Chuyện ít biết về pho tượng thần Trấn Vũ
Năm 1802, Nguyễn Ánh lên ngôi đã trả thù nhà Tây Sơn, các cụ già làng Ngọc Trì lo sợ tượng bị hủy hoại nên mang bộ khuôn đúc đi giấu và dựng lên chuyện tượng đồng đưa từ nơi khác đến thờ.
Huyền Thiên Trấn Vũ là vị thần có nguồn gốc từ tín ngưỡng và đạo giáo Trung Hoa. Thần được hợp bởi khí thiêng của trời đất nên có khả năng trừ tà ma. Nhưng khi du nhập vào Việt Nam, kết hợp với văn hóa bản địa, thần ngoài trừ yêu ma quỷ quái, còn trị thủy, bảo hộ cuộc sống an bình cho cư dân nông nghiệp.
Nhiều người thường nhắc đến tượng Trấn Vũ ở đền Quán Thánh (Ba Đình, Hà Nội), ít ai biết được ở thôn Ngọc Trì, xã Thạch Bàn (Long Biên) còn có pho tượng đồng nặng 4 tấn được thờ trong đền Trấn Vũ. Tượng được công nhận là bảo vật quốc gia vào tháng 12/2015.
Pho tượng thần Trấn Vũ ở Thạch Bàn (Long Biên) nguyên khối bằng đồng, nặng 4 tấn có nhiều nét tương đồng tượng Trấn Vũ ở đền Quán Thánh (Ba Đình). Ảnh: Hoàng Phương.
Trong đền, tượng bằng đồng được an vị ở giữa hậu cung, cao khoảng 3,9 m. Trên tay tượng cầm kiếm chống lên mai rùa, thân kiếm có rắn quấn quanh. Tương truyền, Quy (rùa) và Xà (rắn) là hai vị đại tướng và hóa thân của thần Trấn Vũ. Trong truyền thuyết, Trấn Vũ cũng là vị thần giúp An Dương Vương xây thành Cổ Loa.
Đền Trấn Vũ – nơi đặt tượng được dựng trên thế đất linh quy xà hội tụ, quay mặt về phương Bắc. Trên cánh đồng Ngọc Trì có gò đất hình con rùa nổi lên. Sau đền là đê sông Hồng, tượng trưng cho con cự xà (rắn lớn) quấn quanh. “Vì vậy, tượng Trấn Vũ và ngôi đền được cho là linh thiêng nhất vùng này, người dân thờ kính”, ông Ngô Quang Khải, Trưởng ban Quản lý di tích đền Trấn Vũ cho hay.
Trên bia Trấn Vũ điện bia ký lưu giữ trong đền ghi rõ, ban đầu tượng thần được dựng bằng gỗ. Khi ấy, vua Lê Thánh Tông (1442-1497) đưa quân đi dẹp giặc Chiêm Thành đã dừng chân nghỉ tại xã Thạch Bàn (tên cũ là Cự Linh). Vua được thần báo mộng và phù trợ nên khi thắng lợi trở về đã ban sắc cho dân địa phương lập đền thờ đức thánh Trấn Vũ. Ngoài ra, vua còn ban tặng bài vị có 5 chữ Hiển linh Trấn Vũ quán và ban một số ruộng đất để phục vụ hương hỏa. Bài vị cổ xưa đó hiện nay vẫn còn trong hậu cung, được thờ cùng với pho tượng thần.
Đến năm 1747, tượng gỗ bị hư hại nên quan viên và nhân dân trong vùng góp công sức, tiền của đúc tượng bằng đồng. Nhưng khi chiêm bái thì vẫn chưa thấy xứng nên năm 1788 dưới thời Tây Sơn, tượng đồng được đúc lại lần nữa. Năm 1802, tượng hoàn thành và giữ nguyên hình dạng đến ngày nay.
Tay tượng thần Trấn Vũ cầm kiếm chống lên mai rùa, có rắn quấn quanh. Ảnh: Hoàng Phương.
Trải qua biến cố lịch sử, pho tượng đồng được nhân dân tìm mọi cách gìn giữ nên hầu như không đổi khác so với ban đầu.Các cụ già thôn Ngọc Trì kể lại, sau khi Nguyễn Ánh lên ngôi đã có những hành động trả thù nhà Tây Sơn. Tượng vừa đúc xong, các cụ mang bộ khuôn đúc đi giấu ngay và dựng lên điển tích tượng đồng được đưa từ nơi khác đến vì sợ bị hủy hoại.
Đến thời kỳ Pháp xâm lược, chúng nhiều lần định phá hủy tượng thần, hun nóng cho chảy ra đồng nhưng vấp phải sự kháng cự của nhân dân, quân lính cũng liên tục bị bệnh ốm chết, phải bỏ chạy. “Có lần địch càn, cán bộ cách mạng còn chui vào trong đền, nằm gọn dưới chân tượng thần Trấn Vũ. Địch vào sục sạo một hồi nhưng không phát hiện được, sau cũng không dám làm càn chốn uy nghiêm nên cán bộ thoát”, ông Khải kể.
Những năm chống Mỹ, đền trở thành nơi cất giấu vũ khí của bộ đội phòng không, nơi hoạt động của cán bộ. Khi quân Mỹ leo thang bắn phá miền Bắc, kho xăng Đức Giang, cánh đồng Ngọc Trì đều bị rải bom, thậm chí có lần bom rơi trước cửa nhưng cả ngôi đền và pho tượng đều không bị hư hại.
“Ngôi đền lẫn pho tượng vài trăm năm rồi nhưng hầu như không bị hư hại, chỉ phải sơn lại hai lần. Năm 1916, tượng bị rỉ do đồng có lẫn nhiều tạp chất. Các cụ đã thuê thợ dùng sơn ta, pha thành sơn đen bảo vệ cho con cháu thờ phụng muôn đời. Năm 2014, sơn bị bong tróc nhiều nên chúng tôi làm đơn gửi Bộ Văn hóa xin được tu tạo màu sơn đen trước đó”, ông Khải thông tin.
Đền Trấn Vũ – nơi đặt pho tượng đồng bảo vật quốc gia. Ảnh: Hoàng Phương.
Ngoài đền Trấn Vũ ở thôn Ngọc Trì, thần Trấn Vũ còn được người dân thờ phụng ở nhiều nơi như đền Quán Thánh (Ba Đình), chùa Huyền Thiên (Hoàn Kiếm), quán Thụy Lôi (Đông Anh). Trong đó, tượng thần ở đền Trấn Vũ có nhiều nét tương đồng với tượng ở đền Quán Thánh từ chất liệu, thần thái đến tay chống kiếm. Nhà nghiên cứu di sản văn hóa Trần Lâm Biền nhận định, từ cách thức tạo hình có thể thấy tượng Trấn Vũ ở hai ngôi đền ngoài trấn giữ phương Bắc, trừ tà còn thể hiện thêm chức năng trị thủy của cư dân nông nghiệp.
Xưa kia, Ngọc Trì là làng nông ven đê sông Hồng, nay dần chuyển sang buôn bán, đời sống nhân dân khấm khá. Trải qua thời gian, khát vọng tâm linh của người dân không còn đơn thuần ở cầu cho mùa màng tươi tốt mà chuyển dần sang cầu buôn bán thuận buồm xuôi gió. “Ước nguyện đó được hiện thực một phần nên tình cảm của người dân dành cho thần Trấn Vũ rất trân trọng”, ông Khải nói và cho hay vào mùng 1, ngày rằm, đền lúc nào cũng nghi ngút khói hương của nhân dân trong vùng và khách thập phương về lễ bái. Vào ngày Tết, người dân đến còn đông hơn.
Vào ngày 3/3 âm lịch hàng năm, dân thôn Ngọc Trì tổ chức lễ hội, hay còn gọi là ngày Thánh Đản. Đây là lễ hội cầu mùa, mong no ấm. Trong lễ hội có trò kéo co ngồi, tượng trưng cho ước muốn phồn thực, sinh sôi và thể hiện sức mạnh trần gian trị thủy. Thần Trấn Vũ khi ấy trở thành niềm tin tinh thần giúp cộng đồng có mùa màng bội thu, phù trợ con người chống lại tai ương.
Hoàng Phương
Theo VNE
Pho tượng bảo vật quốc gia bị bẻ vật cầm tay
Tưởng pho tượng làm bằng đá quý, người dân bẻ vật cầm tay trước khi bị tịch thu. Hai vật này sau đó bị xã giữ gần 40 năm và nhất quyết không bàn giao cho bảo tàng. Bảo tàng Chăm Đà Nẵng đang trưng bày pho tượng Bồ tát Tara ở vị trí trang trọng. Do là hiện vật độc bản, có...
Tiêu điểm
Tin đang nóng
Tin mới nhất

Đào sâu tới 3m, tìm thấy 16 hài cốt liệt sĩ tại trụ sở xã cũ ở Cần Thơ

Cứu nạn nhân đuối nước ở Nha Trang, 1 người tử vong, 1 người nhập viện

Vợ về trước, chồng ở lại tắm biển rồi gặp nạn tử vong tại Vũng Tàu

TPHCM sắp đón đợt triều cường vượt báo động 3, vùng biển động mạnh

Bắc Bộ trời rét, Trung Bộ mưa to

Đi soi ếch ban đêm, phát hiện bé gái sơ sinh trong thùng xốp giữa rừng cao su

Hình ảnh mái kho nhà máy giấy lớn nhất Cần Thơ đổ sập, biến dạng sau nhiều giờ cháy

Ô tô tải tông gãy lan can cầu, lao xuống sông chìm nghỉm, tài xế bơi vào bờ

Xử lý 3 người nước ngoài chạy xe máy đánh võng ở Đà Nẵng

Xác minh thông tin thầy giáo ở Hà Nội có hành vi không phù hợp với nữ sinh

Vụ mẹ livestream khen con chưa có bằng vẫn lái xe giỏi: Phạt 77 triệu đồng

Phát hiện thi thể nam shipper có thùng xốp buộc vào người
Có thể bạn quan tâm

Tùng Yuki lặng lẽ bảo vệ Mỹ Tâm suốt nhiều năm và thân thế đáng nể ít ai ngờ tới
Tùng Yuki nhiều năm âm thầm đồng hành và bảo vệ Mỹ Tâm tại các sự kiện. Ít ai biết người đàn ông được nữ ca sĩ gọi thân mật là bố còn sở hữu sự nghiệp đáng chú ý phía sau ánh đèn sân khấu.
3 đặc điểm bàn tay của người có hậu vận an nhàn, càng về sau càng giàu có
Trắc nghiệm
16:21:01 21/11/2026
Tương lai của HLV Kim Sang Sik: Chờ xem điều gì sẽ xảy ra?
Sao thể thao
16:15:36 21/11/2026
Kim Soo Hyun mất thêm gần 17 tỷ đồng
Sao châu á
15:18:48 21/11/2026
4 bước tô son gọn nhẹ giúp đôi môi căng mọng, lên màu đẹp cho vẻ ngoài tươi tắn dịp Noel
Làm đẹp
15:03:55 21/11/2026
Diễn viên Bảo Thanh được phong cấp bậc Trung Uý sau 6 năm dừng đóng phim
Sao việt
15:00:53 21/11/2026
Nga nêu lập trường hòa bình, bác bỏ ý định tấn công NATO
Thế giới
14:49:34 21/11/2026
Công an Huế thông tin nguyên nhân 2 hiệu trưởng trường tiểu học bị khởi tố
Pháp luật
14:36:37 21/11/2026
5 món đồ phụ nữ U40 mê phong cách tối giản nên có, dễ phối từ công sở đến dạo phố
Thời trang
14:20:25 21/11/2026
Geely hé lộ Galaxy M8: SUV cỡ lớn 5 chỗ đầu tiên thuộc thương hiệu
Ôtô
13:20:21 21/11/2026
Sau tết, chen nhau làm hộ chiếu qua Lào, Thái Lan lao động
Nhật Bản đề nghị tặng Hà Nội 200 cây hoa anh đào


Nghịch cảnh đầu năm đi lễ, du xuân ở nội thành Hà Nội
Vạc đồng nặng một tấn
Chiếc vạc đồng khổng lồ gần 300 tuổi ở xứ Thanh
Ngai vàng duy nhất còn lại ở Việt Nam
Nơi lưu giữ nhiều bảo vật quốc gia nhất cả nước
Làm rõ thuyết công chúa Ngọc Hân yêu vua Gia Long
Tận mục ngôi mộ cổ bị xiềng bí ẩn nhất Việt Nam
Hành trình tìm ba bảo vật quốc gia dưới đáy biển
Đề nghị công nhận 3 hiện vật là bảo vật quốc gia
Những pho tượng cổ giá triệu USD
Người Hải Phòng mua hết 15 tấn dưa vùng lũ trong... 2 tiếng
Chiêm ngưỡng 2 bảo vật "huyền thoại" của thế kỷ 20
Máy bay Mig 21-F94 (4324) là bảo vật quốc gia
Cận cảnh cầu Crimea sập nhịp sau đòn tấn công của Ukraine
Chú rể U50 người Scotland vượt 10.000km về Vĩnh Long đón dâu sau 9 năm yêu
Vụ nổ gas làm 3 người chết ở TPHCM, xem xét khởi tố cá nhân liên quan
Phát hiện thi thể nam giới trong hộp quảng cáo ở công viên biển Nha Trang
Nghẹt thở khoảnh khắc tài xế túm áo thanh niên nhảy cầu: 'Tôi đã linh tính từ trước'
Chồng thiệt mạng, vợ và con gái bị thương sau cú tông xe
Cháy xuyên đêm tại nhà máy giấy lớn nhất Cần Thơ, lửa bao trùm 20.000m
Xuyên đêm tìm kiếm cháu bé đi lạc trong rừng ở Lào Cai
3 xe đầu kéo tông liên hoàn, bốc cháy ngùn ngụt, 2 tài xế dương tính ma túy
Hiện trường vụ cháy nhà máy giấy lớn nhất Cần Thơ, lửa bao trùm hàng chục nghìn m
3 con giáp càng nổi bật càng dễ bị ghét ngầm
Vương phi Kate Middleton gây chú ý với bộ trang sức ngọc lục bảo hiếm có
Hình ảnh đáng yêu nhất mùa 20/11 năm nay: Học sinh mang "cả đại dương" cùng rau xanh đến tặng cô giáo, nhìn mà muốn làm ngay nồi lẩu!
Tôi đưa mẹ chồng 100 triệu dưỡng già, bà không nhận nhưng lại làm một việc khiến tôi tức vô cùng
Chồng cũ mang quà tới mừng sinh nhật rồi bày tỏ muốn tái hợp, người phụ nữ nói 1 chuyện khiến anh xấu hổ
Chuẩn đoán bệnh của ca sĩ SOOBIN
"Tất cả đã hết thật rồi": Không có chuyện Jensen Huang về với NVIDIA, "phép thuật" của Elon Musk tan thành mây khói
Một "thành phố chết" bất ngờ gây sốt: Chỉ có 5 chiếc taxi, đến chuột cũng không buồn ở
HOT: Khả Như được Huỳnh Phương cầu hôn!
MXH đang hóng tin cặp đôi nữ Chủ tịch - tài tử ly hôn vì đàng trai ngoại tình với đại gia 1 đời chồng
Vợ ái nữ sòng bạc Macau của Đậu Kiêu lộ nhân cách thật giữa sự kiện
Người đàn ông ăn xoài liên tục một tháng, chỉ số đường huyết, mỡ máu gây sốc
4 con giáp mang "kiếp hồng nhan họa thủy", đẹp nhưng hay gặp thị phi tình cảm
Từ 22/11 đến 31/12: 3 tuổi công việc thuận lợi, quý nhân dẫn đường
Mỹ nam Vườn Sao Băng giờ tàn tạ đi bán bánh bao
Đúng 6h sáng ngày mai, thứ Bảy 21/11/2026, khổ tận cam lai, hưởng trọn lộc Trời, 3 con giáp phúc khí vô biên, vận may phủ đầy, tiền tài nối kéo nhau chạy vào túi
Thảm xanh MAMA 2026 ngày 1: Kim Hye Soo khoe body đồng hồ cát "chặt chém" dàn idol thế hệ mới, Park Bo Gum điển trai như hoàng tử!
Á hậu Vũ Thuý Quỳnh ở cữ 20 triệu/ngày