Có gì đặc biệt tại hồ nước ngọt sâu nhất thế giới ở Nga?

Nằm ở miền Đông Siberia, giữa tỉnh Irkutsk và Cộng hòa Buryatia của Nga, hồ Baikal được xem là hồ nước ngọt sâu nhất và cổ xưa nhất thế giới.

Không chỉ là kỳ quan địa chất, Baikal còn là biểu tượng thiên nhiên và không gian văn hóa – tâm linh đặc biệt của vùng Siberia.

Nằm tại vùng vùng Siberia của Nga, hồ Baikal trải dài hơn 600 km, diện tích mặt nước hơn 31.000 km và sâu tới 1.642 m. Với người Nga, hồ Baikal là ký ức và niềm tự hào; với các nhà khoa học, đây là kho lưu trữ tự nhiên độc đáo. Còn với du khách, Baikal là nơi khiến người ta chậm lại giữa nhịp sống hiện đại. Năm 2025, nơi đây đã thu hút gần 300.000 lượt du khách từ hơn 70 quốc gia trên thế giới.

Baikal khoác lên mình lớp băng dày như pha lê, nứt vỡ thành những đường vân tự nhiên

Hình thành cách đây khoảng 25 triệu năm trên một vết đứt gãy kiến tạo khổng lồ, Baikal mang đậm nét cổ xưa và chứa khoảng 20% lượng nước ngọt không đóng băng của thế giới. Vào mùa hè, nước hồ trong đến mức có thể nhìn rõ từng viên sỏi dưới đáy; mùa đông, Baikal khoác lên mình lớp băng dày như pha lê, nứt vỡ thành những đường vân tự nhiên. Không chỉ đồ sộ về địa chất, Baikal còn là “bảo tàng sống” của đa dạng sinh học. Hàng nghìn loài sinh vật tồn tại trong hệ sinh thái này, nổi bật nhất là hải cẩu Baikal (nerpa) – loài hải cẩu nước ngọt duy nhất trên thế giới.

Từng lớp băng xếp chồng thành những vệt sáng xanh

Trên hành trình tới đảo Olkhon – trái tim của Baikal, những dãy núi tuyết khi ẩn khi hiện sau màn sương lạnh, như một lời mời kín đáo dẫn lối du khách tiến sâu hơn vào thế giới bí ẩn phía trước. Người ta tìm đến đây để chiêm ngưỡng mặt hồ băng trong vắt như pha lê, nơi từng lớp băng xếp chồng thành những vệt sáng xanh thẳm. Từ vách đá ven bờ, những dải băng rủ xuống như chuỗi ngọc lấp lánh giữa trời đông, lặng lẽ ghi dấu ấn thời gian. Nằm trên mặt băng, giữa không gian tĩnh mịch ấy, người ta có cảm giác như nghe thấy Baikal đang thì thầm một cách chậm rãi và đầy nội lực, như tiếng thở cổ xưa của Trái Đất.

Trên đảo Olkhon, gần mũi đá Shaman, các trụ gỗ thiêng đứng lặng trước gió, tượng trưng cho sự kết nối giữa con người và thần linh

Baikal cũng là không gian văn hóa – tinh thần của các cộng đồng bản địa Buryat. Trên đảo Olkhon, gần mũi đá Shaman, 13 trụ gỗ thiêng đứng lặng trước gió, tượng trưng cho sự kết nối giữa con người và thần linh. Du khách khi đến đây thường buộc những dải lụa khadag nhiều màu sắc lên các trụ gỗ, gửi gắm lời cầu chúc bình an và may mắn.

Từ vách đá ven bờ, những dải băng rủ xuống như chuỗi ngọc

Anh Andrei – một người dân địa phương chia sẻ: “Baikal mang lại cho con người một nguồn năng lượng nào đó, sức mạnh tinh thần rất lớn, đặc biệt là khi người ta đến Baikal để nghỉ ngơi trong thiên nhiên hoang dã, không phải ở khách sạn hay những nơi tương tự, mà là đúng nghĩa giữa thiên nhiên. Khi đến đây, buổi tối ngồi một mình bên đống lửa, đi chân trần trên cát… con người được nạp lại cảm xúc, được bồi đắp tinh thần rất nhiều. Có thể nói là đánh thức những cảm xúc sâu thẳm. Tôi thậm chí còn không thể diễn tả hết những cảm xúc bên trong ấy – những cảm xúc mang lại sức sống cho con người. Vì thế tôi cảm thấy rất hạnh phúc khi được sinh sống gần Baikal”.

Có dịp ghé thăm hồ Baikal, du khách Valentina chia sẻ: “Tôi rất thích đến đây và yêu mến Baikal, đây là khu vực đầu nguồn sông Angara. Ở đây tôi cảm thấy có rất nhiều sức mạnh, sự hùng vĩ, sự tĩnh lặng – một cảm giác rất vững chãi, trầm ổn”.

Một góc chợ cá tại Baikal

Trong những năm gần đây, sự gia tăng lượng khách đến hồ Baikal đặt ra bài toán cân bằng cho chính quyền địa phương giữa bảo tồn và phát triển. Các tuyến tham quan được quản lý bằng hình thức cấp phép, lưu lượng được kiểm soát tại những khu vực nhạy cảm nhằm hạn chế tác động của con người đến môi trường.

Đến với Baikal, mọi người có thể cảm nhận sự nhỏ bé của mình trước thiên nhiên hàng triệu năm tuổi, để lắng nghe tiếng gió trên mặt băng, tiếng nước vỗ bờ đá, và để hiểu rằng có những nơi tồn tại không phải để chinh phục, mà để trân trọng và bảo vệ.