Chuyện ít biết về pho tượng thần Trấn Vũ

Năm 1802, Nguyễn Ánh lên ngôi đã trả thù nhà Tây Sơn, các cụ già làng Ngọc Trì lo sợ tượng bị hủy hoại nên mang bộ khuôn đúc đi giấu và dựng lên chuyện tượng đồng đưa từ nơi khác đến thờ.

Huyền Thiên Trấn Vũ là vị thần có nguồn gốc từ tín ngưỡng và đạo giáo Trung Hoa. Thần được hợp bởi khí thiêng của trời đất nên có khả năng trừ tà ma. Nhưng khi du nhập vào Việt Nam, kết hợp với văn hóa bản địa, thần ngoài trừ yêu ma quỷ quái, còn trị thủy, bảo hộ cuộc sống an bình cho cư dân nông nghiệp.

Nhiều người thường nhắc đến tượng Trấn Vũ ở đền Quán Thánh (Ba Đình, Hà Nội), ít ai biết được ở thôn Ngọc Trì, xã Thạch Bàn (Long Biên) còn có pho tượng đồng nặng 4 tấn được thờ trong đền Trấn Vũ. Tượng được công nhận là bảo vật quốc gia vào tháng 12/2015.

Chuyện ít biết về pho tượng thần Trấn Vũ - Hình 1

Pho tượng thần Trấn Vũ ở Thạch Bàn (Long Biên) nguyên khối bằng đồng, nặng 4 tấn có nhiều nét tương đồng tượng Trấn Vũ ở đền Quán Thánh (Ba Đình). Ảnh: Hoàng Phương.

Trong đền, tượng bằng đồng được an vị ở giữa hậu cung, cao khoảng 3,9 m. Trên tay tượng cầm kiếm chống lên mai rùa, thân kiếm có rắn quấn quanh. Tương truyền, Quy (rùa) và Xà (rắn) là hai vị đại tướng và hóa thân của thần Trấn Vũ. Trong truyền thuyết, Trấn Vũ cũng là vị thần giúp An Dương Vương xây thành Cổ Loa.

Đền Trấn Vũ – nơi đặt tượng được dựng trên thế đất linh quy xà hội tụ, quay mặt về phương Bắc. Trên cánh đồng Ngọc Trì có gò đất hình con rùa nổi lên. Sau đền là đê sông Hồng, tượng trưng cho con cự xà (rắn lớn) quấn quanh. “Vì vậy, tượng Trấn Vũ và ngôi đền được cho là linh thiêng nhất vùng này, người dân thờ kính”, ông Ngô Quang Khải, Trưởng ban Quản lý di tích đền Trấn Vũ cho hay.

Trên bia Trấn Vũ điện bia ký lưu giữ trong đền ghi rõ, ban đầu tượng thần được dựng bằng gỗ. Khi ấy, vua Lê Thánh Tông (1442-1497) đưa quân đi dẹp giặc Chiêm Thành đã dừng chân nghỉ tại xã Thạch Bàn (tên cũ là Cự Linh). Vua được thần báo mộng và phù trợ nên khi thắng lợi trở về đã ban sắc cho dân địa phương lập đền thờ đức thánh Trấn Vũ. Ngoài ra, vua còn ban tặng bài vị có 5 chữ Hiển linh Trấn Vũ quán và ban một số ruộng đất để phục vụ hương hỏa. Bài vị cổ xưa đó hiện nay vẫn còn trong hậu cung, được thờ cùng với pho tượng thần.

Đến năm 1747, tượng gỗ bị hư hại nên quan viên và nhân dân trong vùng góp công sức, tiền của đúc tượng bằng đồng. Nhưng khi chiêm bái thì vẫn chưa thấy xứng nên năm 1788 dưới thời Tây Sơn, tượng đồng được đúc lại lần nữa. Năm 1802, tượng hoàn thành và giữ nguyên hình dạng đến ngày nay.

Chuyện ít biết về pho tượng thần Trấn Vũ - Hình 2

Tay tượng thần Trấn Vũ cầm kiếm chống lên mai rùa, có rắn quấn quanh. Ảnh: Hoàng Phương.

Trải qua biến cố lịch sử, pho tượng đồng được nhân dân tìm mọi cách gìn giữ nên hầu như không đổi khác so với ban đầu.Các cụ già thôn Ngọc Trì kể lại, sau khi Nguyễn Ánh lên ngôi đã có những hành động trả thù nhà Tây Sơn. Tượng vừa đúc xong, các cụ mang bộ khuôn đúc đi giấu ngay và dựng lên điển tích tượng đồng được đưa từ nơi khác đến vì sợ bị hủy hoại.

Đến thời kỳ Pháp xâm lược, chúng nhiều lần định phá hủy tượng thần, hun nóng cho chảy ra đồng nhưng vấp phải sự kháng cự của nhân dân, quân lính cũng liên tục bị bệnh ốm chết, phải bỏ chạy. “Có lần địch càn, cán bộ cách mạng còn chui vào trong đền, nằm gọn dưới chân tượng thần Trấn Vũ. Địch vào sục sạo một hồi nhưng không phát hiện được, sau cũng không dám làm càn chốn uy nghiêm nên cán bộ thoát”, ông Khải kể.

Những năm chống Mỹ, đền trở thành nơi cất giấu vũ khí của bộ đội phòng không, nơi hoạt động của cán bộ. Khi quân Mỹ leo thang bắn phá miền Bắc, kho xăng Đức Giang, cánh đồng Ngọc Trì đều bị rải bom, thậm chí có lần bom rơi trước cửa nhưng cả ngôi đền và pho tượng đều không bị hư hại.

“Ngôi đền lẫn pho tượng vài trăm năm rồi nhưng hầu như không bị hư hại, chỉ phải sơn lại hai lần. Năm 1916, tượng bị rỉ do đồng có lẫn nhiều tạp chất. Các cụ đã thuê thợ dùng sơn ta, pha thành sơn đen bảo vệ cho con cháu thờ phụng muôn đời. Năm 2014, sơn bị bong tróc nhiều nên chúng tôi làm đơn gửi Bộ Văn hóa xin được tu tạo màu sơn đen trước đó”, ông Khải thông tin.

Chuyện ít biết về pho tượng thần Trấn Vũ - Hình 3

Đền Trấn Vũ – nơi đặt pho tượng đồng bảo vật quốc gia. Ảnh: Hoàng Phương.

Ngoài đền Trấn Vũ ở thôn Ngọc Trì, thần Trấn Vũ còn được người dân thờ phụng ở nhiều nơi như đền Quán Thánh (Ba Đình), chùa Huyền Thiên (Hoàn Kiếm), quán Thụy Lôi (Đông Anh). Trong đó, tượng thần ở đền Trấn Vũ có nhiều nét tương đồng với tượng ở đền Quán Thánh từ chất liệu, thần thái đến tay chống kiếm. Nhà nghiên cứu di sản văn hóa Trần Lâm Biền nhận định, từ cách thức tạo hình có thể thấy tượng Trấn Vũ ở hai ngôi đền ngoài trấn giữ phương Bắc, trừ tà còn thể hiện thêm chức năng trị thủy của cư dân nông nghiệp.

Xưa kia, Ngọc Trì là làng nông ven đê sông Hồng, nay dần chuyển sang buôn bán, đời sống nhân dân khấm khá. Trải qua thời gian, khát vọng tâm linh của người dân không còn đơn thuần ở cầu cho mùa màng tươi tốt mà chuyển dần sang cầu buôn bán thuận buồm xuôi gió. “Ước nguyện đó được hiện thực một phần nên tình cảm của người dân dành cho thần Trấn Vũ rất trân trọng”, ông Khải nói và cho hay vào mùng 1, ngày rằm, đền lúc nào cũng nghi ngút khói hương của nhân dân trong vùng và khách thập phương về lễ bái. Vào ngày Tết, người dân đến còn đông hơn.

Vào ngày 3/3 âm lịch hàng năm, dân thôn Ngọc Trì tổ chức lễ hội, hay còn gọi là ngày Thánh Đản. Đây là lễ hội cầu mùa, mong no ấm. Trong lễ hội có trò kéo co ngồi, tượng trưng cho ước muốn phồn thực, sinh sôi và thể hiện sức mạnh trần gian trị thủy. Thần Trấn Vũ khi ấy trở thành niềm tin tinh thần giúp cộng đồng có mùa màng bội thu, phù trợ con người chống lại tai ương.

Hoàng Phương

Theo VNE

Bạn thấy bài viết này có hữu ích không?
Có
Không

Tin liên quan

Tiêu điểm

Vụ nổ gas làm 3 người chết ở TPHCM, xem xét khởi tố cá nhân liên quanVụ nổ gas làm 3 người chết ở TPHCM, xem xét khởi tố cá nhân liên quan
20:45:40 19/11/2026
Phát hiện thi thể nam giới trong hộp quảng cáo ở công viên biển Nha TrangPhát hiện thi thể nam giới trong hộp quảng cáo ở công viên biển Nha Trang
20:49:49 19/11/2026
Nghẹt thở khoảnh khắc tài xế túm áo thanh niên nhảy cầu: 'Tôi đã linh tính từ trước'Nghẹt thở khoảnh khắc tài xế túm áo thanh niên nhảy cầu: 'Tôi đã linh tính từ trước'
21:02:07 19/11/2026
Chồng thiệt mạng, vợ và con gái bị thương sau cú tông xeChồng thiệt mạng, vợ và con gái bị thương sau cú tông xe
05:49:33 20/11/2026
Cháy xuyên đêm tại nhà máy giấy lớn nhất Cần Thơ, lửa bao trùm 20.000mCháy xuyên đêm tại nhà máy giấy lớn nhất Cần Thơ, lửa bao trùm 20.000m
08:17:01 20/11/2026
Xuyên đêm tìm kiếm cháu bé đi lạc trong rừng ở Lào CaiXuyên đêm tìm kiếm cháu bé đi lạc trong rừng ở Lào Cai
11:12:19 20/11/2026
3 xe đầu kéo tông liên hoàn, bốc cháy ngùn ngụt, 2 tài xế dương tính ma túy3 xe đầu kéo tông liên hoàn, bốc cháy ngùn ngụt, 2 tài xế dương tính ma túy
11:17:16 20/11/2026
Hiện trường vụ cháy nhà máy giấy lớn nhất Cần Thơ, lửa bao trùm hàng chục nghìn mHiện trường vụ cháy nhà máy giấy lớn nhất Cần Thơ, lửa bao trùm hàng chục nghìn m
16:25:07 20/11/2026

Tin đang nóng

3 con giáp càng nổi bật càng dễ bị ghét ngầm3 con giáp càng nổi bật càng dễ bị ghét ngầm
10:24:29 21/11/2026
Vương phi Kate Middleton gây chú ý với bộ trang sức ngọc lục bảo hiếm cóVương phi Kate Middleton gây chú ý với bộ trang sức ngọc lục bảo hiếm có
11:28:26 21/11/2026
Hình ảnh đáng yêu nhất mùa 20/11 năm nay: Học sinh mang "cả đại dương" cùng rau xanh đến tặng cô giáo, nhìn mà muốn làm ngay nồi lẩu!Hình ảnh đáng yêu nhất mùa 20/11 năm nay: Học sinh mang "cả đại dương" cùng rau xanh đến tặng cô giáo, nhìn mà muốn làm ngay nồi lẩu!
10:37:19 21/11/2026
Tôi đưa mẹ chồng 100 triệu dưỡng già, bà không nhận nhưng lại làm một việc khiến tôi tức vô cùngTôi đưa mẹ chồng 100 triệu dưỡng già, bà không nhận nhưng lại làm một việc khiến tôi tức vô cùng
10:33:13 21/11/2026
Chồng cũ mang quà tới mừng sinh nhật rồi bày tỏ muốn tái hợp, người phụ nữ nói 1 chuyện khiến anh xấu hổChồng cũ mang quà tới mừng sinh nhật rồi bày tỏ muốn tái hợp, người phụ nữ nói 1 chuyện khiến anh xấu hổ
11:12:42 21/11/2026
Chuẩn đoán bệnh của ca sĩ SOOBINChuẩn đoán bệnh của ca sĩ SOOBIN
11:28:31 21/11/2026
"Tất cả đã hết thật rồi": Không có chuyện Jensen Huang về với NVIDIA, "phép thuật" của Elon Musk tan thành mây khói"Tất cả đã hết thật rồi": Không có chuyện Jensen Huang về với NVIDIA, "phép thuật" của Elon Musk tan thành mây khói
11:31:22 21/11/2026
Một "thành phố chết" bất ngờ gây sốt: Chỉ có 5 chiếc taxi, đến chuột cũng không buồn ởMột "thành phố chết" bất ngờ gây sốt: Chỉ có 5 chiếc taxi, đến chuột cũng không buồn ở
11:47:31 21/11/2026

Tin mới nhất

Đào sâu tới 3m, tìm thấy 16 hài cốt liệt sĩ tại trụ sở xã cũ ở Cần Thơ

Đào sâu tới 3m, tìm thấy 16 hài cốt liệt sĩ tại trụ sở xã cũ ở Cần Thơ

15:27:16 21/11/2026
Sau khi đào sâu từ 2,5-3m, lực lượng chức năng TP Cần Thơ đã tìm thấy 16 hài cốt liệt sĩ tại khuôn viên trụ sở UBND xã Phú An cũ.
Cứu nạn nhân đuối nước ở Nha Trang, 1 người tử vong, 1 người nhập viện

Cứu nạn nhân đuối nước ở Nha Trang, 1 người tử vong, 1 người nhập viện

15:22:41 21/11/2026
Phát hiện một phụ nữ có dấu hiệu đuối nước ở bãi biển (phường Nha Trang, Khánh Hòa), người đàn ông lao xuống cứu nhưng không may đã tử vong.
Vợ về trước, chồng ở lại tắm biển rồi gặp nạn tử vong tại Vũng Tàu

Vợ về trước, chồng ở lại tắm biển rồi gặp nạn tử vong tại Vũng Tàu

09:49:23 21/11/2026
Người đàn ông 72 tuổi cùng vợ đi tắm biển Bãi Sau (TPHCM), sau đó ông ở lại tắm một mình và được nhân viên cứu hộ phát hiện trong tình trạng trôi dạt trên biển.
TPHCM sắp đón đợt triều cường vượt báo động 3, vùng biển động mạnh

TPHCM sắp đón đợt triều cường vượt báo động 3, vùng biển động mạnh

07:29:37 21/11/2026
Vùng biển TPHCM và Lâm Đồng dự báo có sóng cao 2-4m, biển động mạnh từ ngày 21/11. Trong khi đó, triều cường rằm tháng 10 âm lịch đang lên, nguy cơ gây ngập các vùng trũng thấp tại TPHCM.
Bắc Bộ trời rét, Trung Bộ mưa to

Bắc Bộ trời rét, Trung Bộ mưa to

06:19:41 21/11/2026
Theo cơ quan khí tượng, khu vực Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ tiếp tục rét, vùng núi Bắc Bộ có nơi rét đậm trước khi tăng nhiệt trong 2 ngày 22-23/11.
Đi soi ếch ban đêm, phát hiện bé gái sơ sinh trong thùng xốp giữa rừng cao su

Đi soi ếch ban đêm, phát hiện bé gái sơ sinh trong thùng xốp giữa rừng cao su

19:26:05 20/11/2026
Trong lúc đi soi ếch ban đêm tại một khu rừng cao su ở Đà Nẵng, 3 người dân bất ngờ phát hiện bé gái sơ sinh bị bỏ rơi trong thùng xốp.
Hình ảnh mái kho nhà máy giấy lớn nhất Cần Thơ đổ sập, biến dạng sau nhiều giờ cháy

Hình ảnh mái kho nhà máy giấy lớn nhất Cần Thơ đổ sập, biến dạng sau nhiều giờ cháy

16:57:18 20/11/2026
Sau vụ hỏa hoạn kéo dài nhiều giờ, mái kho nguyên liệu Nhà máy Giấy Lee & Man ở TP Cần Thơ đổ sập, biến dạng; nhiều cuộn giấy, bao bì cháy đen.
Ô tô tải tông gãy lan can cầu, lao xuống sông chìm nghỉm, tài xế bơi vào bờ

Ô tô tải tông gãy lan can cầu, lao xuống sông chìm nghỉm, tài xế bơi vào bờ

16:53:22 20/11/2026
Đang lưu thông qua cầu Tùng Lý, ô tô tải chở vật liệu xây dựng bất ngờ gặp sự cố, tông gãy lan can rồi lao xuống sông, chìm hoàn toàn.
Xử lý 3 người nước ngoài chạy xe máy đánh võng ở Đà Nẵng

Xử lý 3 người nước ngoài chạy xe máy đánh võng ở Đà Nẵng

13:24:07 19/11/2026
Ba người nước ngoài không đội mũ bảo hiểm, chạy xe máy lạng lách, đánh võng trên đường Cửa Đại (Đà Nẵng) đã bị xử phạt tổng cộng 19,5 triệu đồng.
Xác minh thông tin thầy giáo ở Hà Nội có hành vi không phù hợp với nữ sinh

Xác minh thông tin thầy giáo ở Hà Nội có hành vi không phù hợp với nữ sinh

12:01:22 19/11/2026
Trước thông tin lan truyền trên mạng xã hội về việc một thầy giáo bị phản ánh có hành vi không phù hợp với nữ sinh tại Trường THPT Yên Hòa, cơ quan công an đã mời những người liên quan đến làm việc.
Vụ mẹ livestream khen con chưa có bằng vẫn lái xe giỏi: Phạt 77 triệu đồng

Vụ mẹ livestream khen con chưa có bằng vẫn lái xe giỏi: Phạt 77 triệu đồng

11:32:26 19/11/2026
Một người sinh năm 2008 lái ô tô khi chưa có giấy phép lái xe, khiến chủ phương tiện bị xử phạt dự kiến 56-60 triệu đồng. Tổng mức phạt hai trường hợp lên tới 77 triệu đồng.
Phát hiện thi thể nam shipper có thùng xốp buộc vào người

Phát hiện thi thể nam shipper có thùng xốp buộc vào người

11:28:17 19/11/2026
Thi thể một nam shipper được người dân phát hiện trôi dạt vào bờ biển Hà Tĩnh, bên cạnh có túi da màu nâu và thùng xốp rỗng buộc vào người.

Có thể bạn quan tâm

Tùng Yuki lặng lẽ bảo vệ Mỹ Tâm suốt nhiều năm và thân thế đáng nể ít ai ngờ tới

Tùng Yuki lặng lẽ bảo vệ Mỹ Tâm suốt nhiều năm và thân thế đáng nể ít ai ngờ tới

16:24:48 21/11/2026
Tùng Yuki nhiều năm âm thầm đồng hành và bảo vệ Mỹ Tâm tại các sự kiện. Ít ai biết người đàn ông được nữ ca sĩ gọi thân mật là bố còn sở hữu sự nghiệp đáng chú ý phía sau ánh đèn sân khấu.
3 đặc điểm bàn tay của người có hậu vận an nhàn, càng về sau càng giàu có

3 đặc điểm bàn tay của người có hậu vận an nhàn, càng về sau càng giàu có

Trắc nghiệm

16:21:01 21/11/2026
Theo quan niệm nhân tướng học, bàn tay không chỉ phản ánh tính cách mà còn được xem là dấu hiệu dự đoán tài vận, phúc khí và cuộc sống về hậu vận.
Tương lai của HLV Kim Sang Sik: Chờ xem điều gì sẽ xảy ra?

Tương lai của HLV Kim Sang Sik: Chờ xem điều gì sẽ xảy ra?

Sao thể thao

16:15:36 21/11/2026
Khi được hỏi về tương lai của HLV Kim Sang Sik, Đình Bắc đã đưa ra một câu trả lời khá đặc biệt: Hãy chờ xem điều gì sẽ xảy ra.
Kim Soo Hyun mất thêm gần 17 tỷ đồng

Kim Soo Hyun mất thêm gần 17 tỷ đồng

Sao châu á

15:18:48 21/11/2026
Gold Medalist phải bồi thường 870 triệu won (16,7 tỷ đồng) cho Cuckoo. Kim Soo Hyun được minh oan nhưng thua 2 vụ kiện, mới chỉ thắng 1.
4 bước tô son gọn nhẹ giúp đôi môi căng mọng, lên màu đẹp cho vẻ ngoài tươi tắn dịp Noel

4 bước tô son gọn nhẹ giúp đôi môi căng mọng, lên màu đẹp cho vẻ ngoài tươi tắn dịp Noel

Làm đẹp

15:03:55 21/11/2026
Chỉ với vài thao tác đơn giản, chị em đã có thể hoàn thiện lớp makeup tươi tắn, rạng rỡ và tự tin xuống phố đón Noel.
Diễn viên Bảo Thanh được phong cấp bậc Trung Uý sau 6 năm dừng đóng phim

Diễn viên Bảo Thanh được phong cấp bậc Trung Uý sau 6 năm dừng đóng phim

Sao việt

15:00:53 21/11/2026
Diễn viên Bảo Thanh được phong bậc hàm Trung uý ở tuổi 36. Bảo Thanh cho biết mỗi chặng đường trong 5 năm qua đều vô cùng ý nghĩa
Nga nêu lập trường hòa bình, bác bỏ ý định tấn công NATO

Nga nêu lập trường hòa bình, bác bỏ ý định tấn công NATO

Thế giới

14:49:34 21/11/2026
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova ngày 20/11 tuyên bố Moscow mong muốn sống trong hòa bình và không có kế hoạch tấn công các quốc gia NATO.
Công an Huế thông tin nguyên nhân 2 hiệu trưởng trường tiểu học bị khởi tố

Công an Huế thông tin nguyên nhân 2 hiệu trưởng trường tiểu học bị khởi tố

Pháp luật

14:36:37 21/11/2026
Cơ quan chức năng thành phố Huế đang điều tra vụ án đưa, nhận hối lộ liên quan 2 hiệu trưởng trường tiểu học trên địa bàn.
5 món đồ phụ nữ U40 mê phong cách tối giản nên có, dễ phối từ công sở đến dạo phố

5 món đồ phụ nữ U40 mê phong cách tối giản nên có, dễ phối từ công sở đến dạo phố

Thời trang

14:20:25 21/11/2026
Phụ nữ U40 yêu thích phong cách tối giản thường ưu tiên những trang phục có kiểu dáng kinh điển, màu sắc nhã nhặn và dễ kết hợp, vừa thanh lịch khi đi làm vừa thoải mái trong những buổi dạo phố.
Geely hé lộ Galaxy M8: SUV cỡ lớn 5 chỗ đầu tiên thuộc thương hiệu

Geely hé lộ Galaxy M8: SUV cỡ lớn 5 chỗ đầu tiên thuộc thương hiệu

Ôtô

13:20:21 21/11/2026
Geely Galaxy M8 sở hữu kích thước tương đương M9 nhưng chuyển sang cấu hình 5 chỗ, sử dụng hệ truyền động hybrid sạc điện với bộ pin dung lượng 53,42 kWh.
Xóm nhỏ - Tập 21: Duyên tiếp tục chơi xấu Trâm

Xóm nhỏ - Tập 21: Duyên tiếp tục chơi xấu Trâm

Phim việt

13:04:17 21/11/2026
Sau màn chơi xấu khiến Trâm mất hợp đồng, Duyên lại tiếp tục tung chiêu mới khiến Phong không khỏi nghi ngờ.