Châu Phi biến thành đấu trường ngoại giao Trung-Nhật

Thủ tướng Nhật Bản công du 3 nước Châu Phi và thảo luận những hợp đồng dầu khí và than đá trị giá nhiều tỷ đô la.

Từ Johannesburg (Nam Phi), thông tín viên VOA Anita Powell tường thuật về cuộc chiến ngoại giao Trung-Nhật đang diễn ra ở Châu Phi.

Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe nêu bật tầm quan trọng của chuyến công du 3 nước Châu Phi.

Qua việc cam kết tăng gấp đôi các khoản tín dụng cho các quốc gia Châu Phi lên tới 2 tỷ USD, Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe đã nêu bật tầm quan trọng của chuyến công du 3 nước Châu Phi. Đây là chuyến viếng thăm Châu Phi đầu tiên của một vị Thủ tướng Nhật Bản trong vòng 8 năm.

Theo tin tức báo chí, kinh tế là động cơ chính của chuyến đi của ông Abe. Nhật Bản là nước nhập khẩu khí đốt thiên nhiên hóa lỏng nhiều nhất thế giới và tình hình năng lượng của nước này đã gặp khó khăn kể từ khi thảm họa hạt nhân Fukushima năm 2011 làm cho sản lượng điện hạt nhân bị sút giảm. Vì thế cho nên, không mấy ai ngạc nhiên khi thấy Thủ tướng Abe đến thăm Mozambique, cường quốc khí đốt đang trỗi dậy ở Châu Phi. Ông đã thảo luận với các giới chức ở đây về những dự án đầu tư nhiều tỷ USD.

Tuy nhiên, sự kình địch giữa hai cường quốc Châu Á đã nhanh chóng bộc lộ tại thủ đô của Ethiopia khi Trung Quốc công khai tỏ ý hoài nghi về những ý đồ của Nhật Bản trên lục địa Châu Phi. Hai nước có một lịch sử bất hòa và đang đối đầu với nhau một cách rất căng thẳng trong vụ tranh chấp chủ quyền quần đảo Senkaku/Điếu Ngưở Biển Hoa Đông.

Tại Addis Ababa hôm 15/1, Đại sứ Trung Quốc tại Liên hiệp Châu Phi, ông Tạ Hiểu Dương, đã lên tiếng chỉ trích ý đồ của Nhật Bản ở Châu Phi. Về chuyến công du Châu Phi của Thủ tướng Abe, đại sứ Tạ Hiểu Dương dèm pha: “Ông Abe đã trở thành kẻ gây rối lớn nhất ở Châu Á. Vì vậy,…thế giới cần phải cảnh giác là ông thủ tướng này đang dẫn dắt nước ông đi trên một con đường rất nguy hiểm. Và cộng đồng quốc tế cần phải làm tất cả mọi việc để ngăn không cho Nhật Bản tiếp tục đi trên con đường này”.

Thủ tướng Abe thăm Mozambique, cường quốc khí đốt đang trỗi dậy ở Châu Phi.

Về phần mình,người Nhật Bản cũng đã chỉ trích ý đồ của Trung Quốc ở Châu Phi. Họ nói tới thành tích nhân quyền của Trung Quốc và đề cập tới việc Trung Quốc không đối xử tử tế với người lao động Châu Phi trong các dự án đầu tư khác nhau. Trong bài diễn văn tại hộ nghị của Liên hiệp Châu Phi ở Addis Ababa, Thủ tướng Abe đã nhấn mạnh tới điều mà ông gọi là “ngoại giao doanh thương” của Nhật Bản. Ông nói rằng các công ty Nhật Bản coi công nhân là tài nguyên quí giá nhất của họ và sự độc đáo này đã được chứng tỏ ở Châu Phi.

Ông Martyn Davies, giám đốc của công ty Frontier Advisory, chuyên nghiên cứu về các thị trường mới nổi, nói rằng quyền lợi của Nhật Bản ở Châu Phi tương tự với quyền lợi của Trung Quốc và các nước Châu Á khác. Theo ông Davies, Châu Phi lại một lần nữa trải qua một cuộc tranh giành ảnh hưởng của các nước trên thế giới, một cuộc tranh giành đã bắt đầu với chủ nghĩa thực dân nhưng giờ đây đang có một tầm cỡ khác. Ông nói: “…Đây là một cuộc tranh giành mới ở Châu Phi, cuộc tranh giành thứ ba. Cuộc tranh giành thứ nhất là về tài nguyên và lãnh thổ. Cuộc tranh giành thứ nhì có liên hệ tới sự gắn bó về ý thức hệ và về đồng minh chính trị. Và có lẽ đối với vụ tranh giành thứ ba này, chúng ta chưa thể xác định động cơ của nó là gì. Tôi nghĩ rằng phải chăng Trung Quốc là yếu tố xúc tác, là động cơ của việc này. Rõ ràng không phải là vì lãnh thổ, không phải vì tài nguyên. Có thể là vì dầu khí ở một mức độ nào đó.

Nhưng nếu bỏ qua dầu khí thì nó lại không phải là một cuộc tranh giành tài nguyên. Vậy thì điều gì thúc đẩy cho nó? Tôi nghĩ rằng cuộc tranh giành mới này… là địa chính trị. Tôi nghĩ rằng rốt cuộc thì mục đích của sự tranh giành là để chiếm người tiêu thụ, để tranh thủ trái tim, khối óc và cái ví tiền của những người tiêu thụ đang mỗi ngày một đông ở Châu Phi”.

Theo ĐS&PL