Ba mẹ viết CV, dự phỏng vấn hộ Gen Z

Các chuyên gia cảnh báo rằng sự can thiệp quá mức của cha mẹ vào quá trình tìm việc của Gen Z có thể vô tình làm suy giảm khả năng tự lập và năng lực ra quyết định của người trẻ.

Báo cáo mới của nền tảng tạo resume Zety cho thấy “career co-piloting” (tạm dịch: “đồng lái sự nghiệp”) đang trở thành xu hướng, khi cha mẹ tham gia ngày càng sâu vào quá trình tìm việc và thích nghi công sở của con cái, theo Forbes.

Cha mẹ dắt tay từng chút

Nếu “helicopter parenting” từng mô tả việc cha mẹ bao bọc con ở đời sống hàng ngày, thì sự can thiệp ngày nay chuyển dịch sang môi trường công việc. Khái niệm “career co-piloting”, do chuyên gia Jasmine Escalera tại Zety đặt ra, mô tả tình huống cha mẹ đóng vai trò người đồng hành trong định hướng nghề nghiệp, giúp Gen Z củng cố sự tự tin, tìm hướng đi và xử lý những phức tạp của thị trường tuyển dụng.

Theo báo cáo, hành trình tìm việc của Gen Z ngày nay không còn là nỗ lực cá nhân đơn thuần mà thường đi kèm một “đồng đội” thầm lặng là bố hoặc mẹ.

67% người trẻ cho biết họ nhận lời khuyên nghề nghiệp thường xuyên từ cha mẹ, và ở nhiều trường hợp, mức độ can thiệp còn vượt xa vai trò tư vấn.

44% được hỗ trợ viết hoặc chỉnh sửa CV; 20% có bố mẹ từng liên hệ trực tiếp với nhà tuyển dụng; thêm 20% thừa nhận bố mẹ tham dự buổi phỏng vấn, 15% gặp trực tiếp và 5% qua hình thức trực tuyến.

Trong quá trình đàm phán lương, 28% nhận hỗ trợ, trong đó 10% là cha mẹ đứng ra thương lượng thay. Về mức độ ảnh hưởng, cha mẹ gần tương đương cấp trên khi 32% Gen Z xem họ là nhân tố quyết định hướng đi nghề nghiệp, và 34% đánh giá hai bên có sức nặng ngang nhau.

Đáng chú ý, có tới 56% từng đưa cha mẹ đến nơi làm việc ngoài những dịp chính thức.

Cảnh báo từ giới nghiên cứu

Chia sẻ với Zety, Jasmine Escalera cho rằng xu hướng này có thể mang lại cho người trẻ sự tự tin, góc nhìn kinh nghiệm và điểm tựa tâm lý giữa thị trường cạnh tranh. Con số 67% Gen Z nhận lời khuyên từ cha mẹ cho thấy mô hình này đã ăn sâu vào đời sống nghề nghiệp của thế hệ mới.

Tuy nhiên, mức độ can thiệp quá sâu có thể phản tác dụng. Khi cha mẹ trực tiếp liên hệ với nhà tuyển dụng hoặc xuất hiện trong phòng phỏng vấn, Gen Z dễ bị đánh giá thiếu độc lập và không sẵn sàng cho môi trường chuyên nghiệp. Về lâu dài, điều này có thể cản trở quá trình xây dựng năng lực tự quyết và khả năng ra quyết định.

Nhiều nghiên cứu trước đây đã chỉ ra những tác động tiêu cực của việc cha mẹ bao bọc con quá mức. Nhóm nghiên cứu của giáo sư Chris Segrin tại Đại học Bang Texas và Đại học Nebraska cho thấy kiểu chăm sóc này liên quan đến hàng loạt vấn đề ở người trẻ 18-25 tuổi, căng thẳng tâm lý, khả năng thích nghi kém, xu hướng cầu toàn quá mức và dễ xuất hiện các hành vi lệch chuẩn.

Segrin nhận định nhiều phụ huynh xem thành công của con như thước đo giá trị bản thân, từ đó thúc đẩy họ can thiệp quá mức, mong muốn con đạt “phiên bản hoàn hảo” mà họ kỳ vọng hoặc bù đắp những tiếc nuối thời trẻ.

Dù khởi nguồn từ yêu thương, sự can thiệp quá mức ở giai đoạn phát triển nghề nghiệp có thể hạn chế khả năng tự chủ và sức bền tâm lý của Gen Z.

Năm 2026, trào lưu “friction-maxxing”, chủ động chọn con đường nhiều thử thách để rèn luyện bản lĩnh và khả năng ứng biến, được nhắc đến như đối trọng với văn hóa tiện lợi hóa. Xu hướng này cũng là gợi ý để cha mẹ điều chỉnh cách đồng hành cùng con ở môi trường nghề nghiệp.

Escalera cho rằng cách hỗ trợ tốt nhất là để con tự làm, bố mẹ chỉ đứng sau hướng dẫn chứ không làm thay. Phụ huynh có thể hướng dẫn con luyện phỏng vấn, góp ý cách thương lượng lương, chia sẻ bài học kinh nghiệm nhưng không nên thay con liên hệ doanh nghiệp hay tham gia các thủ tục tuyển dụng.

“Mục tiêu không phải là nói thay Gen Z, mà là giúp họ có ngôn ngữ, công cụ và sự tự tin để tự đại diện cho chính mình”, Escalera nhấn mạnh.