Đầu xuân đi lễ Đền Chúa Thác Bờ

Mỗi độ Xuân về, khi sương còn bảng lảng trên mặt hồ Hòa Bình, hàng nghìn du khách thập phương lại nô nức xuống thuyền, ngược hồ đi lễ Đền Chúa Thác Bờ.

Một hành trình du xuân vừa linh thiêng, vừa khoáng đạt giữa non nước, nơi tín ngưỡng dân gian hòa quyện cùng nhịp sống hiện đại.

Khu vực Đền Chúa Thác Bờ trên hồ Hoà Bình.

Hành trình du xuân giữa non nước lòng hồ

Từ sáng sớm những ngày đầu xuân, bến Thung Nai (xã Thung Nai) và bến cảng Bích Hạ (phường Hòa Bình) đã tấp nập người xe. Tiếng máy tàu hòa cùng tiếng nước vỗ mạn tạo nên không khí rộn ràng rất riêng của mùa Lễ hội Đền Chúa Thác Bờ. Trên bến, du khách tay xách lễ, tay cầm nhành lộc non, ai nấy đều ánh lên niềm háo hức cho chuyến du xuân đầu năm.

Những con thuyền nối đuôi nhau đưa dòng người xuôi ngược giữa mênh mang sông nước. Hai bên bờ, những dãy núi đá vôi trùng điệp soi bóng xuống làn nước xanh biếc, thỉnh thoảng thấp thoáng mái nhà sàn của đồng bào Mường, Dao yên bình giữa thung lũng. Không gian khoáng đạt khiến nhiều du khách ví chuyến đi lễ Đền Bà Chúa Thác Bờ như một cuộc “hành hương trên mặt nước”.

Tàu đón khách du xuân tại cảng Bích Hạ, phường Hoà Bình.

Không chỉ có du khách trong tỉnh, Đền Thác Bờ luôn là nơi thu hút đông đảo khách du lịch từ nhiều tỉnh, thành phố trong cả nước. Nhiều gia đình chọn hành trình đi lễ đầu xuân tại đây như một cách khởi đầu năm mới an lành, may mắn, kết hợp nghỉ dưỡng, thưởng ngoạn thiên nhiên. “Đi lễ mà cũng là đi chơi xuân, ngắm cảnh, thư giãn tinh thần. Ngồi trên thuyền giữa lòng hồ tự nhiên thấy lòng nhẹ nhõm” – chị Nguyễn Thị Hạnh, du khách đến từ Hà Nội chia sẻ.

Nơi gửi gắm ước vọng an lành

Đền Chúa Thác Bờ – một trong những ngôi đền linh thiêng bậc nhất vùng Tây Bắc, thuộc địa phận xã Thung Nai và xã Tiền Phong, tọa lạc bên sườn núi đá vôi, nhìn ra hồ Hòa Bình. Đền thờ bà Chúa Thác Bờ, nhân vật được Nhân dân tôn kính, gắn liền với lịch sử vùng sông Đà hiểm trở.

Tương truyền, đền Bờ thờ bà Chúa Thác Bờ là bà Đinh Thị Vân, người dân tộc Mường và một bà người dân tộc Dao ở Vầy Nưa. Hai bà đã có công giúp vua Lê Lợi về quân lương, thuyền mảng vượt thác Bờ tiến quân lên Mường Lễ, Sơn La dẹp loạn đảng Đèo Cát Hãn. Sau khi mất, 2 bà thường hiển linh giúp dân vượt thác an toàn, phù hộ cho trăm dân trong vùng mưa thuận, gió hoà. Vua Lê Lợi truy phong công trạng, ban chiếu cho dân lập đền thờ phụng, tưởng nhớ 2 vị liệt nữ anh hùng dân tộc.

Trải qua nhiều biến động lịch sử, đặc biệt từ khi công trình thủy điện Hòa Bình hình thành, Đền Chúa Thác Bờ trở thành điểm tựa tâm linh quan trọng của người dân vùng lòng hồ. Lễ hội Đền Thác Bờ thường diễn ra từ tháng Giêng đến hết tháng Ba âm lịch, cao điểm nhất là dịp đầu xuân.

Trong không gian linh thiêng, du khách thành kính dâng hương, cầu bình an, tài lộc, sức khỏe cho gia đình. Lễ vật thường giản dị nhưng trang trọng, gồm hương, hoa, trầu cau, bánh trái, thể hiện nét đẹp tín ngưỡng truyền thống của người Việt.

Đáng chú ý, những năm gần đây, công tác tổ chức lễ hội được chính quyền địa phương chú trọng theo hướng văn minh, tiết kiệm. Việc tuyên truyền không đốt vàng mã tràn lan, giữ gìn vệ sinh môi trường, đảm bảo an toàn giao thông đường thủy được thực hiện đồng bộ, tạo ấn tượng tốt với du khách.

Động Thác Bờ huyền ảo giữa lòng núi đá

Cách Đền Chúa Thác Bờ không xa là động Thác Bờ, một điểm đến không thể thiếu trong hành trình du xuân đầu năm. Từ bến thuyền, du khách men theo những bậc đá dẫn lên cửa động. Bên trong, không gian mở ra đầy kỳ ảo với hệ thống nhũ đá tự nhiên mang nhiều hình thù độc đáo.

Động Thác Bờ – nơi lý tưởng để khám phá vẻ đẹp thiên nhiên.

Động Thác Bờ được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản Quốc gia năm 2008.

Theo quan niệm dân gian, động Thác Bờ không chỉ là thắng cảnh thiên nhiên mà còn mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc. Nhiều khối nhũ đá được người dân gọi tên như “cây vàng, cây bạc”, “đàn voi”, “Phật ngồi”, gắn với ước vọng về tài lộc, phúc lành.

Anh Trần Văn Dũng, một du khách trẻ đến từ Hải Phòng chia sẻ: “Vào động, ai cũng có cảm giác vừa choáng ngợp vừa thành kính. Không gian mát lạnh, ánh đèn hắt lên các khối nhũ đá khiến nơi đây càng thêm linh thiêng.”

Không chỉ phục vụ nhu cầu tâm linh, động Thác Bờ còn là điểm nhấn quan trọng trong phát triển du lịch sinh thái, trải nghiệm. Việc kết hợp tham quan động, đi lễ đền và du ngoạn lòng hồ tạo nên sản phẩm du lịch đặc thù, hấp dẫn du khách quanh năm, đặc biệt những dịp đầu xuân.

Đặc sản cá lòng hồ Hoà Bình.

Các sản vật phục vụ du khách trên hồ Hoà Bình.

Hướng đi bền vững cho du lịch tâm linh

Ông Trần Anh – Bí thư Đảng uỷ xã Thung Nai cho biết: “Mỗi mùa lễ hội, Đền Chúa Thác Bờ đón hàng chục nghìn lượt khách. Xã đã phối hợp với các lực lượng chức năng tăng cường quản lý, đảm bảo an ninh trật tự, an toàn giao thông đường thủy và giữ gìn cảnh quan môi trường. Mục tiêu của địa phương là phát triển du lịch tâm linh gắn với bảo tồn giá trị văn hóa truyền thống và sinh thái lòng hồ. Người dân được khuyến khích tham gia các dịch vụ du lịch một cách văn minh, thân thiện, coi du khách như những vị khách quý đến với quê hương mình.

Thực tế cho thấy, không khí du xuân tại Đền Chúa Thác Bờ những năm gần đây ngày càng trật tự, vui tươi. Du khách đến đây không chỉ để đi lễ mà còn tận hưởng không gian thiên nhiên, giao hòa với núi sông, tìm lại sự cân bằng trong nhịp sống hiện đại.

Non nước hữu tình trên hồ Hoà Bình.

Chiều xuân trên lòng hồ, những chuyến thuyền chở đầy tiếng cười trở về bến. Mặt nước lấp lánh, núi non trầm mặc soi bóng, khép lại một ngày du xuân trọn vẹn. Đối với nhiều người, chuyến đi lễ Đền Chúa Thác Bờ đầu năm không chỉ là nghi lễ tâm linh, mà còn là hành trình tìm về những giá trị bình dị, an lành, điều mà ai cũng mong cầu cho một năm mới đủ đầy.