô thuốc Aceclofenac STELLA 100mg

Bộ Y tế thu hồi lô thuốc Aceclofenac STELLA 100mg

16:39:31 01/04/2026
Cục Quản lý Dược cũng đề nghị cơ sở bán buôn, bán lẻ, cơ sở tổ chức chuỗi nhà thuốc ngừng kinh doanh, cung cấp, cấp phát lô thuốc bị thu hồi nêu trên, thông báo và tổ chức thu hồi, tiếp nhận toàn bộ lô thuốc bị thu hồi nêu trên, trả thu...
Cảnh báo chủng virus EV71 độc lực cao khiến bệnh tay chân miệng trở nặng nhanh

Cảnh báo chủng virus EV71 độc lực cao khiến bệnh tay chân miệng trở nặng nhanh

11:11:08 01/04/2026
PGS.TS Nguyễn Vũ Thượng, Phó Viện trưởng Viện Pasteur Thành phố Hồ Chí Minh cho biết: Số ca bệnh TCM nặng tại khu vực phía Nam, trong đó có tỉnh Đồng Nai đang có xu hướng tăng.
Bệnh ký sinh trùng nhiều người dương tính khi xét nghiệm ở Khánh Hòa nguy hiểm mức nào nếu không điều trị sớm?

Bệnh ký sinh trùng nhiều người dương tính khi xét nghiệm ở Khánh Hòa nguy hiểm mức nào nếu không điều trị sớm?

11:03:28 01/04/2026
Sau khi biết thông tin một số người đi xét nghiệm tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới tỉnh Khánh Hòa và phát hiện dương tính với giun lươn thì nhiều người dân đã chủ động phòng bệnh.
Giám sát các 'điểm nóng' tay chân miệng tại phường Bình Hưng Hòa

Giám sát các 'điểm nóng' tay chân miệng tại phường Bình Hưng Hòa

10:53:32 01/04/2026
Đặc biệt, một hệ thống thông tin liên lạc xuyên suốt đã được thiết lập, đảm bảo mọi ca bệnh nghi ngờ đều được báo cáo kịp thời qua đường dây nóng 24/7 để trạm y tế phối hợp xử lý nhanh chóng.
Nghiên cứu 460.000 người: Tác dụng bất ngờ từ 2 - 3 tách cà phê mỗi ngày

Nghiên cứu 460.000 người: Tác dụng bất ngờ từ 2 - 3 tách cà phê mỗi ngày

10:34:59 31/03/2026
Cà phê là thức uống được yêu thích hàng đầu trên thế giới. Không chỉ vậy, nó còn mang lại nhiều lợi ích như giảm nguy cơ mắc bệnh tiểu đường, bệnh tim, bệnh gan và một số loại ung thư.
Bộ phận 'bẩn nhất' của gà nhưng là món khoái khẩu của nhiều người

Bộ phận 'bẩn nhất' của gà nhưng là món khoái khẩu của nhiều người

09:10:14 31/03/2026
Phao câu gà, phần thịt béo nằm ở cuối thân gà, từ lâu được nhiều người ưa chuộng nhờ vị ngậy và giòn. Tuy nhiên, đây cũng là bộ phận tiềm ẩn nhiều nguy cơ nếu tiêu thụ thường xuyên hoặc chế biến không đúng cách.
5 loại thực phẩm người trên 40 tuổi nên tránh để bảo vệ sức khỏe

5 loại thực phẩm người trên 40 tuổi nên tránh để bảo vệ sức khỏe

09:00:46 31/03/2026
Sau tuổi 40, khả năng xử lý rượu của cơ thể giảm đi. Gan cần nhiều thời gian hơn để loại bỏ nó khỏi hệ thống. Do đó, tốt nhất nên thay thế bằng nước khoáng có ga, trà xanh hoặc cà phê đen.
5 chế độ ăn lành mạnh có thể giúp kéo dài tuổi thọ

5 chế độ ăn lành mạnh có thể giúp kéo dài tuổi thọ

08:51:57 31/03/2026
Thay vì gò bó vào một khuôn mẫu duy nhất, bạn có thể linh hoạt kết hợp các nguyên tắc này: chọn dầu ô liu của Địa Trung Hải, bớt muối theo DASH và ăn nhiều rau quả sẫm màu theo hướng thực vật.
Không phải cá hồi: 3 loại cá 'bé xíu' giá rẻ đầy chợ Việt nhưng 'bổ ngang hàng'

Không phải cá hồi: 3 loại cá 'bé xíu' giá rẻ đầy chợ Việt nhưng 'bổ ngang hàng'

08:42:19 31/03/2026
Hàm lượng sắt dồi dào trong cá cơm còn giúp tăng cường lưu thông máu, ngăn ngừa thiếu máu và hỗ trợ hệ miễn dịch. Bên cạnh đó, omega-3 và vitamin còn giúp tăng cường chức năng não bộ, cải thiện khả năng tập trung và giảm viêm.

Có thể bạn quan tâm

Trấn Thành: Xem MV Quỳnh Anh Shyn tưởng của CL hay Lady Gaga

Trấn Thành: Xem MV Quỳnh Anh Shyn tưởng của CL hay Lady Gaga

Nhạc việt

00:28:02 03/04/2026
Tối 2/4, Quỳnh Anh Shyn chính thức phát hành MV Girl Phố, đánh dấu bước ngoặt chính thức lấn sân ca hát chuyên nghiệp.
Trung Quốc mới có 1 phim ngôn tình gây nghiện cực mạnh: Nam chính trời sinh làm tổng tài, đẹp đôi với cả thế giới

Trung Quốc mới có 1 phim ngôn tình gây nghiện cực mạnh: Nam chính trời sinh làm tổng tài, đẹp đôi với cả thế giới

Phim châu á

00:24:45 03/04/2026
Ngụy Triết Minh đang gây chú ý với bộ phim truyền hình Em Là Niềm Vui Đến Muộn, đóng cặp với nữ diễn viên Trịnh Hợp Huệ Tử.
Việt Nam mới có 1 mỹ nhân cổ trang xinh đáo để: Hào quang từ đầu đến chân, lả lướt mướt mắt vô cùng

Việt Nam mới có 1 mỹ nhân cổ trang xinh đáo để: Hào quang từ đầu đến chân, lả lướt mướt mắt vô cùng

Phim việt

00:07:50 03/04/2026
Dù là tân binh màn ảnh nhưng từ ánh mắt đến thần thái của nàng Hến Dẹo đều được trau chuốt để thể hiện tính cách nhân vật một cách tự nhiên.
Viện trưởng Khánh Thi không còn sợ hãi, con trai Cục trưởng Xuân Bắc gây sốt

Viện trưởng Khánh Thi không còn sợ hãi, con trai Cục trưởng Xuân Bắc gây sốt

Sao việt

23:59:32 02/04/2026
Kiện tướng dancesport Khánh Thi chụp bộ ảnh đánh dấu tuổi 44. Con trai của Cục trưởng Xuân Bắc gây sốt khi khoe bố.
Đặng Tụy Văn từng sống như 'người hầu' để nuôi ước mơ làm diễn viên

Đặng Tụy Văn từng sống như 'người hầu' để nuôi ước mơ làm diễn viên

Sao châu á

23:52:57 02/04/2026
Đặng Tụy Văn vừa tròn 60 tuổi, những năm gần đây tuy cô tập trung phát triển sự nghiệp ở Trung Quốc đại lục, nhưng những tác phẩm kinh điển từng thực hiện tại TVB vẫn thường được khán giả nhắc đến.
Sharon Stone thừa nhận trả giá đắt vì cảnh 'nóng' trong 'Bản năng gốc'

Sharon Stone thừa nhận trả giá đắt vì cảnh 'nóng' trong 'Bản năng gốc'

Sao âu mỹ

23:50:03 02/04/2026
Sharon Stone tiết lộ bà bị xem là kẻ lẳng lơ, thô tục vì cảnh nóng trong phim Bản năng gốc. Minh tinh cũng phản đối việc lạm dụng những cảnh gợi dục thô thiển, trần trụi trên màn ảnh.
Phương Anh Đào nói về phim mới của Đoàn Thiên Ân

Phương Anh Đào nói về phim mới của Đoàn Thiên Ân

Hậu trường phim

23:18:34 02/04/2026
Mới đây, trên trang cá nhân, Phương Anh Đào đăng tải bài viết chia sẻ cảm nhận sau khi xem bộ phim Hẹn Em Ngày Nhật Thực, nhanh chóng thu hút sự chú ý của công chúng.
Chevron bác bỏ cáo buộc thao túng giá xăng

Chevron bác bỏ cáo buộc thao túng giá xăng

Thế giới

21:36:55 02/04/2026
Kiến nghị được nộp hôm 26/3 vừa qua, nhắm vào vụ kiện tập thể được khởi xướng trước đó vào cuối năm 2025, trong đó nguyên đơn cho rằng các công ty đã phối hợp để nâng giá xăng một cách bất hợp pháp bằng cách trình bày sai lệch chi phí t...
Tử vi 12 cung hoàng đạo 2/4: Kim Ngưu một bước lên mây, dễ bị ghen tị

Tử vi 12 cung hoàng đạo 2/4: Kim Ngưu một bước lên mây, dễ bị ghen tị

Trắc nghiệm

21:27:35 02/04/2026
Theo tử vi 12 cung hoàng đạo 2/4, Kim Ngưu có cơ hội sẽ vụt sáng, vượng lên khiến nhiều người ghen tị. Cự Giải đừng quá khiêm tốn, sẽ phải chịu thiệt thòi.
Không chỉ ASIAD hay LCK, Ruler hoàn toàn có thể đối diện cái kết tệ hơn nữa

Không chỉ ASIAD hay LCK, Ruler hoàn toàn có thể đối diện cái kết tệ hơn nữa

Mọt game

21:03:01 02/04/2026
Không chỉ ASIAD hay LCK, Ruler hoàn toàn có thể đối diện cái kết tệ hơn nữa Ruler có thể đối diện cái kết còn tệ hơn rất nhiều
Mỹ nhân đẹp nhất thế giới khó đánh bại: Được Bộ Văn hóa vinh danh, tài sản nghìn tỷ đếm không xuể

Mỹ nhân đẹp nhất thế giới khó đánh bại: Được Bộ Văn hóa vinh danh, tài sản nghìn tỷ đếm không xuể

Nhạc quốc tế

20:48:50 02/04/2026
Ở thời điểm hiện tại, LISA hoàn toàn thoát khỏi khuôn khổ của một thần tượng Kpop đơn thuần để vươn mình thành một ngôi sao toàn cầu.