Ba chiến lược tiến tới miễn viện phí toàn dân

Phạm Hà20:30 24/05/2025

Gần đây, dưới định hướng của Tổng Bí thư Tô Lâm, Bộ Y tế cho hay sẽ tiến tới sửa đổi Luật Bảo hiểm y tế để từng bước hiện thực hóa hai chủ trương: khám sức khỏe định kỳ ít nhất một lần mỗi năm, và tiến tới miễn viện phí toàn dân.

Đây là một mục tiêu lớn, có tính nhân văn cao, không chỉ mang đến sự đảm bảo sức khỏe mà còn cả đảm bảo về an sinh xã hội cho mỗi người dân.

Hiện nay, trên thế giới cũng mới có 15 đến 25 nước, chủ yếu tập trung ở khu vực Bắc Âu là có chính sách y tế miễn phí như vậy, mặc dù tính theo thu nhập bình quân GDP trên đầu người (đã điều chỉnh theo chỉ số sức mua tương đương) thì Việt Nam chỉ xếp hạng khoảng 85-95 trong số các quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới, tùy theo cách tính.

Một con số rất đáng được chú ý, đó là để triển khai kiểm tra sức khỏe miễn phí hàng năm cho mỗi người dân (khoảng 100 triệu người), Nhà nước ước tính sẽ cần bố trí ngân sách khoảng 25.000 tỷ đồng/năm, tức là gần 1 tỷ USD hàng năm. Kiểm tra sức khỏe miễn phí chỉ là một bước rất nhỏ so với mục tiêu lớn miễn viện phí toàn dân, vì vậy chúng ta có thể dễ dàng hình dung, để thực hiện mục tiêu lớn thì cần đến nguồn lực “khổng lồ”.

Như vậy để miễn viện phí toàn dân khả thi và bền vững, song hành với các hoạt động hậu cần và chuyên môn về y tế, Việt Nam cần phải có một chương trình quản lý chi phí y tế đặc biệt hiệu quả. Mục đích của chương trình này không phải chỉ hướng tới việc tiết kiệm chi phí y tế, mà quan trọng hơn là phân tích, đánh giá để đưa ra một lộ trình cụ thể cho các chương trình y tế trọng điểm theo từng giai đoạn, nhằm đạt được hiệu quả sức khỏe cao nhất cho người dân so với mức chi tiêu mà Nhà nước bỏ ra.

Bên trong khu điều trị bệnh nhân “hậu Covid-19″ tình trạng nặng ở Hà Nội năm 2022 (Ảnh: Mạnh Quân).

Tại Hoa Kỳ, nơi tôi làm việc hiện nay, song song với việc cho phép tư nhân hóa phần lớn mảng bảo hiểm y tế, Chính phủ nước này quản lý chất lượng chăm sóc y tế của các hãng bảo hiểm thông qua các quy định chặt chẽ về chất lượng chăm sóc y tế mà các hãng phải đạt được hàng năm.

Ví dụ như, thông qua chương trình Healthcare Effectiveness Data and Information Set – HEDIS (tạm dịch là Chỉ số Thông tin và Đánh giá Hiệu quả Chăm sóc Sức khỏe ), chính phủ Hoa Kỳ có các biện pháp phạt hoặc thưởng đối với các hãng bảo hiểm y tế lên đến hàng tỷ USD, tùy theo kết quả HEDIS của hãng đó trong năm. Chính vì thế, nhìn chung các hãng bảo hiểm y tế ở Hoa Kỳ đều nỗ lực triển khai chương trình quản lý chi phí hiệu quả nhất có thể, tức là làm sao tối ưu hóa kết quả chăm sóc sức khỏe với cùng một số tiền chi trả bảo hiểm.

Từ kinh nghiệm tham gia triển khai nhiều hệ thống phần mềm trong lĩnh vực công nghệ y tế, đặc biệt là ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào quản lý chi tiêu y tế trong những năm gần đây, tôi xin chia sẻ một vài suy nghĩ về cách triển khai hiệu quả hệ thống này, mong góp ý kiến tham khảo vào lộ trình tiến tới miễn viện phí toàn dân ở Việt Nam.

Mặc dù hệ thống quản lý chi phí y tế toàn diện giữa Hoa Kỳ và Việt Nam có rất nhiều chiến lược khác nhau, ở giai đoạn ban đầu, Việt Nam nên quan tâm đến ba chiến lược sau:

Phát triển hệ thống quản lý và phân tích dữ liệu y tế; Ưu tiên chương trình phòng và trị bệnh sớm, nhất là các bệnh mạn tính; Phát triển chương trình khám chữa bệnh từ xa.

Hệ thống quản lý và phân tích dữ liệu y tế hoạt động bằng cách cập nhật, liên kết chính xác, nhanh chóng tất cả các nguồn dữ liệu như phòng khám, bệnh viện, nhà thuốc và các chương trình sức khỏe cộng đồng… Hệ thống này cũng áp dụng các phân tích dữ liệu, đưa ra đánh giá chuẩn xác tình trạng ở tầm vĩ mô cho mỗi loại bệnh, nhằm đưa ra các phản ứng linh hoạt và kịp thời trên toàn hệ thống.

Cách quản lý dựa trên dữ liệu và phân tích này mang lại rất nhiều lợi ích, ví dụ như: Đánh giá chính xác những bệnh nào ảnh hưởng đến sức khỏe người dân và tiêu tốn chi phí nhiều nhất; khoanh vùng chính xác theo cấp độ hành chính, để hiểu rõ khu vực nào yếu kém trong bảo đảm chất lượng sức khỏe người dân, hoặc có mức chi phí nhiều hơn bình thường.

Việc phân tích dữ liệu y tế cũng có thể giúp quản lý trên toàn hệ thống mức độ hiệu quả của các chương trình cụ thể; dễ dàng xác định khu vực trọng điểm để triển khai chương trình y tế đạt hiệu quả tối ưu.

Trong đại dịch Covid-19, nhiều nước bao gồm Việt Nam đã áp dụng chương trình dữ liệu người nhiễm virus và hệ thống truy vết trên diện rộng, qua đó góp phần đẩy lùi đại dịch. Hãy tưởng tượng một hệ thống như vậy được thành lập và hoạt động hiệu quả trên cả nước, cho tất cả các bệnh trọng điểm (và xa hơn nữa là cho mọi bệnh).

Nếu như Việt Nam không có một hệ thống quản lý và phân tích dữ liệu y tế như vậy, các quyết định ở tầm vĩ mô có thể sẽ thiếu cơ sở dữ liệu, dẫn đến lãng phí ở nơi không cần thiết, mà lại thiếu nguồn lực cho những nơi đang rất cần. Đầu tư trọng điểm cho hệ thống quản lý và phân tích dữ liệu y tế chính là đặt nền tảng cho một hệ thống quản lý chi phí y tế toàn diện, hiệu quả.

Chương trình phòng và trị bệnh sớm, nhất là các bệnh mạn tính là phương pháp hữu hiệu nhất để tiết kiệm chi phí khám chữa bệnh, tăng cao khả năng giữ gìn sức khỏe cho người dân.

Với nhiều loại bệnh, một khi chuyển sang mạn tính thì sẽ gây tổn hại lớn đến sức khỏe người bệnh, giảm chất lượng cuộc sống và khả năng đóng góp cho xã hội, cho dù bệnh nhân tiêu tốn rất nhiều chi phí chạy chữa. Theo thống kê của chính phủ Hoa Kỳ, 75% chi phí khám chữa bệnh trên toàn hệ thống y tế của nước này là chi tiêu vào các bệnh mạn tính. Điều này cho thấy phòng và trị bệnh sớm cần được xem là ưu tiên, nhất là khi dân số Việt Nam đang trong giai đoạn già hóa, nghĩa là số ca bệnh mạn tính sẽ càng ngày càng tăng.

Đặc biệt nếu Việt Nam có thể nhân rộng việc tầm soát, ngăn ngừa, trị sớm các nhóm bệnh mạn tính liên quan đến tim mạch, tiểu đường, tiêu hóa, suy giảm trí nhớ người già và ung thư thì không những người dân được nâng cao sức khỏe, mà chi phí cho toàn hệ thống cũng giảm đi rất nhiều.

Chương trình khám chữa bệnh từ xa: Khoảng cách địa lý và các thiếu thốn về nhân sự y tế luôn là một vấn đề đau đầu cho hệ thống y tế trong việc mang y tế hiện đại đến các vùng xa thành phố. Kể từ khi ra đời và đi vào sử dụng, công nghệ khám chữa bệnh từ xa đã được chứng minh là rất hữu hiệu để giải quyết vấn đề này.

Việc triển khai công nghệ khám chữa bệnh từ xa không chỉ dành cho bệnh nhân, mà còn cung cấp giải pháp giúp nhân viên y tế ở vùng sâu, vùng xa có thể được hỗ trợ chuyên môn bởi các bác sĩ hàng đầu trong cả nước.

Tôi tin tưởng nếu làm tốt ba chiến lược trên, Việt Nam sẽ có những bước tiến rất dài trên con đường hiện thực hóa tầm nhìn cung cấp y tế miễn phí cho người dân.

Tác giả: Kỹ sư Phạm Hà lớn lên tại Hà Nội, sinh sống và làm việc tại Silicon Valley, California, Hoa Kỳ. Ông đã triển khai nhiều dự án công nghệ số hóa, giải pháp dữ liệu y tế trong mười năm qua, đặc biệt là giải pháp trí tuệ nhân tạo cho United Health Group, một tập đoàn hàng đầu của Hoa Kỳ trong các lĩnh vực bảo hiểm y tế, dược phẩm và công nghệ y tế. Trước đó, ông có nhiều năm kinh nghiệm trong các mảng công nghệ giáo dục & thiết bị điện não đồ. Phạm Hà có bằng cử nhân và thạc sĩ điện tử tại Australia.

Tổng Bí thư Tô Lâm: "Tiến tới miễn viện phí cho tất cả người dân"

Nhấn mạnh cần thực hiện đồng bộ các giải pháp chăm lo, nâng cao đời sống của người dân, Tổng Bí thư Tô Lâm chia sẻ định hướng chú trọng phát triển y tế, tiến tới miễn viện phí cho tất cả người dân.

Nội dung này được Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh khi phát biểu tại buổi gặp mặt cán bộ Công an chi viện chiến trường miền Nam thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước, chiều 8/4, nhân dịp kỷ niệm 50 năm Ngày giải phóng miền Nam thống nhất đất nước (30/4/1975-30/4/2025).

Tại buổi gặp mặt, Tổng Bí thư Tô Lâm đã thông tin một số chủ trương chiến lược mà Đảng đang tập trung lãnh đạo, nhằm đạt mục tiêu cao nhất "ổn định xã hội, phát triển kinh tế, nâng cao đời sống người dân".

Sẽ có giải pháp đồng bộ trước chính sách thuế đối ứng mới của Mỹ

Trong đó, Tổng Bí thư nêu rõ định hướng tập trung cao độ các giải pháp duy trì môi trường hòa bình, ổn định để phát triển đất nước; tiếp tục thực hiện nhất quán đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển, đa dạng hóa, đa phương hóa; là bạn, là đối tác tin cậy và là thành viên có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế.

Tổng Bí thư nhấn mạnh cần đẩy mạnh đối ngoại và hội nhập quốc tế, tranh thủ tối đa nguồn lực, điều kiện thuận lợi bên ngoài cho bảo vệ Tổ quốc và phát triển đất nước từ sớm, từ xa; bảo đảm cao nhất lợi ích quốc gia - dân tộc, đảm bảo tốt nhất lợi ích của nhân dân.

Tổng Bí thư Tô Lâm gặp mặt cán bộ Công an chi viện chiến trường miền Nam thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước (Ảnh: TTXVN).

Tiếp tục xây dựng lực lượng vũ trang tinh, gọn, mạnh, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại theo tinh thần tự lực, tự cường; giữ vững chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ, duy trì hòa bình, ổn định... cũng là nhiệm vụ được Tổng Bí thư đề cập.

Ông cho biết Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng đã từng bước điều chỉnh cơ cấu tổ chức nhằm mục tiêu tinh - gọn - mạnh. Hiện nay, Bộ Quốc phòng đang tiến hành sắp xếp Bộ Chỉ huy quân sự cấp tỉnh tương ứng với điều chỉnh đơn vị hành chính cấp tỉnh; giải thể Ban Chỉ huy quân sự cấp huyện, thành lập Ban Chỉ huy phòng thủ khu vực để đảm bảo duy trì sức mạnh quân sự của đất nước.

Lực lượng Công an nhân dân sau 3 lần sắp xếp kể từ 2018 đến nay đã tinh gọn đáng kể, hoạt động hiệu lực, hiệu quả. Hiện Bộ Công an không tổ chức Công an cấp huyện, tiếp nhận một số nhiệm vụ mới.

Về phát triển kinh tế - xã hội bền vững, Tổng Bí thư chia sẻ, tuy kinh tế Việt Nam có sự tăng trưởng liên tục, song nguy cơ tụt hậu về kinh tế, rơi vào bẫy thu nhập trung bình vẫn hiện hữu.

Trước việc Mỹ mới đây công bố áp thuế đối với Việt Nam trong nhóm các nước ở mức cao nhất, Tổng Bí thư cho biết Trung ương Đảng đã giao lãnh đạo Chính phủ và các bộ, ban, ngành tiếp xúc ngay với cơ quan chức năng có liên quan của Mỹ, sẽ có giải pháp đồng bộ để xử lý.

Đây cũng là cơ hội để đổi mới mạnh mẽ, dứt khoát, quyết liệt, cách mạng, toàn diện hơn nữa trong quản lý kinh tế, xác lập "mô hình tăng trưởng mới" của Việt Nam trong giai đoạn mới, theo lời Tổng Bí thư.

Tổng Bí thư khẳng định mục tiêu thực hiện đồng bộ các giải pháp chăm lo, nâng cao đời sống vật chất tinh thần của người dân; thực hiện tốt chính sách an sinh xã hội, phúc lợi xã hội, chính sách đối với người có công; thực hiện chính sách miễn học phí đối với mọi cấp học phổ thông.

Cùng với đó, Tổng Bí thư định hướng chú trọng phát triển y tế, chăm sóc sức khỏe nhân dân, tiến tới miễn viện phí cho tất cả mọi người dân, để mỗi người dân Việt Nam thật sự có cuộc sống ấm no, hạnh phúc...

Sắp xếp bộ máy triệt để, mạnh mẽ, khoa học và nhân văn

Thông tin về sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, Tổng Bí thư nhấn mạnh tinh thần quyết liệt, khẩn trương, "vừa chạy vừa xếp hàng", "không cầu toàn nhưng không nóng vội", "không được để gián đoạn công việc", "mô hình tổ chức mới phải tốt hơn, hiệu quả hơn mô hình cũ"; với những bước đi, lộ trình thực hiện bài bản, khoa học, bảo đảm giữ đúng điều lệ Đảng, qui định, nguyên tắc, định hướng chỉ đạo của Trung ương.

Tổng Bí thư Tô Lâm phát biểu tại buổi gặp mặt (Ảnh: TTXVN).

Việc sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị được thực hiện mạnh mẽ, triệt để, khoa học, nhân văn, làm từ trên xuống dưới với phương châm "Trung ương làm gương, địa phương hưởng ứng", theo đánh giá của Tổng Bí thư.

Ông nhấn mạnh xu hướng tất yếu phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, để Việt Nam thu hẹp khoảng cách phát triển với khu vực và thế giới, mở ra cơ hội cải thiện năng suất lao động, tạo điều kiện để đổi mới sáng tạo và nâng cao chất lượng cuộc sống cho nhân dân.

Tổng Bí thư nhận định đây là "chìa khóa vàng", đột phá quan trọng hàng đầu, động lực chính để phát triển nhanh lực lượng sản xuất hiện đại, hoàn thiện quan hệ sản xuất, đổi mới phương thức quản trị quốc gia, phát triển kinh tế - xã hội, ngăn chặn nguy cơ tụt hậu, đưa đất nước phát triển bứt phá, giàu mạnh.

Tổng Bí thư cho biết, Đại hội Đảng lần thứ XIV dự kiến diễn ra trong quý I/2026. Đây là Đại hội có ý nghĩa hết sức quan trọng, đánh dấu thời điểm bắt đầu kỷ nguyên mới của đất nước, kỷ nguyên phát triển, giàu mạnh, mọi người dân đều có cuộc sống ấm no, hạnh phúc, được hỗ trợ phát triển, làm giàu.

Tổng Bí thư Tô Lâm chụp ảnh cùng các cán bộ công an chi viện chiến trường miền Nam (Ảnh: TTXVN).

Để thực hiện thắng lợi các chủ trương chiến lược của Đảng, chuẩn bị chu đáo cho Đại hội lần thứ XIV của Đảng, đưa đất nước bước vào kỷ nguyên mới, Tổng Bí thư nhấn mạnh, toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta không ngừng tăng cường đoàn kết thống nhất, chung sức đồng lòng, tranh thủ tối đa thời cơ, thuận lợi, phát huy cao nhất mọi nguồn lực, trước hết là nguồn lực nội sinh, nguồn lực con người.

Tổng Bí thư mong muốn các cán bộ Công an đã từng công tác, chiến đấu và chi viện cho chiến trường miền Nam thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước sẽ tích cực tham gia đóng góp ý kiến hoàn thiện văn kiện Đại hội XIV của Đảng, thực hiện hiệu quả các chủ trương chiến lược của Đảng trong giai đoạn mới.

Mức phí đóng bảo hiểm y tế sẽ tăng vào năm 2018Ngày 28- 8, Ủy ban Về các vấn đề xã hội của Quốc hội đã cùng các đại biểu dân cử đánh giá về việc thực hiện viện phí, Luật Bảo hiểm y tế, Luật Khám chữa bệnh. Kết quả rà soát cho thấy, mục tiêu bảo hiểm y tế toàn dân đến năm 2015 là trên 75% dân số tham gia bảo...