Du lịch Lào hưởng lợi gì từ đường sắt cao tốc nối từ Trung Quốc

Đường sắt Vân Nam – Viêng Chăn mang lại dòng khách mới cho Lào, nhưng cũng tạo thách thức với một thị trường du lịch còn nhiều vấn đề tồn đọng.

Tuyến đường sắt cao tốc nối tỉnh Vân Nam ( Trung Quốc ) với Viêng Chăn đang âm thầm vẽ lại bản đồ du lịch Lào . Dự án dự kiến kéo dài xuống Thái Lan và Singapore, mở ra tham vọng biến Lào – quốc gia không giáp biển – thành mắt xích quan trọng trên hành lang giao thương, du lịch liên khu vực, theo The Strait Times.

Tàu chạy nhanh hơn, khách Trung Quốc đến đông hơn, tuy nhiên phía sau những nhà ga hiện đại là tâm thế nửa kỳ vọng, nửa lo lắng của người dân xứ triệu voi: Liệu du lịch sẽ có tương lai sáng, hay là những thách thức mới chồng chất?

Dòng khách mới

Với du khách , tuyến đường sắt cao tốc là cách nhanh nhất để “nhảy” từ Côn Minh (Trung Quốc) tới trái tim Lào.

Chỉ vài giờ di chuyển, họ có thể dừng chân ở Boten, ngắm dải bảng hiệu chữ Hán và những phố xá đang chuyển mình; rồi tiếp tục tới Luang Prabang, nơi những con đường nhỏ, mái nhà gỗ, tu viện cổ và khung cảnh hoàng hôn trên Mekong vẫn giữ được vẻ trầm lắng.

Tại Luang Prabang, hình ảnh quen thuộc mỗi khi tàu dừng lại là dòng khách Trung Quốc đổ ra sân ga, theo các hướng dẫn viên cầm cờ lên xe buýt du lịch đã chờ sẵn.

Những tour trọn gói, khép kín từ xe đón, khách sạn, nhà hàng đến cửa hàng lưu niệm đang trở thành hệ sinh thái riêng do doanh nghiệp Trung Quốc vận hành, đôi khi “nuốt trọn” chuỗi giá trị du lịch địa phương.

Việc mở tuyến đường sắt cao tốc đã dẫn đến sự bùng nổ lượng khách du lịch từ Trung Quốc đến Lào.

Với thị trường, đây là cơ hội rõ rệt khi lượng khách tăng nhanh, công suất phòng tốt hơn, các dịch vụ mới như xe scooter điện thuê bằng QR xuất hiện, tạo ra thêm lựa chọn trải nghiệm.

Luang Prabang hay Vang Vieng có cơ hội trở thành điểm dừng cố định trên hành trình “đi chơi bằng tàu” của khách khu vực Tây Nam Trung Quốc – nhóm khách vốn sẵn thói quen du lịch nội địa bằng đường sắt cao tốc.

Năm 2024, Lào ghi nhận 438.355 lượt khách du lịch Trung Quốc, gấp gần 7 lần con số 62.900 của năm trước đó và chiếm 28,6% tổng số du khách nước ngoài. Đây là một cú hích lớn cho ngành du lịch – khách sạn trên thống kê.

Về mặt hình ảnh, việc Lào nằm trên bản đồ “check-in bằng tàu” cũng giúp quốc gia này xuất hiện dày hơn trên mạng xã hội , đặc biệt là trên các nền tảng tiếng Trung như Xiaohongshu.

Nếu trước đây, lời gợi ý trong Lonely Planet hay blog của dân phượt phương Tây có thể kéo một nhóm nhỏ khách phượt đến Lào, thì ngày nay, một bài đăng tích cực trên mạng xã hội Trung Quốc có thể nhanh chóng biến một quán ăn, cây cầu hay điểm ngắm hoàng hôn ở Luang Prabang thành “tọa độ phải ghé”.

Từ góc nhìn du lịch, đây là lợi thế không nhỏ: Lào vốn thường bị “lép vế” so với Thái Lan hay Việt Nam trong các tour Đông Nam Á, nay có thêm một cánh cửa trực tiếp dẫn khách đến thẳng trung tâm di sản của mình, không phải quá cảnh nhiều chặng.

Mô hình mô phỏng kế hoạch của nhà đầu tư Trung Quốc muốn xây dựng Khu kinh tế đặc biệt tại That Luang ở Viêng Chăn.

Cơ hội chia đều hay cuộc chơi khép kín?

Dù vậy, con số khách tăng chưa đồng nghĩa với việc mọi người dân làm du lịch đều hưởng lợi. Những người vận hành dịch vụ nhỏ. Ông chủ tiệm cho thuê xe đạp ở Luang Prabang, thừa nhận hầu như không có khách Trung Quốc, bởi phần lớn du khách đã trọn gói với xe buýt, khách sạn, nhà hàng riêng.

Những chiếc scooter điện màu xanh lá, cho thuê qua mã QR và được khách Trung Quốc ưa chuộng, càng khiến dịch vụ cho thuê xe đạp truyền thống khó cạnh tranh.

Boten lại là một thái cực khác, thị trấn biên giới từng sôi động với casino, sau đó vắng bóng, rồi được “hồi sinh nửa vời” theo nhịp đường sắt.

Chữ Hán trên bảng hiệu, đồng nhân dân tệ, các nhà hàng món Hoa và nhóm công nhân nhập cư Trung Quốc tạo ra một không gian pha trộn, nơi du khách đi qua chủ yếu để… chuyển tàu hoặc tiếp tục hành trình, ít khi dừng lại khám phá.

Ở Viêng Chăn, câu chuyện hạ tầng quanh ga tàu cho thấy khoảng cách giữa tham vọng và thực tế. Từ nhà ga về trung tâm, hành khách vẫn phải lắc lư trên những đoạn đường đất ổ gà, kéo quãng đường chỉ khoảng 15 km thành hành trình hơn một tiếng rưỡi.

Khách đến các điểm du lịch tại Lào nhưng phủ đầy chữ Trung Quốc, nhà hàng món Hoa…

Khu kinh tế đặc biệt Hồ That Luang, với mô hình thu nhỏ hoành tráng lấy cảm hứng từ Bến Thượng Hải, mới chỉ có một vài khối nhà xây dang dở, một số được tận dụng làm khách sạn tạm cho khách chơi golf Hàn Quốc.

Trong bối cảnh đó, việc tập trung nguồn lực vào hạ tầng du lịch quanh tuyến đường sắt – đường nối ga, vệ sinh môi trường, đào tạo nhân lực địa phương – càng trở nên cấp thiết nếu Lào muốn biến khách đi tàu thành nguồn thu bền vững.

Từ góc độ du lịch, thách thức nằm ở chỗ làm sao chuyển hoá luồng khách đến bằng tàu thành chuỗi trải nghiệm có lợi cho cộng đồng địa phương, thay vì chỉ dừng ở các điểm check-in nhanh, ăn uống trong hệ thống khép kín.

Ở chiều ngược lại, tuyến đường sắt và dòng khách Trung Quốc cũng là “lời nhắc” để ngành du lịch Lào tự nâng mình lên: cải thiện chất lượng dịch vụ lưu trú, ẩm thực, giao thông; đầu tư vào câu chuyện di sản; đa dạng hoá thị trường khách, không chỉ dựa vào một nguồn.