Cảnh báo mới nhất của Iran với tàu thuyền qua eo biển Hormuz

Bộ Tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya của Iran cảnh báo sẽ đáp trả mạnh mẽ các tàu thuyền tìm cách đi qua eo biển Hormuz bằng các tuyến đường chưa được phê duyệt.

Quang cảnh eo biển Hormuz ngày 20/6/2026. Ảnh: THX/TTXVN phát

Bộ Tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya của Iran đưa ra cảnh báo này ngày 2/7. Trong tuyên bố do hãng thông tấn bán chính thức Tasnim đăng, Bộ Tư lệnh này nêu rõ: “Tàu thuyền nào không tuân thủ tuyến đường được chỉ định hoặc phớt lờ các quy định hàng hải của Cộng hòa Hồi giáo Iran tại eo biển Hormuz sẽ vấp phải phản ứng ngay lập tức và mạnh mẽ từ các lực lượng vũ trang, đồng thời làm phương hại đến an ninh của chính tàu vi phạm”.

Cảnh báo này xuất hiện một ngày sau khi các nhà trung gian Qatar cho biết các cuộc đàm phán gián tiếp giữa các quan chức Mỹ và Iran đã đạt được tiến triển tích cực hướng tới thỏa thuận hòa bình.

Cảnh báo cũng làm dấy lên thêm những nghi ngờ về dòng chảy thương mại qua eo biển Hormuz – tuyến hàng hải trọng yếu đối với nguồn cung năng lượng toàn cầu.

Dù Iran không nêu rõ nguyên nhân dẫn đến cảnh báo, nhưng động thái diễn ra sau khi Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) ngày 1/7 cho biết đã chủ trì một cuộc đối thoại an ninh tại Bahrain, trong đó các nhà lãnh đạo khu vực bày tỏ cam kết bảo đảm tự do lưu thông thương mại qua eo biển Hormuz.

Ngày 2/7, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi chỉ trích tuyên bố của CENTCOM, cho rằng diễn đàn này không thể thiết lập trật tự pháp lý và an ninh cho vịnh Ba Tư. Ông Gharibabadi viết trên mạng xã hội X: “An ninh của khu vực sẽ được bảo đảm khi chấm dứt hành động can thiệp và Mỹ rút khỏi khu vực, tôn trọng chủ quyền của các quốc gia và chấp nhận các thực tế địa chính trị mới, chứ không phải dưới chiếc ô quân sự của Mỹ”.

Eo biển Hormuz là nơi diễn ra khoảng 1/5 hoạt động thương mại dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu trước khi cuộc chiến giữa Mỹ – Israel và Iran bắt đầu vào cuối tháng 2. Eo biển này đã trở thành một trong những điểm bất đồng lớn trong các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran nhằm biến lệnh ngừng bắn mong manh thành một nền hòa bình lâu dài.

Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf khẳng định nước này sẽ không từ bỏ các quyền của mình tại tuyến hàng hải chiến lược này, đồng thời nhấn mạnh chương trình tên lửa và quyền làm giàu urani là những vấn đề không thể đàm phán. Theo ông, việc miễn phí lưu thông qua eo biển Hormuz chỉ áp dụng trong thời hạn 60 ngày theo bản ghi nhớ, sau đó cơ chế quản lý sẽ do Iran và Oman quyết định.

Trong khi đó, hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz mới chỉ từng bước được khôi phục thông qua các hành lang hàng hải tạm thời ngoài khơi Oman. Các tuyến hàng hải trung tâm vẫn chưa thể khai thác do nguy cơ thủy lôi và những rủi ro an ninh còn hiện hữu. Ngày 1/7, Liên đoàn Công nhân vận tải quốc tế (ITF) và các chủ tàu thuộc Diễn đàn Thương lượng quốc tế (IBF) quyết định tiếp tục coi Hormuz là khu vực có hoạt động chiến sự ít nhất đến ngày 9/7, sau khi hai tàu tiếp tục bị tấn công dù Mỹ và Iran đã đạt được bản ghi nhớ.

Cùng ngày, truyền thông Iran cho biết một tàu container nước ngoài đã mắc cạn khi di chuyển trên tuyến đường mà Tehran không cho phép. Vụ việc tiếp tục phản ánh những khác biệt giữa Iran và Mỹ về cơ chế quản lý giao thông hàng hải tại eo biển Hormuz, cho thấy đây sẽ tiếp tục là một trong những trở ngại lớn trên con đường hướng tới một thỏa thuận toàn diện giữa hai bên.

Theo MarineTraffic, đã có ít nhất 49 vụ tấn công nhằm vào các tàu thương mại tại eo biển Hormuz kể từ khi cuộc chiến bắt đầu ngày 28/2. Phần lớn các vụ việc này do Iran thực hiện.

Dù số lượt tàu qua lại tuyến đường thủy này đã tăng kể từ khi Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian ký bản ghi nhớ ngày 17/6, nhưng con số này vẫn thấp hơn nhiều so với khoảng 130 lượt tàu mỗi ngày trước khi xung đột bùng phát.

Theo dữ liệu của MarineTraffic, có ít nhất 45 tàu đi qua eo biển ngày 1/7, tăng so với 34 tàu trong ngày 30/6.

Sau khi giảm xuống mức trước chiến tranh trong ngày2/7 nhờ các thông tin về tiến triển tích cực trong các cuộc đàm phán tại Doha, giá dầu nhìn chung giữ ổn định khi các thị trường châu Á mở cửa ngày 3/7.