11 ngày chính trường Mỹ chao đảo

Hôm 26/9, Donald Trump tổ chức lễ đề cử thẩm phán Tòa Tối cao giữa Covid-19, mở đầu một trong những chuỗi ngày khó khăn nhất nhiệm kỳ của ông.

Bất chấp sự phản đối từ phe Dân chủ và tâm nguyện trước khi qua đời của cố thẩm phán Ruth Bader Ginsburg, Tổng thống Trump vẫn quyết định đề cử Amy Coney Barrett vào vị trí thẩm phán mới của Tòa án Tối cao Mỹ thay bà Ginsburg, với buổi lễ được tổ chức tại Vườn Hồng ở Nhà Trắng hôm 26/9.

Đây là cơ hội để Trump gia tăng lợi thế đa số của phe bảo thủ trong tòa án, hiện gồm 5 thẩm phán do tổng thống đảng Cộng hòa đề cử và ba người được tổng thống đảng Dân chủ đề cử.

Những người ủng hộ nổi bật và đồng minh trong đảng Cộng hòa của Trump trên cả nước đã dự sự kiện. Hầu hết họ không đeo khẩu trang. Hình ảnh ghi lại cho thấy mọi người còn ngồi gần nhau, một số chào hỏi nhau bằng những cái ôm hoặc hôn thân mật. Trong khi đó, Mỹ là vùng dịch lớn nhất thế giới, hiện ghi nhận hơn 7,7 triệu ca nhiễm nCoV và gần 216.000 người chết.

Trong những ngày sau buổi lễ đề cử, vài khách mời được bắt gặp tiếp xúc gần với nhau hoặc được liệt kê trong danh sách tham dự, bao gồm cựu thống đốc New Jersey Chris Christie và Thượng nghị sĩ bang Utah Mike Lee, nhận kết quả dương tính với nCoV. Ít nhất ba nhà báo và vài trợ lý Nhà Trắng gần gũi với Trump cũng nhiễm virus.

Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu về Covid-19 tại Vườn Hồng, Nhà Trắng, hôm 28/9. Ảnh: AFP.

Ngày 27/9, Brad Parscale, cựu quản lý chiến dịch tranh cử của Trump, được báo cáo “đang cố tự sát” tại nhà riêng ở Fort Lauderdale, bang Florida. Parscale sau đó rời vị trí cố vấn cấp cao cho chiến dịch năm nay do quá căng thẳng.

Trong ngày 27 và 28/9, tờ NY Times đăng bài tiết lộ hồ sơ thuế của Trump, cáo buộc ông không đóng bất kỳ khoản thuế thu nhập liên bang nào trong 10 năm dựa trên hồ sơ từ năm 2000, bằng cách báo cáo lỗ nặng trên toàn bộ đế chế kinh doanh. Cũng theo tờ báo này, Trump chỉ đóng 750 USD thuế thu nhập trong năm 2016 và 2017, sau khi đắc cử tổng thống.

Cáo buộc Trump làm ăn thua lỗ nặng và trốn thuế nhiều năm của NY Times đã giáng một đòn mạnh vào danh tiếng mà Tổng thống Mỹ sử dụng để xây dựng sự nghiệp chính trị của mình. Ông chủ Nhà Trắng phủ nhận thông tin NY Times đưa ra, đồng thời tuyên bố đã đóng “rất nhiều” thuế thu nhập.

Theo giới chuyên gia và một số cựu quan chức, khả năng Trump mắc nợ những người chưa rõ danh tính hàng trăm triệu USD làm dấy lên lo ngại các rắc rối tài chính có thể ảnh hưởng đến quyết định đối với quốc gia của Tổng thống.

Tới hôm 29/9, Tổng thống Trump bước vào “cuộc so găng” đầu tiên với ứng viên đảng Dân chủ Joe Biden tại thành phố Cleveland, bang Ohio. Suốt 90 phút tranh luận, Trump liên tục ngắt lời đối thủ và người điều hành Chris Wallace. Một điểm đáng chú ý khác là Trump đã từ chối lên án chủ nghĩa da trắng thượng đẳng, dẫn tới việc ông phải nỗ lực giải thích suốt tuần sau đó.

6/10 người theo dõi cuộc tranh luận đánh giá Biden đã làm tốt, chỉ 28% nghiêng về phía Trump, theo khảo sát của CNN.

Ngày tiếp theo, Trump tổ chức một cuộc vận động và buổi gây quỹ riêng tại bang Minnesota. Bất chấp sự tức giận đối với ông về vấn đề chủng tộc từ hôm trước, Trump vẫn nêu quan điểm rằng Mỹ nên ngưng nhận người tị nạn Somali và công kích Hạ nghị sĩ Minnesota Ilhan Omar, một người gốc Somali.

Trên đường trở về Washington, Hope Hicks, trợ lý thân cận đồng hành cùng Trump, bắt đầu xuất hiện các triệu chứng nhiễm nCoV, nên được cách ly trong một cabin riêng trên Không lực Một.

Cùng ngày, hai hãng hàng không American Airlines và United Airlines thông báo sẽ sa thải tổng cộng 32.000 nhân viên, sau khi quốc hội và Bộ trưởng Tài chính Mỹ Steven Mnuchin không thể đạt được thỏa thuận giúp vực dậy ngành công nghiệp này.

Ngày 1/10, Hicks nhận kết quả dương tính với nCoV, nhưng Trump vẫn đến khu nghỉ dưỡng Bedminster của ông ở bang New Jersey để dự một buổi gây quỹ. Sau khi trở về, Trump cũng nhận kết quả dương tính với nCoV thông qua phương pháp xét nghiệm nhanh.

Gần 1h sáng 2/10, Tổng thống Mỹ thông báo trên Twitter rằng ông và Đệ nhất phu nhân Melania đã nhiễm nCoV. “Chúng tôi sẽ bắt đầu quá trình cách ly và phục hồi ngay lập tức. Chúng tôi sẽ cùng nhau vượt qua”, ông viết.

Trump ban đầu dự định ở lại Nhà Trắng điều trị. Tuy nhiên, ngay chiều 2/10, ông được đưa đến Trung tâm Quân y Quốc gia Walter Reed ở bang Maryland, làm dấy lên lo ngại nghiêm trọng về sức khỏe của Tổng thống.

Ngày 3/10, bác sĩ Nhà Trắng Sean Conley và các thành viên khác trong đội ngũ nhân viên y tế của Trump tổ chức họp báo, đưa ra những đánh giá khả quan về tình hình sức khỏe của Tổng thống. Conley cho biết Trump đã đỡ các triệu chứng như ho, nghẹt mũi và mệt mỏi, không sốt trong 24 giờ qua. “Tổng thống sáng nay không phải thở oxy, không khó thở và có thể đi bộ quanh đơn vị y tế của Nhà Trắng ở trên tầng”, bác sĩ nói.

Tuy nhiên, trái với đánh giá tích cực trên, báo giới dẫn nguồn tin giấu tên cho biết một số dấu hiệu sinh tồn của Trump trong 24 giờ qua rất đáng lo ngại và 48 giờ điều trị tới sẽ rất quan trọng, nói thêm rằng Trump chưa đến giai đoạn hồi phục. AP và NY Times sau đó xác định nguồn tin này là Chánh văn phòng Nhà Trắng Mark Meadows.

Trong cuộc họp báo hôm 4/10, Conley thừa nhận che giấu sự thật rằng Trump phải thở oxy, khi nồng độ oxy trong máu tụt xuống do sốt cao, đồng thời cho biết Tổng thống phải dùng thêm thuốc dexamethasone, làm dấy lên lo ngại về phản ứng viêm mà nCoV tác động tới phổi và những cơ quan khác.

Dexamethasone là một loại corticoid được sử dụng để ngăn chặn hoặc điều trị “bão cytokine”, phản ứng dữ dội của hệ miễn dịch gây một số biến chứng xấu nhất với bệnh nhân Covid-19, đặc biệt là bệnh nhân lớn tuổi.

Cùng ngày, Trump ra bên ngoài trung tâm Walter Reed, đeo khẩu trang ngồi trong ô tô, vẫy tay chào đám đông ủng hộ qua cửa kính, dường như nhằm chứng minh sức khỏe của ông hoàn toàn ổn và đang “tiếp tục cải thiện” như thông tin các bác sĩ đưa ra trước đó.

Hôm 5/10, sau ba ngày điều trị tại bệnh viện, Trump trở về Nhà Trắng. Conley cho biết tình trạng sức khỏe của Tổng thống “đáp ứng hoặc vượt quá tất cả tiêu chuẩn xuất viện”, dù thừa nhận ông “có thể chưa hoàn toàn thoát khỏi nguy hiểm”.

Khi bước lên những bậc thềm phía Nam, Trump dường như gặp khó khăn trong việc hít thở. Các nguồn tin am hiểu vấn đề giấu tên cho biết mối lo ngại về sức khỏe của ông chủ Nhà Trắng vẫn tồn tại, ngay cả khi ông đã trở về.

Hôm 6/10, CNN công bố kết quả khảo sát toàn quốc, được thực hiện sau cuộc tranh luận đầu tiên và chủ yếu sau khi Trump nhiễm nCoV, cho thấy Biden tiếp tục gia tăng lợi thế trước Trump, tạo ra khoảng cách lớn chưa từng thấy. 57% người trả lời khảo sát ủng hộ Biden, trong khi 41% đứng về phía Tổng thống Mỹ.

Nhà Trắng không thông báo bất cứ sự kiện công khai nào trong ngày đầu tiên Trump xuất viện. Các văn phòng từng bận rộn trở nên gần như trống trải, bởi nhiều người phải làm việc tại nhà hoặc bị cách ly, sau khi một loạt trợ lý thân cận của Tổng thống cũng nhiễm virus.

Tuy nhiên, trên Twitter, Trump cho biết ông sẽ sớm tiếp tục chiến dịch tranh cử, đồng thời cáo buộc “các hãng tin giả chỉ công bố khảo sát giả dối”. Tổng thống còn “mong đợi” cuộc tranh luận thứ hai với Biden tại Miami, dự kiến tổ chức vào ngày 15/10, dù giới chuyên gia cảnh báo diễn biến sức khỏe của ông không thể lường trước.

Cũng trong ngày 6/10, Trump đột ngột ra lệnh ngừng đàm phán với đảng Dân chủ về kế hoạch kích cầu mới nhằm khắc phục hậu quả kinh tế do đại dịch, khiến thị trường lao dốc ngay trước khi đóng cửa.