Cú vấp chân từng châm ngòi vụ thảm sát chủng tộc ‘Phố Wall Đen’
Gần 100 năm trước, một thảm kịch xảy ra sau khi thanh niên da màu Dick Rowland bước vào thang máy cùng thiếu nữ da trắng Sarah Page.
Page, 17 tuổi, là người vận hành thang máy tại tòa nhà Drexel, thành phố Tulsa, bang Oklahoma, Mỹ. Trong khi đó, thợ đánh giày Rowland, 19 tuổi, sử dụng thang máy này gần như mỗi ngày. Sự cố xảy ra vào ngày 30/5/1921, khi một tiếng thét cất lên vào lúc chỉ có hai người trong thang máy.
“Vẫn chưa chắc chắn về chuyện xảy ra trong tòa nhà Drexel hôm đó, nhưng lời giải thích phổ biến nhất là Rowland đã giẫm lên chân Page khi bước vào thang máy, khiến cô ấy hét lên”, Hiệp hội Lịch sử Oklahoma cho hay.
Sau khi cửa thang máy mở ra, Roland bỏ chạy, nhưng bị bắt lại do Page tuyên bố cô bị tấn công. Mặc dù thiếu nữ này không truy tố Roland, chính quyền đã làm vậy, đồng thời xuất hiện tin đồn rằng Page bị cưỡng bức.
Tờ báo địa phương Tulsa Tribune hôm sau đăng tin với tiêu đề “Tóm cổ gã da màu tấn công thiếu nữ trong thang máy”, đồng thời viết một bài xã luận đáng lo ngại có tên “Hành hình kiểu lynch với gã da màu vào tối nay”, đề cập tới hình thức đám đông giết chết ai đó mà không cần xét xử, thường do những người phân biệt chủng tộc ở Mỹ thực hiện với người da màu.
Khói bốc lên vào ngày 1/6/1921 trong cuộc tấn công người da màu tại quận Greenwood, thành phố Tulsa, bang Oklahoma, Mỹ. Ảnh: University of Tulsa.
Sự việc diễn ra vào những năm sau Thế chiến I, thời điểm căng thẳng chủng tộc dâng cao, bao gồm sự trỗi dậy của Ku Klux Klan, hội kín cổ xúy thuyết người da trắng thượng đẳng. Vô số vụ hành hình kiểu lynch và hành vi bạo lực chủng tộc khác đã xảy ra, thúc đẩy người Mỹ gốc Phi nỗ lực bảo vệ cộng đồng của mình.
Thành phố Tulsa đặc biệt chia rẽ. Hầu hết 10.000 cư dân da màu của thành phố sống tại quận Greenwood, nơi được mệnh danh là “Phố Wall Đen” với hơn 300 doanh nghiệp do người da màu sở hữu, cùng hai nhà hát, những bác sĩ, dược sĩ và một phi công có máy bay riêng.
Theo Mechelle Brown, giám đốc các chương trình tại Trung tâm Văn hóa Greenwood, thành công của cộng đồng người da màu đã khiến một số người da trắng tại Tulsa ghen tỵ và tức giận. “Họ từng than vãn rằng tại sao mấy người da màu kia dám đặt một cây đàn piano đẹp đẽ trong nhà, thứ mà họ không có”, Brown cho hay.
Sự cố trong thang máy giữa Rowland và Page khiến căng thẳng bị đẩy lên đến đỉnh điểm. Ngay sau bài báo của Tulsa Tribune, một đám đông da trắng kéo đến tòa án thành phố và yêu cầu cảnh sát trưởng giao nộp Rowland, nhưng bị từ chối.
Tới khoảng 21h ngày 31/5/1921, một nhóm gồm khoảng 25 người đàn ông da màu có vũ trang, trong đó nhiều người là cựu binh Thế chiến I, đến tòa án nhằm đề nghị bảo vệ Rowland, nhưng cũng không được phép vào. Một số người da trắng sau đó cố gắng đột nhập vào kho vũ khí của lực lượng Vệ binh Quốc gia, nhưng bất thành.
Do vẫn xuất hiện những tin đồn về kế hoạch kết liễu Rowland, khoảng 75 người đàn ông da màu quyết định trở lại tòa án ngay sau 22h, nơi họ đụng độ với khoảng 1.500 người đàn ông da trắng, trong đó nhiều người cũng mang vũ khí. Sau khi súng nổ và hỗn loạn bùng phát, nhóm người da đen yếu thế đã rút về Greenwood.
Vài giờ sau, các nhóm da trắng tại Tulsa, bao gồm một số người được cảnh sát cử làm đại diện và sở hữu vũ khí, đã thực hiện nhiều hành vi bạo lực chống lại người da màu, như bắn một người đàn ông không có vũ khí trong rạp chiếu phim.
Sự kích động thêm nghiêm trọng do phe da trắng hiểu lầm rằng những người da màu tại Tulsa đang âm mưu nổi dậy trên quy mô lớn, với đội ngũ tiếp viện từ những thị trấn và thành phố đông người Mỹ gốc Phi lân cận.
Ngay từ bình minh ngày 1/6/1921, hàng nghìn cư dân da trắng đổ tới quận Greenwood để cướp bóc, đốt nhà cửa và các doanh nghiệp. Các lính cứu hỏa tới dập lửa cho biết những kẻ bạo loạn đã dùng súng đe dọa và buộc họ phải rời đi. Một số báo cáo còn viết rằng những người da trắng đã lái máy bay rồi thả bom xăng xuống Greenwood.
Theo ước tính của Hội Chữ Thập Đỏ, khoảng 1.256 ngôi nhà đã bị đốt cháy, 215 căn khác bị cướp. Hai tòa soạn báo, một trường học, một thư viện, một bệnh viện, các nhà thờ, khách sạn, cửa hàng và nhiều doanh nghiệp khác của người da màu cũng nằm trong danh sách bị thiệt hại.
“Họ cố gắng giết tất cả người da màu mà họ nhìn thấy”, George Monroe, một trong những người sống sót sau thảm kịch, kể lại.
“Họ lấy đi mọi thứ mà họ nghĩ là có giá trị và đập phá toàn bộ những gì còn lại”, Olivia Hooker, một người sống sót khác, cho hay. “Bạn không thể quên chuyện như vậy. Khi đó tôi còn nhỏ, không biết gì về thiên vị và định kiến. Thật đau đớn khi phát hiện mọi người ghét bạn chỉ vì màu da. Tôi mất một thời gian dài để vượt qua những cơn ác mộng”.
Tại thời điểm lực lượng Vệ binh Quốc gia tới Greenwood và tuyên bố thiết quân luật ngay trước buổi trưa, cuộc bạo loạn đã chấm dứt. Vài giờ sau, tất cả cáo buộc chống lại Rowland đều được hủy bỏ. Cảnh sát kết luận thanh niên này khả năng cao đã bị vấp và ngã vào người Page, hoặc giẫm lên chân cô. Rowland rời Tulsa vào sáng hôm sau và được cho là chưa bao giờ trở lại.
Một người Mỹ gốc Phi giữa đống tro tàn sau vụ bạo loạn năm 1921. Ảnh: Oklahoma Historical Society.
Nạn phân biệt chủng tộc tại Tulsa tiếp tục gia tăng sau vụ bạo loạn. Không có bất kỳ lễ kỷ niệm, đài tưởng niệm, hoặc sự kiện nào để tưởng nhớ những người đã khuất suốt nhiều thập kỷ. Thay vào đó, những nỗ lực được cho là nhằm cố ý che giấu sự việc đã được tiến hành.
Tờ Tulsa Tribune xóa bài viết châm ngòi hỗn loạn đăng hôm 31/5/1921. Các học giả sau đó phát hiện hồ sơ lưu trữ của cảnh sát và dân quân cũng bị mất. Kết quả là sự kiện thảm sát chủng tộc ở Tulsa hiếm khi được đề cập trong sách lịch sử, dạy trong trường học, hoặc thậm chí ít người nhắc đến, cho đến tận gần đây.
Báo cáo chính thức tại thời điểm sự kiện diễn ra ghi nhận 36 người chết, bao gồm 10 người da trắng. Tuy nhiên, các nhà sử học tin rằng con số này quá thấp, đặc biệt sau khi phát hiện chiếc hố được cho là mộ tập thể tại nghĩa trang Oaklawn ở Tulsa.
Theo báo cáo năm 2001 của Ủy ban Chống bạo loạn Chủng tộc, cơ quan do chính quyền bang Oklahoma thành lập để điều tra về sự kiện, có khoảng 100-300 người thiệt mạng, hơn 8.000 người mất nhà cửa trong vòng 18 giờ do thảm kịch năm 1921.
Tháng 11/2018, cơ quan được đổi tên thành Ủy ban Thảm sát Chủng tộc 1921, dựa trên “cảm xúc và góc nhìn của các nhân chứng”, cũng như cư dân tại khu vực hiện nay và các học giả lịch sử.
Tất cả những gì còn sót lại của “Phố Wall Đen” chỉ là 14 tòa nhà màu đỏ được tái xây dựng ngay sau vụ thảm sát. Gần một sân vận động trong khu vực, một bức tranh tường được đề tên là “Bạo loạn Chủng tộc Tulsa 1921″, nhưng ai đó đã gạch chữ “bạo loạn” và thay thế bằng “thảm sát”. Cụm từ này cuối cùng cũng bị một người khác gạch đi và phun sơn đen.
Người dự sự kiện của Trump phải 'tự chịu' nếu nhiễm nCoV
Trump lên kế hoạch vận động tranh cử ở bang Oklahoma tuần tới, những người đăng ký dự phải ký cam kết "tự chịu trách nhiệm" nếu nhiễm nCoV. Tổng thống Mỹ Donald Trump tuần này tuyên bố ông sẽ khởi động lại các chiến dịch vận động tranh cử để chuẩn bị cho cuộc đua vào Nhà Trắng tháng 11, với điểm...
Tiêu điểm
Tin đang nóng
Tin mới nhất

Cháy cửa hàng xe máy ở Phuket, ít nhất 11 người tử vong

Lực lượng Yemen rút quân, Houthi siết chặt kiểm soát "yết hầu" biển Đỏ

Đàm phán lập chính phủ tại Israel không đạt tiến triển

Điều tra ông Trump, canh bạc đầy rủi ro của đảng Dân chủ Mỹ

Ông Macron cảnh báo châu Âu về 'tư tưởng chủ bại' trong vấn đề Ukraine

Tình báo Mỹ ước tính Iran còn tới 2.500 tên lửa

Iran "tấn công căn cứ quân sự Mỹ", cảnh báo đồng minh của Washington

Chiến lược kìm chân và bao vây của Nga ở Orekhov

Nga - Ukraine chạy đua xây dựng mạng lưới vệ tinh quân sự

Liên quân do Ả rập Xê út dẫn đầu phá hủy 2 tên lửa hướng về Riyadh

Mỹ và Iran lo ngại ông Netanyahu có thể phá hỏng nỗ lực đàm phán

Đảng Dân chủ Mỹ yêu cầu tỷ phú Elon Musk bảo lưu hồ sơ Starlink ở Ukraine
Có thể bạn quan tâm

Tờ báo danh tiếng của Anh chọn hình ảnh Vịnh Hạ Long cho gợi ý kỳ nghỉ "trốn đông" tại Đông Nam Á
Du lịch
00:17:21 17/11/2026
Không khí lạnh sắp tràn về, đề nghị 26 tỉnh, thành phố chủ động ứng phó
Tin nổi bật
00:01:33 17/11/2026
Khai mở dư địa du lịch cộng đồng từ tài nguyên miệt vườn sông nước miền Tây
Trắc nghiệm
23:55:28 16/11/2026
Thảm đỏ HOT nhất hôm nay: Tăng Thanh Hà - Tam Triều Dâng quá lạ mắt, Chi Pu sang quá trời sang
Hậu trường phim
23:55:09 16/11/2026
Bài hát do AI tạo ra đứng đầu bảng xếp hạng Hàn Quốc
Nhạc quốc tế
23:50:47 16/11/2026
Khán giả quốc tế công nhận bản lĩnh của Tóc Tiên
Nhạc việt
23:44:14 16/11/2026
Nữ ca sĩ quê Nghệ An có học vị Tiến sĩ, sống trong nhà vườn 25.000 m2 cần 6 người giúp việc
Sao việt
23:37:06 16/11/2026
Lộ clip "anh sếp showbiz" nửa đêm lái xe sang đưa tiểu thư SN 2000 đi chơi trước khi bí mật hẹn hò
Sao châu á
23:34:12 16/11/2026
Cựu Thủ tướng Canada say đắm bạn gái ca sĩ kém 13 tuổi
Sao âu mỹ
23:24:15 16/11/2026
Phân khúc ô tô bán tải: Hilux thêm một lần vượt qua Ranger
Ôtô
22:27:02 16/11/2026
Hơn 8 triệu người nhiễm nCoV toàn cầu
Đàm phán cấp cao Anh – EU về Brexit

Tiểu thuyết bán được 65 triệu bản, từng là sách cấm ở Mỹ
Cuộc bạo loạn đẫm máu thiêu rụi 'Phố Wall Đen'
Thành phố Mỹ mong Trump hoãn sự kiện vận động tranh cử
Bỏ quên hai con trên ôtô suốt 5 tiếng
Những con số 'phản bội' nỗ lực mở cửa của Trump
Nhiều bang Mỹ đồng loạt nới phong tỏa dù chưa xét nghiệm rộng
Giết vợ trong lúc tức giận, gã trai trẻ lãnh 1.000 năm tù
Tàu sân bay thứ 3 của Mỹ đến Trung Đông, Iran cảnh báo phủ đầu
Cựu kỹ sư trực thăng khả năng trở thành nữ Tổng thống đầu tiên của Đức
Cựu Tổng thống Mỹ Joe Biden chỉ trích ông Zelensky trong hồi ký mới
Bắc Kinh công bố lịch trình cuộc gặp thượng đỉnh lãnh đạo Mỹ - Nga - Trung
Tỉ phú Elon Musk ký kiến nghị đưa ông Jensen Huang trở lại ghế CEO NVIDIA
Điện Kremlin nói sẵn sàng cho chiến dịch nhân đạo mới theo 'mô hình Oleshky'
Mỹ lần đầu nêu khả năng Ukraine rút khỏi Donbass để gia nhập NATO
Chiến thuật của Tổng thống Donald Trump trong cuộc chiến "cân não" với Iran
Nhĩ Thái Hoàn Châu Cách Cách: Sự nghiệp tụt dốc, ngoại hình gây tranh cãi
Cả mạng xã hội đang "xôn xao" hàng loạt chỉ vì tấm ảnh Lưu Diệc Phi đi ra khỏi cửa xe!
Thần Tài lẫn quý nhân chiếu mệnh sau ngày 16/11/2026, 3 con giáp sẽ hưởng lộc trời ban, sự nghiệp 'cất cánh'
Choáng ngợp trước biệt thự 3120 tỷ đồng của "chị đẹp" Lý Tiểu Nhiễm
Han Hyo Joo và đàn em kém 7 tuổi dính tin đồn hẹn hò, xứng đôi cỡ nào mà netizen đòi cưới gấp?
Một câu thoại của mỹ nam phim thanh xuân khiến dân mạng dậy sóng: "Chờ màn ảnh Hoa ngữ 20 năm mới được nghe"
Tin buồn: Nữ diễn viên phim giờ vàng vừa qua đời đột ngột ở tuổi 23 giữa lúc phim đang phát sóng
Thấy nhan sắc thật của Kim Tae Hee lúc mới ngủ dậy, Bi Rain không tin vào mắt mình
Nửa đêm tưởng vợ đi công tác về sớm lên giường ngủ chung, hôm sau nhìn người nằm bên cạnh tôi hoảng hốt
Từ Trường Tương Tư đến Tàng Hải Truyện: 7 phim cổ trang Hoa ngữ không nên bỏ lỡ
3 con giáp giàu có và viên mãn bậc nhất, tiền đầy túi, tình đầy tim trong năm Đinh Mùi 2027
Đây là Huỳnh Hiểu Minh sau khi yêu thiên kim tiểu thư kém 22 tuổi
Sau ngày mai, thứ Hai 16/11/2026, 3 con giáp 'gánh bạc gánh vàng' về nhà, tiền tài quấn lấy thân, sung túc bất ngờ
Sau đêm nay, 3 con giáp thăng hoa tình - tiền, sự nghiệp 'phất lên như diều gặp gió', giàu sang sung sướng
'Nữ hoàng cổ trang' Triệu Nhã Chi đón tuổi 73
Đúng 6h sáng ngày mai, thứ Hai 16/11/2026, Thần Tài lẫn quý nhân trao tài lộc, 3 con giáp tiền tài 'thuận nước xuôi dòng', làm gì cũng lợi, chả mấy mà giàu to
Nam ca sĩ vừa được đề cử đẹp nhất thế giới là con trai bà chủ villa 3.500m2 ở Hà Nội, sắp cưới bạn gái đẹp như hoa hậu quen từ cấp 3
5 kiểu áo sweater khiến tủ đồ thu đông trở nên thú vị hơn