Chia rẽ sâu sắc tại WTO

Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer ngày 30/3 đã chỉ trích gay găt Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) sau khi các cuộc đàm phán cấp cao kết thúc mà không đạt được thỏa thuận gia hạn lệnh cấm kéo dài nhiều năm đối với mức thuế quan dành cho thương mại điện tử.

Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer. Ảnh: Reuters/TTXVN

Trong một tuyên bố, ông Greer cho biết, ông luôn hoài nghi về giá trị của WTO và hội nghị tuần này đã xác nhận rằng tổ chức này sẽ chỉ đóng vai trò hạn chế trong các nỗ lực hoạch định chính sách thương mại toàn cầu trong tương lai. Ông Greer nhấn mạnh, Mỹ giờ đây sẽ “làm việc ngoài khuôn khổ WTO với tất cả các đối tác quan tâm để đạt được mục tiêu này”.

Hội nghị cấp bộ trưởng của WTO diễn ra trong các ngày từ 26-30/3 tại Cameroon đã không đạt được thỏa thuận quan trọng nào và bộc lộ những chia rẽ sâu sắc.

Trước đó, Brazil đã ngăn chặn việc gia hạn thỏa thuận miễn áp thuế đối với thương mại điện tử tại WTO, khiến các cuộc đàm phán quốc tế rơi vào bế tắc sau nhiều năm duy trì đồng thuận. Thỏa thuận nói trên, vốn được áp dụng từ năm 1998, cho phép các quốc gia không áp thuế đối với các giao dịch thương mại điện tử xuyên biên giới, bao gồm phần mềm, nội dung số và các sản phẩm kỹ thuật số khác. Tuy nhiên, quyết định của Brazil không tiếp tục ủng hộ cơ chế này đã làm gián đoạn tiến trình gia hạn, vốn cần sự đồng thuận của tất cả các thành viên WTO.

Động thái của Brazil phản ánh quan điểm ngày càng rõ rệt của một số nền kinh tế đang phát triển, cho rằng việc miễn thuế lâu dài có thể làm giảm nguồn thu ngân sách và hạn chế khả năng xây dựng chính sách công nghiệp số trong nước. Việc cho phép áp thuế đối với hàng hóa kỹ thuật số được xem là công cụ nhằm bảo vệ thị trường nội địa và tạo điều kiện phát triển doanh nghiệp công nghệ trong nước.

Tuy nhiên, nhiều quốc gia phát triển và các tập đoàn công nghệ lớn bày tỏ lo ngại, việc chấm dứt cơ chế miễn thuế sẽ làm gia tăng chi phí giao dịch, gây gián đoạn chuỗi cung ứng số và kìm hãm tăng trưởng của thương mại toàn cầu.

Giới chuyên gia cảnh báo, nếu không đạt được đồng thuận trong thời gian tới, hệ thống thương mại đa phương có thể đối mặt với những thách thức mới trong việc điều chỉnh các quy tắc phù hợp với nền kinh tế số đang phát triển nhanh chóng.

Do không đạt được đồng thuận về thuế quan đối với thương mại điện tử, cơ chế tạm hoãn của WTO, vốn miễn thuế đối với các giao dịch truyền dữ liệu số xuyên biên giới từ năm 1998, đã hết hiệu lực trong ngày 30/3.

Điều này không đồng nghĩa các mức thuế sẽ tự động được áp dụng, song được xem là đòn giáng mạnh vào các nước phát triển, đặc biệt là Mỹ.

Các cuộc đàm phán diễn ra trong bối cảnh kinh tế toàn cầu bất ổn liên quan đến xung đột tại Trung Đông, cùng môi trường thương mại bị xáo trộn bởi các biện pháp thuế quan diện rộng của Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Trong gần ba thập kỷ qua, mỗi kỳ hội nghị cấp bộ trưởng của WTO, cơ quan ra quyết định hai năm một lần, đều đàm phán gia hạn cơ chế miễn thuế đối với các giao dịch điện tử.