Bí ẩn về loài Tuatara: Chứng nhân sống sót từ thời kỳ khủng long sở hữu ‘con mắt thứ ba’
Tuatara là một loài bò sát độc đáo và cổ xưa, được mệnh danh là “ hóa thạch sống” của New Zealand. Chúng là loài duy nhất còn tồn tại của bộ Rhynchocephalia, một nhóm bò sát đã từng rất đa dạng vào thời kỳ khủng long.
Vườn thú Chester, Anh quốc, đã công bố một thành tựu đáng kể trong công tác bảo tồn: sự xuất hiện và nhân giống thành công loài Tuatara, một loài bò sát cổ đại nổi tiếng với đặc điểm đặc biệt là có “ba mắt”. Tuatara là một trong những loài động vật sống sót lâu đời nhất trên hành tinh, đã tồn tại qua hơn 200 triệu năm, từ trước thời kỳ khủng long cho đến ngày nay. Thành tựu này không chỉ mở ra một cơ hội quý báu để hiểu thêm về loài bò sát này, mà còn nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bảo tồn những sinh vật đang bị đe dọa bởi biến đổi môi trường và sự xuất hiện của các loài xâm lấn.
Bí ẩn về con mắt thứ ba của Tuatara
Tuatara (Sphenodon punctatus) không chỉ là một loài bò sát cổ đại mà còn mang trong mình một đặc điểm sinh học đặc biệt: “con mắt thứ ba”. Điều này có thể khiến nhiều người ngạc nhiên, nhưng sự thật là không chỉ riêng Tuatara mà nhiều loài động vật khác cũng sở hữu cơ quan nhạy sáng này. Mắt đỉnh, hay còn gọi là con mắt thứ ba, được tìm thấy ở một số loài thằn lằn, ếch, và cá. Mặc dù có cấu trúc tương tự như mắt thật với giác mạc, thủy tinh thể và võng mạc, mắt đỉnh lại không có khả năng nhìn như mắt thường. Võng mạc của mắt đỉnh chỉ là một phiên bản đơn giản hóa, khiến nó chỉ có thể phát hiện sự thay đổi ánh sáng thay vì hình ảnh rõ ràng.
Vai trò chính xác của mắt đỉnh vẫn còn là một điều bí ẩn đối với các nhà khoa học. Một số giả thuyết cho rằng nó có thể giúp động vật định hướng bằng cách sử dụng ánh sáng Mặt Trời, trong khi những giả thuyết khác lại cho rằng mắt đỉnh có thể đóng vai trò trong việc điều chỉnh nhịp sinh học, giúp các loài này thích nghi với chu kỳ ngày đêm.
Tuatara: N.hân c.hứng sống từ thời t.iền sử
Tuatara được coi là một trong những “kỳ quan vĩ đại nhất” của thiên nhiên. Loài này đã sống sót qua nhiều kỷ nguyên biến động của Trái Đất, chứng kiến sự xuất hiện và tuyệt chủng của khủng long, và tồn tại cho đến tận ngày nay. Dù có ngoại hình tương đối khiêm tốn, Tuatara chứa đựng trong mình những thông tin quý giá về quá trình tiến hóa của các loài bò sát.
Hiện nay, Tuatara chỉ còn tồn tại trong tự nhiên tại New Zealand. Tuy nhiên, vườn thú Chester đã trở thành nơi đầu tiên trên thế giới bên ngoài New Zealand nhân giống thành công loài bò sát này. Đây là một kỳ tích lớn đối với các nhà bảo tồn và những người yêu thích động vật. Karen Lambert, người quản lý chính của khoa Ectotherms tại vườn thú Chester, chia sẻ: “Tuatara là một trong những kỳ quan vĩ đại nhất của thiên nhiên và cung cấp một cửa sổ đáng kinh ngạc vào quá khứ t.iền sử của hành tinh chúng ta. Việc chúng tồn tại trong khoảng 200 triệu năm là minh chứng cho sự thích nghi và khả năng sống sót của loài này”.
Những nỗ lực bảo tồn và thách thức
Dù đã sống sót qua hàng trăm triệu năm, Tuatara hiện đang đối mặt với những thách thức nghiêm trọng trong tự nhiên. Các loài xâm lấn như chuột và mèo đã xuất hiện trên các đảo nhỏ nơi Tuatara sinh sống, đe dọa trực tiếp đến sự sống còn của loài này. Ngoài ra, biến đổi khí hậu cũng đang làm thay đổi môi trường sống của Tuatara, gây khó khăn cho việc duy trì quần thể trong tự nhiên.
Video đang HOT
Những thách thức này đặt ra câu hỏi: Tại sao một loài đã sống sót từ thời kỳ khủng long lại cần đến sự giúp đỡ của con người? Câu trả lời nằm ở sự thay đổi môi trường sống tự nhiên, mà Tuatara đã thích nghi suốt hàng triệu năm. Khi môi trường thay đổi quá nhanh chóng, như trong trường hợp biến đổi khí hậu hoặc sự xâm lấn của các loài ngoại lai, khả năng thích nghi của Tuatara có thể không đủ để đảm bảo sự tồn tại của chúng.
Vườn thú Chester: Hy vọng mới cho Tuatara
Những nỗ lực bảo tồn tại vườn thú Chester đã mang lại hy vọng mới cho tương lai của Tuatara. Sau gần bốn thập kỷ nghiên cứu và thử nghiệm, vườn thú đã thành công trong việc nhân giống loài này, với một số lứa nở thành công vào năm 2017 và 2020. Thành công này là kết quả của sự cống hiến và nỗ lực không ngừng của các chuyên gia tại vườn thú, đồng thời mở ra cơ hội cho việc nghiên cứu sâu hơn về loài bò sát này.
Những cá thể Tuatara mới tại vườn thú Chester không chỉ là một thành tựu khoa học mà còn là một công cụ giáo dục quan trọng. Sự hiện diện của chúng tại vườn thú có thể giúp nâng cao nhận thức của công chúng về tầm quan trọng của việc bảo tồn loài động vật cổ đại này, cũng như những thách thức mà chúng đang phải đối mặt trong tự nhiên.
Tuatara, loài bò sát với lịch sử hàng trăm triệu năm và con mắt thứ ba bí ẩn, là một trong những sinh vật đáng kinh ngạc nhất của hành tinh chúng ta. Mặc dù đã sống sót qua những biến động lớn trong lịch sử Trái Đất, Tuatara hiện đang đối mặt với nguy cơ tuyệt chủng do sự tác động của con người. Thành công trong việc nhân giống Tuatara tại vườn thú Chester không chỉ là một bước tiến lớn trong công tác bảo tồn mà còn là lời nhắc nhở về trách nhiệm của chúng ta trong việc bảo vệ những loài sinh vật quý hiếm và cổ xưa này.
Hy vọng rằng, với những nỗ lực bảo tồn không ngừng, Tuatara sẽ tiếp tục tồn tại và trở thành một biểu tượng của sự sống sót và khả năng thích nghi trong thế giới tự nhiên, mang lại cảm hứng và kiến thức quý báu cho các thế hệ tương lai.
Loài vật được ví với "hóa thạch sống" tồn tại hàng trăm triệu năm trước, Việt Nam hầu như nhà nào cũng có
Sự xuất hiện của loài vật này trong các gia đình thường khiến con người khó chịu.
Trong nhiều gia đình ở Việt Nam thường xuất hiện một loài vật gây khó chịu cho con người. Chúng thích độ ẩm cao nên sẽ xuất hiện quanh miệng cống thoát sàn vì rác vệ sinh dưới cống. Chúng không lây lan bệnh tật nhưng lại gây nên tình trạng dị ứng cho con người. Tuy nhiên, ít ai biết rằng, những con côn trùng này còn được ví như "hóa thạch sống", tồn tại từ hàng triệu năm trước cho đến ngày nay. Đó là loài vật nào?
Loài vật xuất hiện trước cả khủng long
Loài vật được nhắc tới trong bài là bọ bạc, hay còn được gọi là nhậy bạc, con mọt sách, rận sách... Bọ bạc là một loài côn trùng nhỏ, nguyên thủy, không cánh trong bộ Zygentoma (trước đây là Thysanura ). Tên gọi chung của nó bắt nguồn từ màu xám nhạt của loài côn trùng này.
Có khoảng 250 loài bọ bạc được biết đến trên thế giới, và hơn 20 loài được biết đến ở Trung Quốc. Chúng là loài gây hại phổ biến cho nhiều gia đình và các di tích văn hóa sách trên thế giới.
Bọ bạc là loài vật gây hại phổ biến cho nhiều gia đình và các di tích văn hóa sách trên thế giới. (Ảnh: Pixabay)
Bọ bạc là loài côn trùng sống về đêm thường dài 13-25 mm. Phần bụng của nó thuôn nhọn về phía cuối, tạo nên hình dáng giống cá. Những con mới nở có màu trắng, nhưng phát triển màu xám và ánh kim loại khi chúng lớn lên. Nó có hai đốt cổ dài và một sợi tận cùng ở đầu bụng giữa các đốt cổ. Nó cũng có hai mắt kép nhỏ.
Bọ bạc có thể tái tạo các sợi bị mất trong vòng bốn tuần. Chúng là một loài di chuyển rất nhanh, thường trốn ánh sáng.
Mọt sách là một loài có mặt ở nhiều nơi, chúng được tìm thấy ở Châu Phi, Châu Mỹ, Úc, Âu Á và một phần của Thái Bình Dương. Chúng sống ở những khu vực ẩm ướt, đòi hỏi độ ẩm tương đối từ 75% đến 95%. Ở khu vực thành thị, chúng có thể được tìm thấy trên gác mái, tầng hầm, bồn tắm, bồn rửa, nhà bếp, những cuốn sách, lớp học và phòng tắm.
Bọ bạc có thể được tìm thấy trên gác mái, tầng hầm, bồn tắm, bồn rửa, nhà bếp, những cuốn sách, lớp học và phòng tắm. (Ảnh: Pixabay)
Chúng là loài có hành vi g.iao p.hối cực kỳ phức tạp. Cụ thể, khi con cái và đực nhìn thấy nhau, chúng chỉ mất vài giây để chạy lại gần nhau. Sau đó sẽ nhanh chóng hướng về phía đầu chạm vào xúc tua để điều chỉnh vị trí cơ thể rồi con bọ bạc cái sẽ trực tiếp tấn công và truy đuổi bọ bạc đực một cách khá táo bạo. Sau một hồi đuổi bắt, con bọ bạc đực sẽ sinh ra một cái túi mịn bọc trong lớp phấn trắng để bọ bạc cái đẻ trứng vào đó.
Con cái đẻ từng nhóm ít hơn 60 quả trứng cùng một lúc, đẻ vào các kẽ hở nhỏ. Trứng có hình bầu dục, màu trắng, dài khoảng 0,8 mm, và mất từ hai tuần đến hai tháng để nở. Một con bọ bạc thường đẻ ít hơn 100 quả trứng trong đời.
Khi ấu trùng nở, chúng có màu trắng và trông giống như những con trưởng thành nhỏ hơn. Khi lột xác, bọ bạc non có bề ngoài màu xám và ánh kim loại, cuối cùng chúng trưởng thành sau ba tháng đến ba năm. Chúng có thể trải qua 17 đến 66 lần thay lông trong đời, đôi khi là 30 lần trong một năm—nhiều hơn hầu hết các loài côn trùng. Bọ bạc là một trong số ít loài côn trùng tiếp tục lột xác sau khi trưởng thành, với t.uổi thọ ước tính khoảng 2 đến 8 năm.
Bọ bạc đã có mặt trên Trái đất gần 300 triệu năm. (Ảnh: Pixabay)
Giới khoa học còn công nhận mọt sách là một loài "hóa thạch sống". Nếu như khủng long xuất hiện lần đầu tiên cách đây gần 230 triệu năm, và đã tuyệt chủng cách đây 65 triệu năm. Còn mọt sách thì đã có mặt trên Trái đất gần 300 triệu năm, chứng kiến toàn bộ quá trình sinh sống của khủng long từ khi xuất hiện cho đến khi tuyệt chủng.
Trong một số ghi chép cổ của Trung Quốc, bọ bạc được miêu tả là "loài sâu màu trắng bạc sống trong quần áo và sách vở, khi còn non chúng sẽ có màu vàng và dần trở thành màu trắng bạc khi lớn lên".
Những tác hại và cách loại bỏ bọ bạc
Bọ bạc là loài côn trùng có "sở thích" gặm nhấm đồ đạc, đồ dùng trong nhà. Ngoài ra, chúng còn thích phá hoại giấy tờ, quần áo và làm cho chúng ta bị dị ứng.
Sở dĩ bọ bạc thường dễ bắt gặp trong các gia đình vì loài vật này cực kỳ thích bột mì, yến mạch và tinh bột vì đây là những thực phẩm có thể cung cấp carbohydrate. Ngoài ra, chúng cũng thích ăn keo, hồ dán, gáy sách, ảnh, đường, tóc, đất, hay bông, vải lanh, lụa và sợi nhân tạo.
Bọ bạc thích phá hoại giấy tờ, quần áo và làm cho chúng ta bị dị ứng. (Ảnh: Pixabay)
Bên cạnh đó, bọ bạc có thể ăn chất đạm như thịt bò, thịt heo, các sản phẩm da, xác côn trùng và da của chính chúng.
Không chỉ gây ra dị dứng, bọ bạc còn có thể lây lan các chất gây ô nhiễm khác vì chúng thường bò ở nhiều nơi như thùng rác và cống rãnh. Thậm chí, sự ham ăn của chúng còn làm hỏng nhà cửa và tài sản của con người.
Nếu không thích sự xuất hiện của loài vật này trong nhà, bạn có thể áp dụng một số cách sau để loại bỏ chúng.
Thứ nhất, bạn hãy đóng gói thật kỹ những món ăn "khoái khẩu" của bọ bạc như mì, bột mì, bánh mì, ngũ cốc...
Sự ham ăn của bọ bạc còn làm hỏng nhà cửa và tài sản của con người. (Ảnh: Pixabay)
Thứ hai, sử dụng máy hút ẩm để hạn chế môi trường có độ ẩm cao. Kiểm tra các đường ống thường xuyên để sớm phát hiện rò rỉ và khắc phục kịp thời. Nhanh chóng khắc phục các vết nứt trên tường nhà vì mưa xuống sẽ đọng nước vào những kẽ hở, vết nứt đó. Đồng thời, bạn cần giữ cho máng xối thông thoáng bằng cách vệ sinh thường xuyên.
Thứ ba, bạn cần thường xuyên dọn dẹp gác xép, tầng hầm hoặc kho chứa. Những giấy tờ, sách vở không cần dùng cũng cần được thu xếp gọn gàng.
Thứ tư, bạn có thể sử dụng đất tảo cát để rắc xung quanh ổ và những nói bọ bạc thường tụ tập như chân tường, tủ quần áo. Khi chúng tiếp xúc với đất tảo cát, lớp vỏ phủ bên ngoài của bọ sẽ bị phá hủy và chúng sẽ c.hết ngay lập tức.
Kinh ngạc sinh vật có thể "giao phối xuyên 100 triệu năm tiến hóa" Các nhà khoa học đã xác định được "hóa thạch sống" hoàn hảo nhất thế giới, là sinh vật hầu như không hề tiến hóa trong 150 triệu năm qua. Theo Live Science, "hóa thạch sống" vừa được đề cập trên tạp chí Evolution là Gar - những con thủy quái mõm dài kỳ dị của châu Mỹ. Chúng là những sinh vật...