Ấn Độ lúng túng trước bài toán dầu Nga

Theo báo Bưu điện Hoa Nam buổi sáng ngày 27/2, phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ về thuế quan mở ra dư địa đàm phán mới cho Ấn Độ trong vấn đề dầu Nga, song New Delhi vẫn phải cân bằng giữa áp lực từ Washington và yêu cầu đảm bảo an ninh năng lượng.

Một cơ sở khai thác dầu mỏ của Nga. Ảnh minh họa: TASS/TTXVN

Phán quyết được đưa ra trong bối cảnh Chính quyền Tổng thống Trump trước đó đã gắn việc giảm thuế đối với hàng xuất khẩu của Ấn Độ sang Mỹ với yêu cầu New Delhi cắt giảm nhập khẩu dầu từ Nga. Tổng thống Trump cho biết Washington sẵn sàng hạ mức thuế nếu Ấn Độ điều chỉnh chính sách năng lượng theo hướng này.

Trước khi có phán quyết của tòa, tổng mức thuế Mỹ áp lên hàng hóa Ấn Độ từng lên tới 50% trong giai đoạn căng thẳng cao điểm liên quan đến thương mại dầu Nga. Đầu tháng 2/2026, hai nước công bố một thỏa thuận thương mại tạm thời, giúp mức thuế giảm từ 25% xuống còn 18%. Tuy nhiên, sau quyết định của Tòa án Tối cao, Tổng thống Trump đã áp mức thuế chung 10% đối với toàn bộ hàng nhập khẩu vào Mỹ trong thời hạn tối đa 150 ngày mà không cần Quốc hội phê chuẩn, đồng thời cảnh báo có thể nâng lên 15%.

Giới phân tích cho rằng tình trạng bất định vẫn bao trùm chính sách nhập khẩu dầu của Ấn Độ. Ông Biswajit Dhar, giáo sư kinh tế tại Hội đồng Phát triển Xã hội ở New Delhi, nhận định Ấn Độ có thể có vị thế đàm phán tốt hơn khi các mức thuế trước đó bị coi là không hợp pháp. Theo ông, điều này có thể làm giảm sức ép từ phía Washington, song New Delhi vẫn cần cân nhắc rủi ro chính trị.

Vừa qua, Ấn Độ đã hoãn chuyến thăm dự kiến của phái đoàn thương mại tới Washington, nơi hai bên được cho là sẽ hoàn tất thỏa thuận tạm thời. Động thái này cho thấy tiến trình thương lượng vẫn còn nhiều điểm chưa thống nhất.

Nhập khẩu dầu Nga của Ấn Độ đã giảm rõ rệt so với giai đoạn cao điểm. Từng có thời điểm New Delhi mua tới 2 triệu thùng/ngày, nhưng trong tháng 2, các nhà máy lọc dầu Ấn Độ được cho là chỉ nhập khoảng 1,2 triệu thùng/ngày, mức thấp nhất kể từ tháng 11/2022.

Theo dự báo của Kpler, con số này có thể tiếp tục giảm xuống 800.000 – 1 triệu thùng/ngày trong tháng 3. Trong khi đó, FGE NexantECA đưa ra mức dự báo thấp hơn hơn, xuống khoảng 600.000 thùng/ngày trong tháng 3 và tháng 4. Ả Rập Xê Út được dự báo vươn lên trở thành nguồn cung lớn nhất của Ấn Độ trong tháng 2, với khối lượng xuất khẩu dao động từ 1 triệu đến 1,13 triệu thùng/ngày, qua đó vượt Nga.

Ông Gnanasekar Thiagarajan, nhà sáng lập Commtrendz Research tại Mumbai, cho rằng Ấn Độ khó có khả năng tăng ngay lập tức đơn đặt hàng dầu Nga trong lúc đàm phán thương mại với Mỹ vẫn tiếp diễn. Theo ông, New Delhi nhiều khả năng sẽ duy trì cách tiếp cận thận trọng.

Trong khi đó, diễn biến tại Trung Đông cũng được theo dõi sát sao. Căng thẳng giữa Mỹ và Iran, nếu leo thang thành hành động quân sự, có thể làm gián đoạn nguồn cung toàn cầu và đẩy giá dầu tăng mạnh. Oman cho biết Mỹ và Iran sẽ tiến hành đàm phán về chương trình hạt nhân của Tehran, trong nỗ lực giảm căng thẳng.

Trước câu hỏi liệu Ấn Độ có ngừng mua dầu Nga hay không, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Ấn Độ Randhir Jaiswal khẳng định an ninh năng lượng là ưu tiên hàng đầu của nước này. Ông cho biết chiến lược của New Delhi dựa trên việc đa dạng hóa nguồn cung phù hợp với điều kiện thị trường và diễn biến quốc tế.

Báo cáo của BMI Research nhận định nếu Ấn Độ ngừng mua dầu Nga, áp lực lạm phát gia tăng có thể làm suy giảm đà tăng trưởng kinh tế. Ông Uday Chandra, giáo sư khoa học chính trị tại Đại học Ashoka, cho rằng New Delhi phải duy trì thế cân bằng giữa hợp tác với Washington nhằm tránh nguy cơ trừng phạt và đảm bảo an ninh kinh tế.