Cọn nước – đặc trưng văn hóa vùng cao
Đến Cao Bằng, du khách không chỉ hấp dẫn bởi cảnh sắc thiên nhiên hùng vĩ, núi non trùng điệp, mà còn thu hút bởi những cọn nước bên dòng sông xanh biếc uốn lượn trải dài theo những cánh đồng màu mỡ.
Cọn nước không chỉ lưu giữ tập quán canh tác đặc trưng của người vùng cao mà còn thể hiện nét văn hóa của Non nước Cao Bằng.
Cọn nước vùng cao. Ảnh Thế Vĩnh
Cọn nước làm từ tre nứa, gỗ, với 3 thành phần chính: trục giữa, nang cọn và cánh quạt. Trục giữa làm bằng gỗ lõi có độ bền và có khả năng chịu nước tốt. Nang cọn làm bằng những cây tre, vầu thân thẳng, nhỏ và phải là loại vầu già đủ tuổi. Tùy theo độ cao thấp, mực nước của nơi cần dẫn nước đến và nguồn nước mà người làm cọn sẽ quyết định kích thước của cọn thông qua độ dài ngắn của nang cọn. Những cây tre, vầu được buộc chéo liên tiếp từ 2 phía trục tạo hình chữ V với tâm là trục. Ở những đầu cây tre, người ta buộc một vòng tre hoặc dây rừng có độ bền, đảm bảo khi cọn vận hành những cây tre, vầu không bị xê dịch. Tiếp đến ở những đầu cây tre, buộc những cánh quạt nước được làm từ những cây tre, nứa già chẻ mỏng rồi đan lại thành từng tấm phên hình chữ nhật. Các cánh quạt này khi nước chảy tác động vào sẽ tạo ra lực đẩy làm cọn quay.
Cuối cùng, quan trọng nhất đối với cọn nước là việc đặt và bố trí những ống đựng nước trên thân cọn. Mỗi ống đựng nước thường được buộc kèm chéo theo mỗi cánh quạt nước và phải buộc tất cả các ống cùng nghiêng một độ nhất định thì mới khiến cọn không bị lỗi nhịp khi guồng nước. Việc sử dụng cọn nước để đưa nước từ dưới sông, suối lên ruộng cao khắc phục được việc phải tốn nhiều công sức đắp phai, đào mương dẫn nước đi qua những chướng ngại vật của vùng núi cao.
Không chỉ thể hiện khả năng sáng tạo tuyệt vời của người dân địa phương trong công cuộc chinh phục thiên nhiên, phục vụ sản xuất và sinh hoạt, không biết từ bao giờ, hình ảnh cọn nước như những bánh xe khổng lồ chậm rãi quay đã trở thành nét văn hóa độc đáo của đồng bào các dân tộc ở Cao Bằng.
Những năm gần đây, nhờ sự quan tâm, đầu tư các chương trình, dự án của Nhà nước, thêm nhiều tuyến mương được xây dựng để tưới nước cho các cánh đồng. Vì vậy, còn ít nơi duy trì cách lấy nước thủ công từ những chiếc cọn nước thô sơ; nhưng cọn nước vẫn hữu ích và giá trị bởi vẫn có những khu ruộng bậc thang nơi núi cao hay những mảnh ruộng nơi xa, không tập trung, không thể làm mương thủy lợi để dẫn nước đến. Bên cạnh những cọn nước vẫn miệt mài đưa nước từ sông, suối tưới đẫm các chân ruộng, nhiều con nước được lưu giữ như một nét chấm phá độc đáo trong bức tranh quê hương. Hình ảnh cọn nước quay chậm rãi ngày đêm không nghỉ hòa cùng với cảnh sắc thiên nhiên tươi đẹp tạo cho cảnh sắc một vẻ đẹp hiền hòa và nên thơ, trữ tình hơn.
Trong hành trình tham quan, khám phá các vùng đất ở Cao Bằng, dọc theo lũy tre xanh hai bờ sông, suối, du khách sẽ chứng kiến cọn nước ngày ngày mải miết đưa nước về ruộng, tạo nên vẻ đẹp thơ mộng, hữu tình của miền non nước; vòng quay của cọn nước quay chầm chậm, đều đều, tạo ra tiếng nước róc rách vui tai bên những khúc sông, con suối. Trong đó, Trùng Khánh là một trong những địa phương có nhiều cọn nước nhất. Di dọc dòng sông Quây Sơn, dễ dàng bắt gặp những chiếc cọn nước ngày đêm hoạt động. Cùng với phong cảnh thiên nhiên tươi đẹp, hữu tình, hình ảnh những chiếc cọn nước góp phần làm tăng thêm vẻ đẹp của xứ sở thần tiên.
Vì là một nét văn hóa độc đáo của miền Non nước Cao Bằng nên những năm gần đây, tỉnh cho xây dựng một số mô hình cọn nước phục vụ nhu cầu checkin của du khách như: Khu vực cọn nước tại xã Đàm Thủy (Trùng Khánh), Khu di tích lịch sử Kim Đồng thuộc xã Trường Hà (Hà Quảng), mô hình cọn nước truyền thống ở Phố đi bộ Kim Đồng (Thành phố)…
Trải nghiệm khác biệt ở Hồng Hạ
Nhiều người thích lên A Lưới, nhưng ngại đường xa, cách trở núi đèo. Ít ai biết, có một điểm đến ở A Lưới chỉ cách trung tâm thành phố chừng một giờ đồng hồ chạy xe máy, nhưng mang lại rất nhiều trải nghiệm khác biệt. Trải nghiệm khác biệt ở Hồng Hạ. Cũng là du lịch gắn liền với bảo tồn...
Tiêu điểm
Tin đang nóng
Tin mới nhất

Nam Thành đánh thức tiềm năng du lịch nghỉ dưỡng, sinh thái

Sức sống và khát vọng

Từ núi Mắt Thần đến Phia Oắc, đánh thức tiềm năng du lịch sinh thái

"Quán Nhà Haha": Lan tỏa sức hút văn hóa, du lịch Huế từ những trải nghiệm đời thường

Những điểm đến không thể bỏ lỡ khi du lịch Thanh Hóa mùa đông

Đón dòng khách tàu biển, mở rộng cơ hội phát triển du lịch

Cảnh 'như điện ảnh' tại đồi cỏ cháy Cao Bằng

Động Hua Mạ - kỳ quan thạch nhũ ẩn mình giữa núi rừng Ba Bể

Ninh Bình thông tin kết quả xác minh vụ lái đò Tam Cốc bị phản ánh đòi tiền tip

Ninh Bình: Ma nhai núi Non Nước Bảo tàng ký ức trên vách đá miền Cố đô

5 điểm đến kỳ lạ, tuổi đời hàng triệu năm hút khách trải nghiệm

Biến ruộng ngô thành điểm du lịch, chủ farm ở Sơn La đón hàng nghìn khách
Có thể bạn quan tâm

Cuộc đời nữ diễn viên SN 1990 quê Bắc Ninh vừa nhận hàm Trung úy: Đóng phim từ năm 8 tuổi, 11 tuổi có giải cấp quốc gia, 21 tuổi bất ngờ lấy chồng
Hậu trường phim
15:13:20 22/11/2026
Tử vi tuần mới 2329/11: 2 con giáp có cơ hội đón lộc tiền bạc, 2 tuổi nên thận trọng chuyện chi tiêu
Trắc nghiệm
15:12:15 22/11/2026
Tiến sĩ Việt từng định đi tu, nay là nhà nghiên cứu ở Harvard
Netizen
15:05:22 22/11/2026
Anh trai say hi và bạn gái hot girl chính thức làm lễ cưới tại nhà thờ sau 9 năm yêu
Sao việt
14:29:40 22/11/2026
23 con số thú vị của Ronaldo trong 23 năm khoác áo tuyển Bồ Đào Nha
Sao thể thao
14:25:22 22/11/2026
Danh ca Ngọc Sơn gây xúc động khi lộ diện, Khỉ Xù Mì khiến Quang Hùng bối rối
Tv show
14:24:54 22/11/2026
Xe BYD bị cấm bán ở châu Âu vì quá giống Land Rover Defender
Ôtô
14:19:05 22/11/2026
Mỹ Tâm vừa hát vừa khóc: "Một ngày Tâm không hát nữa mọi người có buồn không?"
Nhạc việt
14:19:00 22/11/2026
vivo V80 và V80 FE ra mắt tại Việt Nam: camera ZEISS, mặt lưng đổi màu và nhiều tính năng AI
Đồ 2-tek
14:15:19 22/11/2026
Nam danh hài 2 Ngày 1 Đêm bị dừng sóng gấp, bà xã lộ diện cầu xin
Sao châu á
14:14:49 22/11/2026
Quận Hoàn Kiếm Hà Nội có gì chơi?
Những cung đường đẹp nhất thế giới nên trải nghiệm một lần trong đời
Các điểm du lịch mới hấp dẫn ở Lào Cai
Về xứ cơ cầu Bạc Liêu
Akô Dhông - buôn làng đẹp nhất Đắk Lắk
Có một miền nguyên sơ, giàu bản sắc
Cao nguyên Vân Hòa có gì chơi?
Bình yên phố Hội - Di sản văn hóa thế giới
Nét bình yên trên 'nóc nhà Nam bộ'
Về thăm thôn Chênh Vênh bình yên giữa núi rừng Quảng Trị
Bạc Liêu, Hòa Bình là những điểm đến xu hướng trong năm 2024
Khám phá và trải nghiệm một số điểm du lịch thú vị của Sơn La
Khu du lịch Quốc gia Hồ Tuyền Lâm là Khu du lịch tiêu biểu châu Á-TBD
Hà Nam được vinh danh là "Điểm đến văn hóa địa phương hàng đầu thế giới"
Khánh Hòa: Khai thác tiềm năng du lịch sinh thái ở huyện miền núi Khánh Vĩnh
Đánh thức tiềm năng du lịch hang Thẳm Cọng
Tuyết đã phủ trắng ở Hàn Quốc
Pù Luông: Bức tranh ruộng bậc thang giữa đại ngàn xứ Thanh
Gia Lai còn nhiều câu chuyện để kể sau Năm Du lịch quốc gia 2026
Thông và những lối mòn giữa đại ngàn
Tà Xùa hút khách, mở hướng phát triển du lịch bền vững
Đồi cỏ hồng hút giới trẻ check-in trước thềm Festival Hoa Đà Lạt
Đánh thức không gian văn hóa giữa lòng chợ truyền thống
"Con gái" Trấn Thành 10 tuổi giật giải tại LHP Việt Nam, có bộ sưu tập nghìn tỷ: Càng lớn càng quá xinh đẹp
Thắt lưng mặt huy chương: Vì sao món phụ kiện này phủ sóng làng thời trang?
3 con giáp hút thị phi nhất tuần mới (23/1129/11)
Giao dịch chuyển khoản 70 triệu khiến Trấn Thành bị cảnh báo
Người phụ nữ giả ung thư suốt 10 năm, nhận đến 5 tỷ đồng tiền quyên góp, chồng ngày ngày chăm sóc cũng không hay biết
Lời khuyên cho 3 con giáp may mắn nhất thứ Hai ngày 23/11
Phát hiện 1 cựu sinh viên vừa tặng trường đại học cũ hơn 1.900 tỷ đồng, lập kỷ lục toàn tỉnh
Vợ ái nữ sòng bạc Macau của Đậu Kiêu lộ nhân cách thật giữa sự kiện
Á hậu Vũ Thuý Quỳnh ở cữ 20 triệu/ngày
1 bài hát giúp nữ ca sĩ SN 1947 mua 16 căn nhà
Từ 22/11 đến 31/12: 3 tuổi công việc thuận lợi, quý nhân dẫn đường
Mẹ vợ của nam diễn viên ngông cuồng nhất showbiz: Là đại gia kim cương, trẻ đẹp cao 1m75 và hơn con rể 6 tuổi
Một "thành phố chết" bất ngờ gây sốt: Chỉ có 5 chiếc taxi, đến chuột cũng không buồn ở
49 ngày tới: 3 con giáp Trúng Số giàu to
Đẳng cấp Triệu Lệ Dĩnh
Google vấp phải phản ứng từ chính nhân viên khi muốn đưa AI vào trường học
Tranh cãi Jisoo (BLACKPINK) phải mặc váy ngắn mỏng tang giữa trời âm độ tại sự kiện Dior, lạnh đến mắt rưng rưng, bàn tay đỏ ửng