‘Át chủ bài’ của châu Á trong cuộc đàm phán thuế quan với Mỹ

Trước căng thẳng thương mại, các quốc gia châu Á đang tận dụng nguồn LNG từ Mỹ để có lợi thế trong các cuộc đàm phán thuế quan.

Liệu đây có phải là “vũ khí” giúp các nền kinh tế tại châu Á đạt được các thỏa thuận có lợi với Mỹ?

Quang cảnh cảng hàng hóa ở Busan, Hàn Quốc. Ảnh: THX/TTXVN

Trong bối cảnh căng thẳng thương mại toàn cầu, các quốc gia châu Á đang tận dụng nguồn khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) nhập khẩu từ Mỹ như một “con át chủ bài” quan trọng trong các cuộc đàm phán thuế quan với chính quyền Tổng thống Donald Trump. Theo thông tin mới của Nikkei, việc tăng cường nhập khẩu năng lượng từ Mỹ được xem là một chiến lược để giành lợi thế, mặc dù việc đạt được nhượng bộ trong các lĩnh vực khác như ô tô và nông nghiệp có thể gặp nhiều khó khăn hơn.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent, nhà đàm phán thuế quan hàng đầu của Tổng thống Trump, đã tiết lộ rằng các đối tác thương mại châu Á đang “tích cực nhất” trong việc thực hiện các thỏa thuận, ám chỉ đến Ấn Độ, Hàn Quốc và Nhật Bản. Các cuộc đàm phán đang được tiến hành với Việt Nam, Nhật Bản, Hàn Quốc, Indonesia và Ấn Độ trước thời hạn ngày 9/7, sau khi Mỹ tạm dừng áp thuế quan trong 90 ngày vào tháng 4 vừa qua.

LNG đang trở thành một công cụ mặc cả quan trọng. Các nền kinh tế châu Á cam kết nhập khẩu nhiều LNG hơn từ Mỹ, một động thái được dự báo sẽ đáp ứng nhu cầu năng lượng ngày càng tăng khi các quốc gia này chuyển dịch từ sử dụng than đá. Alex Froley tại công ty tư vấn ICIS nhận định: “Về lâu dài, châu Á có thể mua nhiều LNG của Mỹ hơn trong những thập kỷ tới”.

Báo cáo của Nikkei cho biết Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan, Thái Lan và Việt Nam đang mở rộng quy mô mua LNG, trong khi Indonesia có thể tập trung vào các nhiên liệu khác như LPG (khí dầu mỏ hóa lỏng) và dầu thô. Một số quốc gia đang để mắt đến dự án LNG trị giá 44 tỷ USD tiềm năng ở Alaska. Ông Bessent ám chỉ rằng một “thỏa thuận năng lượng lớn” liên quan đến “Nhật Bản và có lẽ là Hàn Quốc” có thể tác động đến các quyết định về thuế quan. Hàn Quốc đang lên kế hoạch cho chuyến thăm Alaska. Công ty JERA của Nhật Bản gọi đây là “một trong những nguồn cung cấp đầy hứa hẹn”, mặc dù chi phí vẫn là một rào cản.

Tuy nhiên, lĩnh vực thương mại ô tô vẫn đang đối mặt với nhiều căng thẳng. Tổng thống Trump đã chỉ trích tình trạng thiếu hụt xe hơi Mỹ tại châu Á. Nhật Bản, với thặng dư ô tô trị giá 48 tỷ USD với Mỹ vào năm 2024, có thể nới lỏng các quy tắc và mở rộng chế độ ưu đãi cho hàng nhập khẩu. Dù vậy, lợi ích thực tế vẫn còn là một dấu hỏi lớn. Takashi Imamura của Viện Marubeni nhận định: “Thật khó để lái những chiếc xe Mỹ lớn và khỏe trên những con phố hẹp của Nhật Bản”. Các nhà sản xuất ô tô Nhật Bản hiện đang sản xuất rộng rãi tại Mỹ, và chuyên gia Imamura cho rằng “những lời phàn nàn của Tổng thống Trump có thể chỉ là một chiêu trò để chiếm ưu thế trong các cuộc đàm phán chung”.

Trong lĩnh vực nông nghiệp, Mỹ đang thúc đẩy việc mở rộng xuất khẩu gạo, đậu nành và ngô. Nhật Bản là mục tiêu chính, mặc dù Tokyo đã bác bỏ tuyên bố về mức thuế “700%” đối với gạo. Sự phản kháng chính trị rất mạnh mẽ, đặc biệt là trước thềm cuộc bầu cử Thượng viện Nhật Bản. Tuy nhiên, Nhật Bản và Hàn Quốc hiện là những người mua gạo, thịt lợn và lúa mì hàng đầu của Mỹ.

Keisuke Sano của Viện Nghiên cứu Nomura cho biết: “Châu Á đã phụ thuộc vào Mỹ để nhập khẩu nông sản như đậu nành, lúa mì và ngô”. Nhưng những thay đổi lớn hơn sẽ diễn ra chậm: “Sẽ mất nhiều thời gian hơn, vì điều đó đòi hỏi phải thay đổi văn hóa”, ông Sano lưu ý. Thái Lan cũng đang tìm cách mở rộng nhập khẩu hàng hóa từ Mỹ, nhưng gặp phải sự phản đối từ nông dân và các nhóm bảo vệ môi trường.

Hàn Quốc cũng đang tận dụng ngành đóng tàu. Hyundai Heavy Industries đã ký Biên bản ghi nhớ với Huntington Ingalls để tìm hiểu về các khoản đầu tư vào xưởng đóng tàu của Mỹ. Mỹ, từng là nước dẫn đầu ngành đóng tàu toàn cầu, hiện đang tìm kiếm khoản đầu tư từ châu Á để phục hồi ngành công nghiệp này. Bộ trưởng Hải quân Mỹ John Phelan cho biết: “Chúng ta phải xem xét tất cả các lựa chọn”.

Chi tiêu an ninh cũng là một yếu tố quan trọng trong các cuộc đàm phán. Tổng thống Trump gọi hiệp ước quốc phòng Mỹ – Nhật là “thiên vị” và muốn các đồng minh trả nhiều hơn. Trước cuộc họp ngày 16/4, Tổng thống Trump cho biết Nhật Bản đang đàm phán cả về thuế quan và “chi phí hỗ trợ quân sự”. Sau đó, ông làm rõ vấn đề quân sự là “một chủ đề khác”, nhưng nhắc lại rằng các đồng minh “đã trở nên giàu có”, trong khi Mỹ “đã bị lừa”. Nhập khẩu quốc phòng có thể được đưa vào các thỏa thuận.

Ấn Độ được xem là quốc gia có khả năng ký kết một thỏa thuận thương mại lớn với Mỹ nhất. Ấn Độ là quốc gia có nhiều khả năng công bố thỏa thuận thương mại lớn với chính quyền Trump không chỉ vì quyết định của Apple chuyển toàn bộ hoạt động sản xuất iPhone tập trung vào Mỹ từ Trung Quốc sang Ấn Độ, mà còn vì Ấn Độ và Trung Quốc có sự cạnh tranh siêu cường khu vực, khi Ấn Độ gần đây đã vượt qua Trung Quốc để trở thành quốc gia đông dân nhất thế giới và có tham vọng vượt qua GDP của Trung Quốc trong 2 thập kỷ tới.

Các nhà đàm phán thương mại Ấn Độ đang có kế hoạch giới thiệu các đơn đặt hàng máy bay Boeing lớn của nước này và tiềm năng cho nhiều đơn hàng hơn nữa khi họ tìm kiếm một thỏa thuận có lợi với Mỹ. Nếu không có thỏa thuận, hàng hóa xuất khẩu của Ấn Độ sang Mỹ phải đối mặt với mức thuế lên tới 26% sau khi lệnh tạm dừng 90 ngày của Tổng thống Trump về việc thực hiện thuế quan có đi có lại kết thúc vào tháng 7 tới.

Kế hoạch này nhằm đưa các đơn đặt hàng hiện tại của các hãng hàng không Ấn Độ và các thỏa thuận đang đàm phán với hãng sản xuất máy bay Mỹ vào các cuộc thảo luận về một hiệp định thương mại song phương, có khả năng bảo vệ nước này khỏi mức thuế quan cao hơn của Mỹ. Cùng với Air India, Akasa Air-operator SNV Aviation và SpiceJet đã đặt hàng chung 590 máy bay trị giá 67 tỷ USD với Boeing trong những năm gần đây. Với việc giao hàng và thanh toán cho 506 máy bay trong số đó được thực hiện trong nhiều năm, Ấn Độ muốn nhấn mạnh cách thức các giao dịch này sẽ giúp thu hẹp thặng dư thương mại hơn 47 tỷ USD mà New Delhi đang có với Washington, một vấn đề mà Tổng thống Trump đã nhiều lần phàn nàn.