EU lo ngại tiến trình hòa bình Ukraine có thể củng cố lập trường Nga

Đại diện cấp cao về chính sách đối ngoại và an ninh của Liên minh châu Âu (EU) Kaja Kallas cảnh báo các nỗ lực hòa bình liên quan đến Ukraine có nguy cơ vô tình củng cố hành động quân sự của Nga, nếu Moskva không bị buộc phải đưa ra những nhượng bộ thực chất trong tiến trình đàm phán.

Đại diện cấp cao về chính sách đối ngoại và an ninh của EU Kaja Kallas. Ảnh: AA/TTXVN

Phát biểu trong một cuộc trả lời phỏng vấn độc quyền với kênh Euronews ngày 9/2, bà Kallas cho rằng các cuộc tiếp xúc do Mỹ làm trung gian giữa Nga và Ukraine cho đến nay chưa mang lại kết quả cụ thể, phản ánh việc Điện Kremlin không tiếp cận tiến trình này một cách nghiêm túc. Theo bà, trong khi Ukraine liên tục chịu sức ép phải nhượng bộ, phía Nga lại chưa thể hiện thiện chí tương xứng.

Bà Kallas nhận định các đại diện đàm phán của Nga không có đủ thẩm quyền và cam kết để đạt được đột phá. Bà cho rằng khó có thể kỳ vọng tiến triển thực chất từ vòng đối thoại hiện nay nếu Moskva không thay đổi cách tiếp cận.

Vừa qua, các phái đoàn Nga và Ukraine đã gặp nhau tại Abu Dhabi trong một cuộc tiếp xúc mà phía Ukraine đánh giá là mang tính xây dựng. Tuy nhiên, cuộc gặp diễn ra trong bối cảnh Nga tiến hành một đợt tấn công quy mô lớn nhằm vào Ukraine, sử dụng hàng trăm thiết bị bay không người lái và tên lửa. Tổng thống Volodymyr Zelensky sau đó kêu gọi các đối tác phương Tây tăng cường hỗ trợ phòng không cho Kiev.

Đại diện cấp cao về chính sách đối ngoại và an ninh EU thừa nhận chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đưa Nga và Ukraine trở lại bàn đàm phán lần đầu tiên kể từ khi xung đột bùng phát toàn diện. Tuy nhiên, bà nhấn mạnh sự mất cân đối rõ rệt trong các yêu cầu đặt ra cho Kiev so với Moskva.

Theo bà Kallas, những nhượng bộ, đặc biệt liên quan đến lãnh thổ, là quyết định thuộc về người dân Ukraine. Bà cảnh báo rằng Nga thường sử dụng chiến thuật đàm phán cứng rắn, đưa ra các yêu sách tối đa kèm theo đe dọa và sức ép quân sự nhằm buộc đối phương chấp nhận điều kiện bất lợi.

Trong khi đó, tại Brussels, các cuộc thảo luận đang gia tăng về khả năng EU bổ nhiệm một đặc phái viên nhằm đại diện cho khối tại bàn đàm phán, sau khi bị gạt ra bên lề trong các sáng kiến do Mỹ dẫn dắt. Dù vậy, bà Kallas cho rằng vấn đề cốt lõi không nằm ở cá nhân được lựa chọn mà ở phạm vi quyền hạn và mục tiêu chiến lược của vị trí này.

Bà Kallas đặt câu hỏi về động lực của Nga trong việc đối thoại với châu Âu nếu Moskva cho rằng họ có thể đạt được các mục tiêu tối đa thông qua các kênh làm việc với Washington. Theo bà, EU sẽ chỉ tham gia đàm phán trên cơ sở bảo vệ lợi ích và chủ quyền của Ukraine.

Bà Kallas nhấn mạnh rằng Nga cần bị đặt vào một vị thế buộc phải chuyển từ trạng thái “giả vờ đàm phán” sang đàm phán thực chất, điều chỉ có thể đạt được thông qua sự đoàn kết và lập trường cứng rắn từ phương Tây.

EU và Mỹ hiện vẫn tồn tại khác biệt trong cách tiếp cận hòa bình tại Ukraine. Một số đề xuất ban đầu được đàm phán trực tiếp với Nga đã làm dấy lên lo ngại tại châu Âu rằng Ukraine có thể bị ép chấp nhận một thỏa thuận bất lợi. Dù các kế hoạch này đã được điều chỉnh nhiều lần và gắn với một chương trình tái thiết, phát triển Ukraine đến năm 2040, tiến trình đàm phán hòa bình vẫn chưa đạt được bước tiến đáng kể.