Áo phông: Từ mặc lót đến biểu tượng của mọi tầng lớp

Hành trình của chiếc áo phông từ đồ lót thành một trong những biểu tượng của ngành thời trang và món đồ không thể thiếu trong bất kì tủ quần áo.

Chiếc áo phông ngày nay đại diện cho phong cách unisex và được mặc trong nhiều trường hợp khác nhau nhưng chúng được sáng tạo ra như một chiếc áo lót cho đàn ông. Vào thời trung cổ, áo phông được làm bằng vải dệt hoặc vải lanh để làm áo lót. Những chiếc áo này rất dễ giặt và cung cấp một hàng rào vệ sinh cho da. Mặc một chiếc áo sạch sẽ, sạch sẽ khoe sự giàu có của các quý ông. Hình dạng của chiếc áo là những mảnh vải lớn, hình chữ nhật được may thành hình chữ T với đuôi dài đã thay đổi vào thế kỷ 19 khi đuôi áo được gỡ bỏ và thân áo được làm thon xuống phù hợp chặt chẽ hơn.

Chiếc áo phông đã trải qua một số thay đổi đáng kể trong thế kỷ 19. Công nghệ đan mới có nghĩa là nó có thể được sản xuất hàng loạt trong một hình dạng phù hợp hơn, với các tinh chỉnh bổ sung và trong một nhiều loại vải hơn. Các nhà vệ sinh dịch tễ học đã ca ngợi len đan, áo lót hình chữ T để bảo vệ chống lại cảm lạnh và bệnh tật cơ thể, và khuyến nghị phụ nữ nên mặc chúng thay vì áo nịt ngực. Vào cuối thế kỷ 19, các thủy thủ người Anh đã bắt đầu mặc áo phông trắng dưới đồng phục len của họ. Vào cuối thế kỷ, Hải quân Hoàng gia Anh bắt đầu cho phép các thủy thủ của họ mặc những chiếc áo lót này khi làm việc trên bong tàu. Việc mặc áo phông như áo ngoài đã nhanh chóng được những người đàn ông thuộc tầng lớp lao động áp dụng vào cuối tuần. Năm 1880, Hải quân Hoa Kỳ đã cho một chiếc áo phông với cổ vuông vào đồng phục hải quân; vào năm 1913, hải quân đã sử dụng một chiếc áo phông cotton màu trắng làm đồ lót chính thức.

Kinh doanh áo phông bùng nổ trong những thập niên đầu của thế kỷ 20. Công ty P.H. Hanes bắt đầu sản xuất đồ lót nam từ năm 1901, trong khi Fruit of the Loom bắt đầu tiếp thị áo phông với quy mô lớn vào những năm 1910. Vào những năm 1930, áo phông là tiêu chuẩn cho các vận động viên đại học. Năm 1938, nhà bán lẻ Sears, Roebuck và Company của Mỹ bắt đầu cung cấp áo sơ mi cotton trắng “gob” (tiếng lóng cho thủy thủ) để bán. Quảng cáo đã tuyên bố, trấn an những người đàn ông rằng họ có thể mặc nó như một bộ quần áo thể thao và đi dạo phố, hoặc là một chiếc áo lót. Đến chiến tranh thế giới thứ hai, Quân đội và Hải quân Hoa Kỳ đã cấp áo phông cotton trắng, ngắn tay, cho quân đội của họ. Hình ảnh thời chiến và hậu chiến của những người lính mặc áo phông trong chiến tranh đã giúp phổ biến sự liên kết giữa áo phông và vẻ nam tính anh hùng. Bạn không cần phải là một người lính để có một chiếc áo phông cá nhân của riêng bạn, ông Sears tuyên bố vào năm 1941.

Vào thời điểm các diễn viên đang lên của Hollywood bắt đầu mặc áo phông trắng để báo hiệu sự nổi loạn cho nhân vật của họ – Montgomery Clift in A Place in the Sun (1951), Marlon Brando trong The Wild One (1953) và James Dean trong Rebel Without a cause (1955) – áo phông chính thức bước vào tủ quần áo của người đàn ông như một bộ quần áo có thể tự mặc bên ngoài nơi làm việc. Mặc dù vậy, phải mất thêm 60 năm nữa để áo phông được chấp nhận làm trang phục công sở.

Mặc sát với da và để lộ thân hình, những chiếc áo phông lần đầu tiên được chọn bởi các nữ diễn viên và ca sĩ vào những năm 1960. Đến thập niên 1970, áo phông thực sự là unisex. Năm 1977, Jacqueline Bisset đã gây xôn xao người đi xem phim Mỹ với chiếc áo phông trong suốt, ướt sũng của cô trong bộ phim The Deep.

Khi áo phông chuyển vai trò từ đồ lót sang áo ngoài, quần áo trở thành một tờ giấy trắng cho các thông điệp, cho dù là chính trị, quảng cáo, đồ họa hay hài hước. Những tiến bộ công nghệ trong in lụa đầu những năm 1960 đã giúp việc in các thiết kế lên áo trở nên dễ dàng, nhanh chóng và không tốn kém. Vào những năm 1970, người tiêu dùng có thể có những chiếc áo phông được sản xuất riêng. Các doanh nghiệp sớm nhận ra tiềm năng của áo phông để tiếp thị, cũng như các ban nhạc và công ty quản lý âm nhạc.

Vì sự liên kết của nó với tầng lớp lao động và bản chất nổi loạn của việc mặc đồ lót bên ngoài, chiếc áo phông đã lôi cuốn các thế hệ nhạc sĩ, nhà văn, diễn viên và trí thức. Các rapper mặc áo phông vào những năm 1990, cũng như các ngôi sao nhạc pop và người mẫu. Và trong khi áo phông có thể làm phẳng vị thế kinh tế xã hội – áo phông rẻ tiền được mặc bởi nhiều người có thu nhập khác nhau. Áo phông thời trang cao cấp đã được bán trên thị trường từ những năm 1950 và áo phông đã được nhiều nhà thiết kế để mắt tới: từ Yves Saint Laurent và Dior vào những năm 1970, đến Chanel, Lacoste, Calvin Klein và Polo Ralph Lauren vào những năm 1990. Giorgio Armani, Helmet Lang và Nicolas Ghesquière mặc áo phông làm đồng phục. Ngày nay, áo phông đi một chặng đường dài từ sự khởi đầu khiêm tốn của chúng như một sản phẩm may mặc thực dụng hơn một thế kỷ trước; Trên thực tế, chúng ta khó có thể tưởng tượng bất kỳ tủ quần áo nào mà không có áo phông.

Diễm Quỳnh