Xuất khẩu của Trung Quốc bứt phá nhờ làn sóng AI

Xuất khẩu của Trung Quốc tăng mạnh hơn dự kiến trong tháng 5/2026, nhờ nhu cầu lớn đối với các sản phẩm công nghệ cao phục vụ trí tuệ nhân tạo (AI) toàn cầu và hoạt động tích trữ hàng hóa của khách hàng nước ngoài trước những lo ngại về chi phí năng lượng gia tăng do xung đột tại Trung Đông.

Hàng hóa được xếp tại cảng ở Thanh Đảo, tỉnh Sơn Đông, Trung Quốc. Ảnh: AFP/TTXVN

Theo số liệu từ Tổng cục Hải quan Trung Quốc công bố ngày 9/6, kim ngạch xuất khẩu tính theo đồng USD trong tháng 5/2026 tăng 19,4% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn mức tăng 14,1% của tháng 4/2026 và vượt dự báo 15% của các nhà kinh tế. Kim ngạch nhập khẩu cũng tăng 27,4%, cao hơn mức 25,3% của tháng trước và vượt dự báo 25%.

Đà tăng trưởng xuất khẩu cho thấy xung đột tại Trung Đông đến nay vẫn ảnh hưởng nhiều tới hoạt động thương mại của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng tác động hỗ trợ từ việc tích trữ hàng hóa có thể chỉ mang tính tạm thời, khi chi phí tăng lên và các doanh nghiệp nước ngoài bắt đầu sử dụng lượng hàng dự trữ trong lúc chờ đợi một thỏa thuận ngừng bắn.

Một trong những động lực lớn nhất của xuất khẩu Trung Quốc hiện nay là nhu cầu toàn cầu đối với các sản phẩm phục vụ ngành AI. Theo ông Xing Zhaopeng, chiến lược gia cấp cao về Trung Quốc của ANZ, giá chip nhớ tăng khoảng 20% so với tháng trước đã góp phần thúc đẩy xuất khẩu mạch tích hợp của Trung Quốc tăng tới 111% trong tháng 5.

Số liệu cũng cho thấy giá trị xuất khẩu thiết bị xử lý dữ liệu tự động tăng 66,1% so với cùng kỳ năm trước, trong khi xuất khẩu các sản phẩm công nghệ cao tăng 50,9% và xuất khẩu ô tô tăng 39%. Theo ông Xing, làn sóng AI vẫn còn nhiều dư địa phát triển và đang góp phần định hình lại cơ cấu thương mại của Trung Quốc.

Sự bùng nổ đầu tư vào AI trên toàn cầu đã thúc đẩy nhu cầu đối với chất bán dẫn phục vụ trung tâm dữ liệu và các thiết bị điện tử tiên tiến, qua đó phát huy thế mạnh sản xuất của Trung Quốc.

Tuy nhiên, bên cạnh những lĩnh vực tăng trưởng mạnh, một số ngành hàng xuất khẩu truyền thống đã bắt đầu cho thấy dấu hiệu suy yếu. Xuất khẩu đồ nội thất trong tháng 5 chỉ tăng 1,9%, trong khi xuất khẩu đồ chơi giảm 7% và giày dép giảm 10,4% so với cùng kỳ năm trước.

Ngoài ra, các khảo sát hoạt động sản xuất cũng cho thấy số đơn hàng xuất khẩu mới của Trung Quốc đã giảm mạnh trong tháng 5/2026, sau khi đạt đỉnh trong hai năm vào tháng trước. Điều này làm dấy lên lo ngại rằng làn sóng đặt hàng sớm từ khách hàng nước ngoài có thể đang dần hạ nhiệt.

Dù vậy, xuất khẩu vẫn tiếp tục là động lực tăng trưởng quan trọng của Trung Quốc. Nhà kinh tế cấp cao Sheana Yue thuộc Oxford Economics nhận định các lợi thế về quy mô, chuỗi cung ứng hoàn chỉnh và năng lực sản xuất giúp Trung Quốc có vị thế thuận lợi để ứng phó với những căng thẳng thương mại từ phương Tây. Bà dự báo xuất khẩu sẽ tiếp tục là động lực tăng trưởng chính của nền kinh tế Trung Quốc trong năm 2026, nhờ các sản phẩm công nghệ cao và công nghệ sạch.

Trong tháng 5, thặng dư thương mại của Trung Quốc đạt 105,43 tỷ USD, tăng từ mức 84,8 tỷ USD của tháng trước và cao hơn dự báo 92,1 tỷ USD. Xuất khẩu sang Liên minh châu Âu tăng 7,6%, sang Mỹ tăng 35,4% và sang Đông Nam Á tăng 24,3%.