‘Fight The Power’ của Public Enemy: Ca khúc khiêu khích nhất lịch sử âm nhạc

Mới đây, lần đầu tiên sau 17 năm, tạp chí âm nhạc danh tiếng Rolling Stone đã lập lại danh sách danh giá “500 Ca khúc vĩ đại nhất mọi thời đại” dưới sự trợ giúp của hơn 250 nghệ sĩ, nhạc sĩ và nhân vật có tiếng trong trong ngành công nghiệp âm nhạc.

Một ca khúc đã có bước thăng vọt sau lần cập nhật này, đó là Fight The Power của Public Enemy.

Fight The Power trong danh sách cũ chỉ đứng thứ 322. Lần này, vị trí của ca khúc là No.2, chỉ đứng sau huyền thoại Respect của Aretha Franklin, cho thấy ảnh hưởng lớn của nó tới thời cuộc hiện nay.

2 ca khúc “Fight The Power”

Với những vụ tàn bạo như hạ sát Michael Griffith năm 1986 khiến không khí New York căng như dây đàn, trưởng nhóm Public Enemy Chuck D cảm thấy xưa rồi cái thời hát “toàn về những thứ nhảm nhí”.

Từ suy nghĩ đó, Public Enemy đã có màn ra mắt vô cùng ấn tượng năm 1987, Yo! Burn Rush The Show và sau đó là It Takes A Nation Of Millions To Hold Us Back , khẳng định vị trí của mình như là đại diện sừng sỏ nhất trong thời đại cấp tiến và thách thức nhất của rap. Nội dung nghị luận xã hội của Public Enemy thêm sức nặng nhờ giọng nam trung của phát thành viên đã qua đào tạo Chuck D, những tiếng phụ họa ngẫu hứng sặc sỡ vui nhộn của Flavor Flav và lớp sản xuất độc đáo của The Bomb Squad.

Public Enemy, đại diện sừng sỏ nhất trong thời đại cấp tiến và thách thức nhất của rap những năm 1980

Thế nên, khi đạo diễn lừng danh Spike Lee tìm kiếm nhạc cho Do The Right Thing – bộ phim lấy bối cảnh ngày Hè nóng nhất ở Brooklyn, nơi nhiệt độ cao khiến căng thẳng chủng tộc vốn từ lâu âm ỉ thành sôi sục trên đường – ông đã tiếp cận với Public Enemy.

Mùa Thu năm 1988, vừa phát hành album thứ 2, Public Enemy đang chuẩn bị sang châu Âu lưu diễn. Họ đã phải họp gấp với Lee. Bên cạnh Chuck D còn có nhà sản xuất Hank Shocklee của The Bomb Squad và giám đốc sản xuất Bill Stephney.

Ban đầu, Lee định làm một bản cập nhật thánh ca dân quyền Lift Ev’ry Voice And Sing với nhạc sĩ jazz Terence Blanchard, nhưng Shocklee đã bảo Lee thò đầu ra cửa sổ mà nghe: “Ông bạn ơi, ông nghe thấy gì?” – Shocklee hỏi – “Sẽ không nghe thấy Lift Ev’ry Voice And Sing ở bất cứ cái xe nào chạy qua đâu”. Thế là, Lee để cho Public Enemy tự ý với mong muốn: “Tôi muốn nó phải thách thức, tôi muốn nó phải giận dữ, tôi muốn nó phải cực kỳ nhịp điệu”.

Chuck D là người luôn viết tiêu đề xuống. Khi ở Italy lưu diễn, ông đã tìm được niềm cảm hứng từ ca khúc gốc Fight The Power của The Isley Brothers. Ông nghe ca khúc này năm 15 tuổi và nó đã làm thay đổi cuộc đời ông.

Fight The Power gốc cũng ra đời vào thời điểm tăm tối của nước Mỹ: Sau vụ bê bối Watergate, khi niềm tin vào chính phủ xuống thấp nguy hiểm. Với người da đen, nó càng khiến tình trạng hiện tại thêm tồi tệ. Trong Fight The Power gốc, cậu bé Chuck D lần đầu nghe thấy tiếng “bullsh*t” trong âm nhạc, nơi những người khốn cùng vùng lên chống lại những thế lực hung tàn. Khi The Isley Brothers hát “Tôi cố chơi nhạc của mình, họ nói nhạc tôi quá ồn ào”, nó như tiếng hét rúng động Chuck D. Ông muốn tái tạo Fight The Power nhưng với những thực tế trần trụi của hiện tại. Tiếng hét nối tiếp này của Chuck D khiến Shocklee – người cũng chịu cảnh bị dân da trắng kìm kẹp ở ngoại ô – cũng phải sửng sốt.

“Fight The Power” của Public Enemy:

Di sản để lại

Spike Lee hẳn chia sẻ cảm xúc với Shocklee nhưng Fight The Power của Chuck D chính xác là cái ông cần.

Khi Chuck D lần đầu xem bản cắt thô của phim Do The Right Thing, ông choáng váng trước số lần ca khúc xuất hiện. Lee đưa Fight The Power thành giai điệu chủ đề của nhân vật Radio Raheem, người bật nó trên đài mỗi lần xuất hiện (bởi “Tôi không thích thứ gì khác”), đưa ca khúc thành nhịp đập của bộ phim.

Khi Barack Obama và Michelle Robinson đi xem phim trong buổi đầu hẹn hò, điều đầu tiên họ thấy chính là nhân vật của Rosie Perez trong Do The Right Thing đang nhảy trên nền nhạc Fight The Power.

Tuy vậy, Public Enemy không được hưởng trọn niềm vui thành công của Fight The Power . Giữa thời điểm quay MV và phát hành đĩa đơn vào Hè năm 1989, ban nhạc lao đao tới suýt tan rã vì những phát ngôn lệch lạc của thành viên Professor Griff. Chuck D đã phải có quyết định đau đớn là đuổi bạn đi. Tới lượt Do The Right Thing , phim bị cáo buộc kích động bạo lực, dẫn tới một cuộc thảo luận bàn tròn trên New York Times, trong đó, một thẩm phán da trắng tới từ Bronx than phiền là nó quá tiêu cực.

Radio Raheem, nhân vật trong “Do The Right Thing”, sẽ là hình ảnh của nhiều thanh niên da đen sau này khi hát vang “Fight The Power”

Nhưng Fight The Power – bán được nửa triệu bản bất chấp bị các đài phát thanh chính thống xa lánh – đã tự quyết định vận mạng của mình. Những sinh viên da đen ở Virginia Beach đã hô vang điệp khúc vào cảnh sát trong cuộc bạo loạn tháng 9. Fight The Power là nguồn sức mạnh tinh thần để những người yếu thế đứng lên chống lại các thế lực. Mùa Hè đầu tiên sau khi ra đời, ca khúc không thể phù hợp hơn. Vào tháng 8, sự bất an về chủng tộc ở New York bùng lên mạnh mẽ sau vụ hạ sát cậu bé 16 tuổi Yusef Hawkins, kích động một cuộc tuần hành ngoài đời thực ở Brooklyn và góp phần vào việc đưa David Dinkins lên thành thị trưởng da đen đầu tiên của thành phố.

Hip-hop chính trị ra đời vào năm 1982 với The Message của Grandmaster Flash and the Furious Five. Nhưng phải tới Public Enemy, những vấn nạn xã hội mới được hát nhiều tới vậy, với sự cấp bách rất lớn. Tờ Time nhận định rằng Fight The Power, hơn bất cứ ca khúc nào khác, là minh chứng rằng hip-hop “không chỉ là giải trí – thậm chí, hơn cả một biểu hiện về sự oán giận và xa lánh, đó là một thế lực xã hội lớn”.

Ernie Isley – tác giả ca khúc Fight The Power gốc – đã nghe Fight The Power phiên bản mới khi nó ra mắt. “Lúc các bạn hát: Chiến đấu chống lại thế lực, chống lại thế lực, chống lại cái thứ thế lực đó. Cái thứ quái vật “đó”, dù là gì, một khi nó lộ nguyên hình, bạn biết phải bắt đầu chiến đấu thế nào. Bạn sẽ phải can đảm chiến đấu hết mình với tinh thần lạc quan” – Isley nói với Chuck D.

Đáp lại, Chuck D cho rằng Fight The Power không phải ca khúc mạnh mẽ nhất của Public Enemy. Nó thậm chí không thô ráp, điên cuồng bằng những sản phẩm trước nhưng nó tràn trề cảm xúc, phản ánh đúng thực trạng.

Quan trọng nhất hơn tất thảy, cả Isley và Chuck D đều nhìn nhận sự sức mạnh lớn nhất của 2 ca khúc Fight The Power nằm ở sự kết nối. Fight The Power của Chuck D đã tìm thấy kết nối với Fight The Power của Isley và cả 2 đều kết nối với thời cuộc sau nhiều năm ra mắt. Âm nhạc giống như bộ gien, nó di truyền qua các thế hệ, các kiếp sống. Một sợi dây thiêng liêng nơi con người hiện tại tìm thấy sự đồng cảm, an ủi và cổ động từ quá khứ. Chẳng phải vì thế nên tới năm 2021, 32 năm sau khi ra đời, Fight The Power được xếp lại lên vị trí No.2 của Rolling Stone, s au những vụ việc kinh hoàng mà người da đen đã phải chịu những năm gần đây?