Cảnh báo mới nhất của IMF về hậu quả xung đột Trung Đông

Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cảnh báo rằng “mọi con đường đều dẫn đến giá cả cao hơn và tăng trưởng chậm lại trên toàn thế giới” nếu xung đột ở Trung Đông tiếp tục làm gián đoạn lượng dầu, khí đốt và phân bón rời khỏi vùng Vịnh.

Người dân mua sắm tại siêu thị ở Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ. Ảnh: THX/TTXVN

Theo tờ The Guardian ngày 30/3, trong một thông điệp cứng rắn, IMF khẳng định rằng các quốc gia trên mọi châu lục sẽ bị ảnh hưởng, chi phí năng lượng và thực phẩm tăng sẽ gây tổn hại đến tăng trưởng kinh tế trong năm nay và có thể để lại những hệ lụy lâu dài đối với nền kinh tế toàn cầu.

Cảnh báo mới nhất của IMF xuất hiện chỉ vài giờ sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẽ phá hủy cơ sở hạ tầng năng lượng của Iran nếu nước này không đồng ý với thỏa thuận hòa bình. Phân tích của IMF nhiều khả năng sẽ được xem là cảnh báo gửi tới Nhà Trắng về những hậu quả lâu dài của cuộc chiến đối với các hộ gia đình đang gặp khó khăn.

Trong một bài đăng trên blog do các lãnh đạo chủ chốt của IMF viết, tổ chức này cho biết các chính phủ có mức vay nợ cao cũng sẽ bị hạn chế khả năng tiếp cận nguồn vốn có thể được sử dụng để giảm thiểu những tác động nghiêm trọng nhất của cuộc khủng hoảng Trung Đông. Bài đăng có đoạn: “Tuy cuộc chiến có thể định hình nền kinh tế toàn cầu theo nhiều cách khác nhau, nhưng mọi con đường đều dẫn đến giá cả cao hơn và tăng trưởng chậm lại”.

Phân tích cho thấy dù một số quốc gia xuất khẩu ròng dầu và khí đốt như Mỹ sẽ hưởng lợi khi giá nhiên liệu hóa thạch cao hơn, nhưng chi phí xăng, dầu diesel và thực phẩm tăng sẽ làm suy giảm mức sống. Dự báo các doanh nghiệp cũng sẽ chịu áp lực tăng giá, có thể buộc các ngân hàng trung ương phải tăng lãi suất để kiềm chế lạm phát.

Bài đăng trên blog cảnh báo: “Cuộc xung đột ngắn có thể khiến giá dầu và khí đốt tăng vọt rồi thị trường sẽ điều chỉnh, trong khi một cuộc xung đột kéo dài có thể giữ giá năng lượng ở mức cao và gây áp lực lên các quốc gia phụ thuộc vào nhập khẩu. Hoặc thế giới có thể rơi vào trạng thái ở giữa: căng thẳng kéo dài, năng lượng vẫn đắt đỏ và lạm phát khó kiểm soát, trong khi bất ổn và rủi ro địa chính trị tiếp diễn”.

IMF nhấn mạnh: “Phần lớn phụ thuộc vào thời gian xung đột kéo dài, mức độ lan rộng và thiệt hại đối với cơ sở hạ tầng và chuỗi cung ứng. Trong lịch sử, các đợt tăng giá dầu kéo dài thường đẩy lạm phát lên cao và làm giảm tăng trưởng”.

Khoảng 1/3 sản lượng phân bón đi qua eo biển Hormuz, do đó giá mặt hàng này đã tăng. Dự báo của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc cho thấy giá phân bón toàn cầu có thể trung bình cao hơn từ 15% đến 20% trong nửa đầu năm 2026 nếu khủng hoảng kéo dài.

Giá khí đốt tự nhiên tại Anh đã tăng hơn gấp đôi kể từ tháng 12/2025, trong khi giá dầu Brent tăng từ khoảng 60 USD/thùng trước xung đột lên hơn 116 USD vào ngày 30/3 rồi giảm về 112 USD.

Dự báo giá khí đốt và điện tại châu Âu tăng mạnh vào mùa đông tới. Điều này sẽ buộc các chính phủ phải xem xét tăng trợ cấp và các khoản hỗ trợ xã hội cho những hộ gia đình chịu ảnh hưởng nặng nề nhất.

IMF cho biết thêm: “Tại châu Âu, cú sốc này đang khơi lại nỗi lo về cuộc khủng hoảng khí đốt giai đoạn 2021 – 2022, trong đó các quốc gia như Italy và Anh đặc biệt dễ bị tổn thương do phụ thuộc vào điện được sản xuất từ khí đốt, còn Pháp và Tây Ban Nha được bảo vệ tương đối nhờ năng lực hạt nhân và năng lượng tái tạo lớn hơn”.

Trước đó, ngày 20/3, IMF cũng cảnh báo nếu xung đột tại Trung Đông kéo dài, giá năng lượng cao hơn sẽ dẫn đến lạm phát chung cao hơn. Phát biểu họp báo, người phát ngôn IMF, bà Julie Kozack cho biết nếu giá dầu duy trì trên ngưỡng 100 USD/thùng trong vòng 1 năm hoặc hơn, tác động ước tính đối với lạm phát toàn cầu có thể là tăng tới 2 điểm phần trăm, trong khi sản lượng giảm 1 điểm phần trăm.

Trong khi đó, theo nhà kinh tế trưởng Bruce Kasman tại ngân hàng JP Morgan, việc eo biển Hormuz tiếp tục bị đóng trong thêm một tháng sẽ dẫn tới tình trạng hạn chế nguồn cung năng lượng đối với các ngành công nghiệp tiêu thụ năng lượng. Ông cho rằng trong trường hợp đó, giá dầu Brent có thể lên tới 150 USD mỗi thùng.