Doanh thu dầu mỏ Iran tăng vọt khi trở thành nước duy nhất xuất khẩu qua eo biển Hormuz

Theo trang bloomberg.com ngày 26/3, Iran có thể đã thu về thêm hàng trăm triệu USD nhờ bán dầu kể từ khi chiến tranh với Mỹ và Israel bắt đầu, hưởng lợi trong bối cảnh giá dầu thô tăng mạnh và là nhà xuất khẩu lớn duy nhất có thể sử dụng eo biển Hormuz.

Tàu chở dầu di chuyển qua eo biển Hormuz. Ảnh minh họa: Reuters/TTXVN

Iran hưởng lợi gấp đôi nhờ biến động giá dầu từ khi chiến tranh nổ ra. Loại dầu chủ lực của nước này được bán cho khách hàng chủ yếu ở Trung Quốc với mức giá chiết khấu nhỏ nhất trong hơn 10 tháng so với dầu Brent. Giá dầu Brent đã tăng lên trên 100 USD/thùng kể từ khi các cuộc ném bom bắt đầu.

Ước tính xuất khẩu dầu của Iran vẫn duy trì gần mức trước chiến tranh, khoảng 1,6 triệu thùng/ngày trong tháng này. Các tàu chở dầu thô Iran tiếp tục được bơm hàng tại cảng ở đảo Kharg và rời vịnh Ba Tư qua eo biển Hormuz. Gần đây, hoạt động này đang tăng tốc.

Điều này trái ngược rõ rệt với tình trạng phong tỏa các chuyến hàng từ những nước sản xuất khác trong khu vực vùng Vịnh.

Ngay cả khi Mỹ và Israel không kích hằng ngày nhằm vào Iran, nỗ lực quân sự của hai nước này đã bị hạn chế tác dụng do Iran vẫn còn khả năng duy trì nguồn tài chính. Iran còn có thể thu lợi nhiều hơn sau khi Mỹ đã có bước đi bất ngờ là tạm thời đình chỉ các lệnh trừng phạt một lượng lớn dầu Iran đang ở trên biển trong các tàu chở dầu. Động thái này của Mỹ nhằm giảm tác động của chiến tranh lên giá dầu.

Ông Richard Nephew, nhà nghiên cứu cấp cao tại Trung tâm Chính sách Năng lượng Toàn cầu thuộc Đại học Columbia, bình luận: “Chính quyền Tổng thống Trump trên thực tế đang cầu xin Iran bán dầu. Tôi cho rằng ưu tiên của Mỹ lẽ ra phải là ngăn chặn hoạt động bán dầu của Iran”.

Dựa trên ước tính xuất khẩu của TankerTrackers.com và giá của loại dầu thô nhẹ Iran, nước này đã thu về khoảng 139 triệu USD/ngày nhờ bán loại dầu chủ lực này trong tháng 3 cho đến nay, tăng so với mức 115 triệu USD trong tháng 2.

Dầu của Iran trở nên có giá trị hơn so với dầu Brent, khi mức chiết khấu thu hẹp xuống còn 2,1 USD/thùng vào đầu tuần này, mức thấp nhất trong gần một năm. Trước chiến tranh, chênh lệch này lớn hơn 10 USD.

Giá bán cao hơn cho mỗi thùng dầu là yếu tố then chốt đối với Iran, quốc gia đã chịu thiệt hại lớn do các cuộc không kích của Mỹ và Israel và sẽ phải đầu tư đáng kể để tái thiết và củng cố nền kinh tế bị tàn phá. Nước này cũng đã sử dụng nhiều vũ khí trong các đợt tấn công đáp trả trên khắp Trung Đông và sẽ cần bổ sung lại.

Khi các nước như Iraq và Kuwait buộc phải cắt giảm mạnh sản lượng, còn Các tiểu vương quốc Arab thống nhất và Saudi Arabia phải tìm cách sử dụng các tuyến xuất khẩu thay thế, Iran vẫn tiếp tục bơm dầu lên tàu và đưa ra khỏi vịnh Ba Tư.

Theo TankerTrackers.com, từ ngày 1/3 đến 23/3, Iran xuất khẩu trung bình khoảng 1,6 triệu thùng/ngày, gần mức trước chiến tranh. Ngay cả trước khi chiến tranh bắt đầu vào ngày 28/2, lượng hàng xuất của nước này đã ở mức cao bất thường. Theo dữ liệu của Kpler, khối lượng bốc hàng trong tháng 2 cao nhất kể từ khoảng tháng 7/2018.

Cơ sở hạ tầng dầu mỏ tại trung tâm xuất khẩu chính của Iran trên đảo Kharg đã không bị Mỹ tấn công vì Mỹ chỉ nhắm vào các mục tiêu quân sự tại đây. Ảnh vệ tinh trong khoảng từ ngày 2/3 đến 22/3 cho thấy các tàu chở dầu cỡ lớn neo đậu tại cảng trong mỗi lần quan sát.

Hoạt động dường như đang tăng tốc. Hình ảnh ngày 2/3 cho thấy một siêu tàu chở dầu neo tại đảo Kharg, trong khi các ảnh ngày 7/3 và 17/3 cho thấy hai tàu đang nhận hàng. Ảnh mới nhất chụp ngày 22/3 cho thấy hai tàu chở dầu cỡ lớn đang neo đậu và một tàu thứ ba dường như vừa rời cảng.

Iran cũng đã xuất khẩu dầu thô từ cảng Jask, nằm ngoài điểm nghẽn Hormuz. Ảnh vệ tinh ngày 5/3 cho thấy một siêu tàu chở dầu tiến vào phao bốc hàng tại đây. Ba ngày sau, hình ảnh khác cho thấy chính con tàu đó đã neo tại phao.

Các chuyến hàng từ Jask thường không thường xuyên, khi chỉ năm tàu được bốc hàng tại đây kể từ khi cảng chính thức mở cửa năm 2021.

Iran cũng thu thêm nguồn thu bằng cách thu phí quá cảnh lên tới 2 triệu USD đối với một số tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz.

Ngược lại, doanh thu xuất khẩu dầu của các nước khác ở vịnh Ba Tư đã bị ảnh hưởng đáng kể do chiến tranh. Các cuộc tấn công gây thiệt hại nặng nề đã nhằm vào nhiều tài sản năng lượng, từ mỏ dầu khí đến nhà máy lọc dầu và cảng biển. Cơ sở Ras Laffan của Qatar (trung tâm xuất khẩu khí tự nhiên hóa lỏng lớn nhất thế giới) đã chịu thiệt hại hàng tỷ USD, làm gián đoạn sản xuất trong nhiều năm.

Cơ sở hạ tầng năng lượng của Iran phần lớn không bị tấn công trong chiến tranh, ngoại trừ các cuộc không kích của Israel vào mỏ khí South Pars quy mô lớn tuần trước. Điều này đã dẫn tới các đòn đáp trả của Iran nhằm vào các tài sản dầu khí của các nước Arab ở vùng Vịnh.

Cuối tuần qua, Tổng thống Donald Trump cảnh báo sẽ tấn công cơ sở hạ tầng năng lượng của Iran nếu nước này không mở lại eo biển Hormuz. Tuy nhiên, đến ngày 23/3, ông đã rút lại phát biểu này, viện dẫn các cuộc trao đổi rất tốt và mang tính xây dựng với Iran về việc chấm dứt chiến tranh.

Các quan chức Iran phủ nhận có các cuộc đàm phán, bác bỏ đề xuất ngừng bắn của Mỹ và tiếp tục các cuộc tấn công nhằm vào Israel và các nước Arab ở vùng Vịnh, giáng đòn vào nỗ lực của Mỹ nhằm chấm dứt cuộc chiến.