Chiến lược không gian của Trung Quốc
Tháng trước, những tin đồn về việc Nga đang phát triển vũ khí hạt nhân trong không gian đã “gây bão” trên các phương tiện truyền thông.
Công nghệ này được Chủ tịch Ủy ban Tình báo Hạ viện Mỹ Mike Turner đ.ánh giá là “mối đe dọa an ninh quốc gia nghiêm trọng”. Tuy nhiên, đối thủ đáng gờm nhất của Mỹ trong không gian hiện nay không phải là Nga mà là Trung Quốc.
Trung Quốc được đ.ánh giá là quốc gia hoạt động mạnh mẽ nhất trong không gian. Quốc gia này có kế hoạch rất rõ ràng để chiếm ưu thế trong không gian và đang tiến về phía trước với sự hậu thuẫn mạnh mẽ của toàn bộ chính quyền.
Trạm vũ trụ Thiên Cung của Trung Quốc đi vào quỹ đạo Trái Đất tháng 4/2021 và kể từ đó đã tiếp đón 6 phi hành đoàn khác nhau. Nguồn: Getty Images
Chiến lược không gian của Trung Quốc liên quan tới rất nhiều hoạt động, từ khai thác tiểu hành tinh, tăng số lượng các vệ tinh do Trung Quốc triển khai, cho đến việc phát triển một đối thủ cạnh tranh với hệ thống định vị GPS của Mỹ. Tuy nhiên, mục tiêu cuối cùng của chiến lược này rất rõ ràng: củng cố sức mạnh toàn diện của quốc gia. Như chính Trung Quốc đã khẳng định: “Khám phá vũ trụ rộng lớn, phát triển ngành công nghiệp vũ trụ và xây dựng Trung Quốc thành một cường quốc không gian là giấc mơ vĩnh cửu của chúng tôi”.
Do đó, chương trình không gian của Trung Quốc đã có những bước tiến lớn trong những năm gần đây. Đáng chú ý nhất là việc trạm vũ trụ Thiên Cung của Trung Quốc đi vào quỹ đạo Trái Đất tháng 4/2021 và kể từ đó đã tiếp đón 6 phi hành đoàn khác nhau. Năm ngoái, Zhang Qiao, nhà nghiên cứu của Học viện Công nghệ vũ trụ Trung Quốc, tuyên bố rằng trạm này sẽ tăng gấp đôi quy mô trong tương lai để hỗ trợ hơn 100 dự án nghiên cứu khoa học đã hoặc đang diễn ra trên quỹ đạo. Ngoài ra, tàu Hằng Nga 5 của Trung Quốc đã thu thập thành công mẫu vật trên Mặt Trăng vào năm 2020, xe tự hành Zhurong (Chúc Dung) cũng của nước này đã đáp xuống Sao Hỏa vào năm 2022 và Trung Quốc đã hoàn thành kỷ lục 67 lần phóng có mục tiêu vào năm 2023.
Gần đây nhất, các nhà nghiên cứu từ Viện Công nghệ Cáp Nhĩ Tân (HIT) ở Đông Bắc Trung Quốc đã tiết lộ kế hoạch xây dựng một cơ sở thường xuyên có nhân viên trên Mặt Trăng. Một đoạn video được trình chiếu tại Hội nghị Khoa học vũ trụ thường niên lần thứ ba hồi tháng 10/2023, do Hiệp hội Nghiên cứu vũ trụ Trung Quốc và Hiệp hội Khoa học và Công nghệ tỉnh Chiết Giang đồng tổ chức, đã trình bày kế hoạch mở rộng lắp đặt trên Mặt Trăng. Căn cứ này có khu sinh hoạt dưới lòng đất, phòng thí nghiệm nghiên cứu, nhà kính, đội xe không người lái, hệ thống quang điện, hỗ trợ cuộc sống khép kín và nhiều thứ khác. Mục đích dự kiến của dự án này, do Kỹ sư trưởng HIT Mei Hongyuan đứng đầu, là nghiên cứu thành phần hóa học của bề mặt Mặt Trăng.
Video đang HOT
Đề xuất trong video chủ yếu dựa trên nghiên cứu trong một bài viết năm 2022 đăng trên “Tạp chí thám hiểm không gian sâu của Trung Quốc” có tựa đề “Nghiên cứu về thiết kế kế hoạch xây dựng căn cứ Mặt Trăng trong tương lai của Trung Quốc”. Bài viết này trình bày một số phương án thiết kế khác nhau cho cơ sở trên Mặt Trăng và nhấn mạnh thực tế rằng “Mặt Trăng là vệ tinh tự nhiên duy nhất của Trái Đất” và “các quốc gia phải thiết lập các căn cứ trên Mặt Trăng để tận dụng tài nguyên thiên nhiên của Mặt Trăng”.
Kế hoạch xây dựng căn cứ trên Mặt Trăng của Trung Quốc là chắc chắn sẽ thu hút sự quan tâm của Mỹ vì một số lý do. Trước tiên là bởi kế hoạch này có nhiều khả năng trở thành hiện thực. Như nhiều người đã biết, Trung Quốc không xa lạ gì với các công trình kiến trúc vĩ đại (Vạn Lý Trường Thành, Đại Vận Hà, Đ.ập Tam Hiệp,…) và đã lên kế hoạch đưa phi hành gia lên Mặt Trăng vào năm 2030, sau đó là xây dựng một căn cứ thường trực ở đó vào năm 2036. Trong khi đó, uy tín của người thiết kế kế hoạch Căn cứ Mặt Trăng mới của Trung Quốc cho thấy Bắc Kinh thực sự nghiêm túc. Ông Mei Hongyuan có kinh nghiệm chuyên môn trong việc thiết kế các cơ sở cho Thế vận hội Olympic mùa Đông 2022, Quốc vụ viện và Viện Cáp Nhĩ Tân. Do đó, kế hoạch thiết kế căn cứ Mặt Trăng của ông có độ tin cậy đáng kể.
Thứ hai, căn cứ trên Mặt Trăng của Trung Quốc sẽ là một thách thức kinh tế đối với lợi ích của Mỹ. Bề mặt Mặt Trăng là nơi chứa nhiều loại vật liệu quan trọng. Cụ thể hơn, Heli-3 – một đồng vị bền được tìm thấy với số lượng lớn trên bề mặt Mặt Trăng – có nhiều ứng dụng, đáng chú ý nhất là trong hoạt động của các lò phản ứng tổng hợp hạt nhân. Nhôm và Silicone cũng có rất nhiều trên bề mặt Mặt Trăng, có nghĩa là các kỹ sư Trung Quốc có thể sẽ sử dụng đất của Mặt Trăng để sản xuất các tấm pin Mặt Trời và cơ sở in 3D. Như nhà khoa học Mặt Trăng Trung Quốc Ouyang Ziyuan đã nói: “Mặt Trăng có thể đóng vai trò là nguồn cung cấp năng lượng và tài nguyên mới với số lượng lớn cho con người… Điều này rất quan trọng đối với sự phát triển bền vững của loài người trên Trái Đất… Ai chinh phục Mặt Trăng trước tiên sẽ được hưởng lợi trước tiên”.
Nếu thành công, căn cứ trên Mặt Trăng của Trung Quốc sẽ đóng vai trò là một “vỉa” tài nguyên quan trọng và là “tấm bạt lò xo” để đưa Trung Quốc vào không gian sâu. Thực tế đó có thể khiến nhiều quốc gia cảm thấy bị đe dọa, đặc biệt là Mỹ. Hiện nay, nền tảng của các kế hoạch không gian của Mỹ – chương trình Artemis của NASA – ít tham vọng hơn nhiều so với đề xuất của Trung Quốc và thiếu tầm nhìn chiến lược phù hợp để biến đất nước này thành một quốc gia du hành vũ trụ.
Các kế hoạch của Trung Quốc trong không gian đã cho thấy “đồng hồ đang điểm”. Để không bị bỏ lại phía sau và tận dụng được các cơ hội chiến lược do việc phát triển trong không gian mang lại, các quốc gia khác sẽ cần phải bắt đầu suy nghĩ nhiều hơn và đầu tư mạnh hơn vào chiến lược không gian của riêng mình
Mối đe dọa lớn nhất với thị trường dầu mỏ toàn cầu
Giá dầu giảm mạnh vào tuần trước khi có thông tin Trung Quốc gia hạn phong tỏa thành phố Thành Đô để chống dịch COVID-19.
Điều này một lần nữa cho thấy khả năng những thông tin tương tự có thể khiến giá dầu sụt giảm đột ngột trên thị trường đang bấp bênh cả về cung và cầu.
Theo trang oilprice.com, là nhà nhập khẩu dầu thô hàng năm lớn nhất trên thế giới, vượt cả Mỹ về mặt này vào năm 2017, Trung Quốc từ lâu đã trở thành lực hỗ trợ toàn cầu cho thị trường dầu. Trong giai đoạn 2000 và 2014, Trung Quốc gần như một mình tác động tới siêu chu kỳ định giá hàng hóa.
Các đợt phong tỏa chống COVID-19 nghiêm ngặt ở Trung Quốc đã có ảnh hưởng trực tiếp và đáng kể đến tăng trưởng kinh tế Trung Quốc, từ đó ảnh hưởng đến nhu cầu dầu của nước này.
Mới đây nhất, Thành Đô đã áp dụng biện pháp phong tỏa từ ngày 1/9 sau khi phát hiện các ca mắc mới COVID-19 và là thành phố lớn nhất Trung Quốc áp dụng các biện pháp hạn chế phòng dịch kể từ đầu năm nay. Theo kế hoạch, biện pháp phong tỏa được dỡ bỏ sau ngày 7/9 nhưng chiều cùng ngày, giới chức thành phố đ.ánh giá vẫn tồn tại nguy cơ dịch bệnh ở một số khu vực.
Sau khi có thông tin Thành Đô tiếp tục bị phong tỏa, trong phiên giao dịch 7/9, giá dầu thế giới giảm mạnh. Chốt phiên này, giá dầu Brent giao dịch kỳ hạn giảm 4,83 USD xuống 88 USD/thùng, ghi dấu lần đầu tiên kể từ ngày 8/2 giá dầu giao dịch dưới mốc 90 USD/thùng; còn giá dầu ngọt nhẹ New York (WTI) giảm 4,94 USD (5,7%) xuống 81,94 USD, mức thấp nhất kể từ tháng 1.
Chính sách phòng chống COVID-19 của Trung Quốc đã làm gia tăng lo ngại về nhu cầu. Thống kê từ hải quan cho thấy trong tháng 8, nhập khẩu dầu thô của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới này đã giảm 9,4% so với cùng kỳ năm trước.
Không có dấu hiệu nào cho thấy chính sách chống COVID-19 nghiêm ngặt như trên sẽ sớm thay đổi về cơ bản.
Lực lượng chức năng kiểm tra giấy thông hành của người dân khi các biện pháp hạn chế phòng dịch COVID-19 được ban hành tại Thành Đô, thủ phủ tỉnh Tứ Xuyên, Trung Quốc ngày 1/9. Ảnh: AFP/TTXVN
Hồi cuối tháng 7, chính sách phòng chống COVID-19 của Trung Quốc đã khiến các nhà phân tích giảm dự báo tăng trưởng kinh tế của nước này và hệ quả là giá dầu giảm.
Hai trong số các nhà phân tích chính xác nhất về Trung Quốc trong những năm gần đây là Eugenia Fabon Victorino (Giám đốc Chiến lược châu Á của công ty SEB) và Rory Green (Giám đốc nghiên cứu về Trung Quốc và châu Á của công ty TS Lombard) đã hạ ước tính tăng trưởng GDP Trung Quốc vào đầu năm nay.
Họ lại tiếp tục hạ dự báo lần nữa. SEB cho rằng tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc trong năm nay chỉ ở mức 3,5%và TS Lombard ước tính ở mức 2,5%.
Bà Victorino từng nhận định: "Chính quyền địa phương ở Trung Quốc vẫn sẽ dập các đợt bùng phát dịch bệnh trong nước càng sớm càng tốt bằng các chính sách xét nghiệm rộng rãi, truy vết tiếp xúc và cách ly. Mặc dù phong tỏa toàn thành phố là biện pháp cuối cùng, nhưng chính sách xét nghiệm định kỳ và thường xuyên ở các thành phố lớn sẽ làm gia tăng tâm lý sợ hãi".
Ông Green cũng nhận định: "Kết hợp nhiều yếu tố cho thấy khó có khả năng Trung Quốc chấm dứt các biện pháp phòng chống dịch bệnh nghiêm ngặt trong năm nay".
Chỉ hơn một tuần trước, Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBOC) đã vào cuộc để tìm cách giảm bớt áp lực kinh tế tiêu cực đang hình thành trong một số lĩnh vực. Ngân hàng này đã cắt giảm các mức lãi suất chính sách khác nhau.
PBOC đã gây ngạc nhiên cho thị trường khi giảm 10 điểm cơ bản đối với lãi suất khoản vay trung hạn 1 năm và lãi suất mua lại đảo ngược 7 ngày. PBOC còn cắt giảm gấp đôi lãi suất cơ bản cho vay 5 năm.
Theo nhận định của chuyên gia, khả năng tiếp tục xảy ra các cú sốc giá dầu liên quan đến các đợt phong tỏa ở Trung Quốc trong vài tuần tới là cao, nhất là khi kỳ nghỉ Tết Trung thu bắt đầu vào ngày 10/9 và Tuần lễ vàng (kết hợp với ngày Quốc khánh Trung Quốc) bắt đầu vào ngày 1/10. Nhu cầu đi lại cao khiến Chính phủ Trung đã cảnh báo người dân không nên di chuyển trong những ngày lễ này để tránh lây lan COVID-19.
Chương trình nghị sự cuộc gặp giữa Tổng thống Nga và Chủ tịch Trung Quốc Tổng thống Vladimir Putin và Chủ tịch Tập Cận Bình sẽ thảo luận sâu về cuộc xung đột Ukraine, cũng như vấn đề Đài Loan (Trung Quốc) trong cuộc gặp song phương tại Uzbekistan cuối tuần này. Tổng thống Nga Vladimir Putin và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Ảnh: AP Đài RT (Nga) cho biết thông tin trên do ông Yury...