Tuần lộc có thể thay đổi màu mắt để ‘tương thích’ với những tháng dài mùa Đông
Theo các nhà khoa học, tuần lộc ‘điều chỉnh’ cấu trúc mắt của chúng để tìm kiếm thức ăn tốt hơn và thoát khỏi kẻ săn mồi trong những tháng dài chạng vạng và tăm tối của mùa Đông.
Tuần lộc thay đổi màu sắc của lớp phản chiếu trong mắt giữa mùa Hè và mùa Đông để “tương thích” với những tháng dài trong bóng tối ở Bắc Cực.
Vào đêm Giáng sinh, một đoàn tuần lộc “bay” khắp bầu trời kéo theo ông già Noel cùng cỗ xe trượt tuyết chở theo đầy quà. Nhưng nhóm của Rudolph (tuần lộc mũi đỏ) không phải là đàn tuần lộc duy nhất làm điều đặc biệt.
Trở lại Bắc Cực, “những người anh em họ” của chúng có một “kỳ tích quang học” chưa thấy ở nơi nào khác trong thế giới động vật: Những chú tuần lộc thay đổi cấu trúc mắt để tìm kiếm thức ăn tốt hơn và thoát khỏi kẻ săn mồi trong những tháng dài tối tăm của quãng thời gian chạng vạng vùng cực.
Vào mùa Hè, lớp tapetum lucidum của tuần lộc – một lớp giống như gương ở phía sau mắt – là một màu vàng rực rỡ xen lẫn màu ngọc lam, óng ánh như đá opal vàng. Nhưng vào mùa Đông, lớp tapetum lucidum này chuyển sang màu xanh lam đậm.
Các nhà khoa học đã mất nhiều năm để giải mã hiện tượng quang học tinh tế này.
National Geographic dẫn lời Glen Jeffery, nhà khoa học thần kinh tại University College London và tác giả của khảo sát, cho biết: “Những gì chúng tôi tìm thấy là một cơ chế sinh học tuyệt vời, độc đáo và kỳ lạ – và hoàn toàn ‘có lý.’”
Thích nghi với mùa Đông
Ở vĩ độ 70 độ Bắc, gần Troms ở Na Uy hoặc Utqiagvik (trước đây là Barrow) ở Alaska, Mặt Trời thậm chí không xuất hiện trên đường chân trời trong hơn 60 ngày vào mùa Đông. Điều này khiến mỗi ngày của tuần lộc “chìm” trong 12-24 giờ tranh tối tranh sáng.
“Ngay cả vào mùa Đông, ở Yukon hay phía Bắc Manitoba, bạn vẫn có chu kỳ ngày-đêm. [Ở vùng vĩ độ nói trên] chúng ta không có chu kỳ đó” – Nicholas Tyler, nhà khảo sát tại Trung tâm khảo sát Sami thuộc Đại học Bắc Cực Na Uy ở Troms, cho biết. “Điều này thực sự độc đáo.”
Chạng vạng mùa Đông mờ hơn ít nhất 100.000 lần so với ánh sáng ban ngày mùa Hè, và được “nhuộm” một màu xanh lam đậm. Đó là vì khi Mặt Trời ở dưới đường chân trời, các tia Mặt Trời hắt lên trên qua bầu khí quyển trước khi “bẻ hướng” xuống Trái Đất.
Những tia sáng đi qua một con đường dài đặc biệt đầy ozone. Ozone đó hấp thụ gần như toàn bộ ánh sáng màu cam và đỏ – chỉ để lại màu xanh lam, phản xạ xuống Trái Đất và phủ lên cảnh quan một màu xanh lam đậm.
“Nó giống như một bộ lọc trên bầu trời, lọc bỏ ánh sáng màu cam và giữ lại màu xanh” – Fosbury nói.
Rất nhiều loài động vật phải sống trong ánh sáng mờ. Một sự thích nghi phổ biến là tapetum lucidum – nằm sau võng mạc hấp thụ ánh sáng.
Khi sống trong bóng tối, mọi photon đều quan trọng: Đôi khi, một photon sẽ đi vào mắt nhưng lại không lọt vào lớp sắc tố hấp thụ ánh sáng nhỏ của võng mạc. Tapetum phản xạ photon đó trở lại bên ngoài, tạo “cơ hội” khác để hấp thụ.
Đối với một số loài động vật sống về đêm như mèo, phản xạ tapetum có thể tăng gấp đôi ánh sáng chiếu vào các thụ thể ánh sáng – Braidee Foote,và bác sỹ nhãn khoa thú y tại Đại học Tennessee, Knoxville cho biết.
Foote giải thích rằng tapetum có nhiều màu sắc khác nhau, nhưng thường có màu vàng ánh kim như gương đồng hoặc xanh lục. Lớp tapetum chính là lý do khiến mắt mèo hoặc mắt gấu trúc phản chiếu một cách kỳ lạ vào ban đêm.
Vậy tại sao lớp tapetum của tuần lộc lại chuyển sang màu xanh vào mùa Đông? Câu trả lời có lẽ liên quan đến việc hấp thụ tối đa ánh sáng trong dải màu xanh lam và dưới xanh lam – trong suốt thời gian chạng vạng dài và tối của mùa Đông.
Con người cảm nhận được ánh sáng từ bước sóng màu xanh khoảng 400 nanomet đến bước sóng màu đỏ 700 nanomet, nhưng tuần lộc có thể nhìn rõ trong phạm vi tia cực tím (UV) ngắn hơn. Phạm vi tia cực tím vốn gây ra tình trạng mù tuyết ở con người.
(Nguồn: San Diego Zoo Animals & Plants)
Fosbury cho biết tầm nhìn UV có thể giúp ích cho tuần lộc theo hai cách.
Đầu tiên, nó có thể giúp tuần lộc tìm thức ăn trong mùa Đông khi tuyết rơi. Địa y – một loại thực phẩm chính trong chế độ ăn mùa Đông của tuần lộc – hấp thụ tia UV, do đó chúng xuất hiện như “mảng tối” trên nền tuyết trắng phản chiếu tia UV.
Lông sói và gấu Bắc Cực cũng hấp thụ tia UV, do đó thay vì biến mất trên tuyết, chúng nổi bật với độ tương phản cao. Điều này cho phép tuần lộc phát hiện ra những con thú ăn thịt dễ dàng hơn.
Nathaniel Dominy, nhà khoa học tại Dartmouth, cho biết có khả năng các loài động vật khác ở vùng cực Bắc cũng “làm điều tương tự,” nhưng “chúng ta vẫn chưa tìm hiểu.”
“Điều chỉnh mắt”
Một câu hỏi tiếp theo khó hơn: Làm thế nào tuần lộc “điều chỉnh mắt?’ – Đó là lúc nhà vật lý thiên văn vào cuộc.
Fosbury đã khảo sát các điều kiện quang học trong thời gian chạng vạng ở Bắc Cực và phát hiện ra rằng lớp màng phản quang sẽ tự “tinh chỉnh” theo tần số ánh sáng đó.
Ông và Jeffery đã vào phòng thí nghiệm để mổ xẻ và thử nghiệm một lượng lớn mắt tuần lộc. Những túi và lọ đựng mắt được thu thập trong nhiều năm – từ đàn tuần lộc của người Sami, một dân tộc bản địa Scandinavia.
Tapetum tuần lộc được tạo thành từ những sợi collagen nhỏ lơ lửng trong chất lỏng, tạo thành một tinh thể phản chiếu có thể thay đổi. Các sợi collagen trong mắt mùa Hè “trôi nổi lỏng lẻo” trong chất lỏng, tạo ra một tấm gương tinh thể phản chiếu tốt nhất ánh sáng đỏ.
Nhưng trong những con mắt thu thập vào mùa Đông, các sợi collagen được “đóng gói chặt chẽ” hơn nhiều, thay đổi hình dạng tinh thể và khiến nó phản chiếu chủ yếu ánh sáng xanh.
Trong bóng tối, tuần lộc có thể giãn đồng tử, chặn một lỗ thoát nước nhỏ cho chất lỏng trong mắt. Điều này khiến áp suất bên trong mắt tăng lên, nén collagen tapetum và thay đổi hình dạng của tinh thể. Vào mùa Hè, đồng tử của tuần lộc trở lại bình thường.
Tyler cho biết: “Nếu cộng tất cả những yếu tố này lại thì độ nhạy của mắt tuần lộc vào mùa Đông cao hơn ít nhất 1.000 lần so với mùa Hè.”
Nhưng khả năng thích nghi độc đáo của tuần lộc cũng có thể gây hại cho chúng.
Ngày nay, đường dây điện cao thế chạy ngang qua lãnh thổ chăn thả truyền thống của người Sami, phát ra những luồng tia cực tím. Tuần lộc nhận thấy những luồng cực tím này giống như “pháo hoa” và “chúng sẽ không đến gần” – Jeffery nói.
Top 4 loài động vật đổi màu vào mùa đông, con đầu tiên ít ai nghĩ tới
Những con vật này từ bỏ màu sắc mùa hè của chúng để chuyển sang khoác 'áo khoác' mùa đông màu trắng.
Khi tuyết bắt đầu rơi, một số loài động vật đổi bộ lông màu nâu mùa hè của chúng thành bộ lông màu trắng vào mùa đông. Từ chồn đến tuần lộc, dưới đây là một số loài động vật thay đổi ngoại hình theo mùa.
Chồn
Chồn là loài săn mồi tích cực trong rừng, chúng chui vào hang dưới lòng đất của chuột đồng và chuột, chiếm tới 80% khẩu phần ăn của chúng. Mặc dù chồn được tìm thấy ở khắp nơi trên thế giới nhưng chỉ những con ở Bắc bán cầu mới thay đổi màu sắc.
Ba loài chồn đổi màu gồm chồn nhỏ nhất (Mustela nivalis), chồn đuôi dài (Mustela frenata) và chồn đuôi ngắn (Mustela erminea). Chồn đuôi ngắn hay còn gọi là chồn hôi bắt đầu với bộ lông màu nâu đỏ vào mùa hè với phần bụng màu trắng. Khi mùa đông đến, bộ lông sẫm màu thay thế bằng bộ lông trắng. Vết này bắt đầu ở bụng, ngực và cổ họng của con vật và dần dần lan ra phía sau để lại một đầu đen ở cuối đuôi.
Những con chồn trắng này hòa mình vào nền tuyết của chúng, tạo ra sự ngụy trang hoàn hảo để lén theo dõi con mồi và trốn tránh những kẻ săn mồi như cú, diều hâu và cáo.
Ảnh minh họa.
Cáo Bắc Cực
Cáo Bắc Cực ( Vulpes lagopus ) sống ở một số nơi khắc nghiệt nhất trên Trái đất, ở vùng lãnh nguyên Bắc Cực, nơi nhiệt độ cực thấp và mùa hè rất ngắn. Vào mùa hè, cáo Bắc Cực có bộ lông ngắn, mỏng, màu xám nhạt, dần chuyển thành lớp lông dày, trắng khắp cơ thể và hòa quyện với tuyết của vùng lãnh nguyên. Giống như chồn, cáo Bắc Cực phụ thuộc vào bộ lông của mình để ngụy trang cũng như cách nhiệt trong mùa lạnh.
Thỏ rừng
Trong số 40 loài thỏ được biết đến chỉ có 6 loài thay đổi màu sắc vào mùa đông. Chúng bao gồm thỏ tuyết (Lepus Americanus ), thỏ Bắc Cực ( Lepus Arcticus ) và thỏ núi ( Lepus timidus ).
Thỏ Snowshoe được đặt tên theo bàn chân to và đầy lông của chúng, hỗ trợ trọng lượng trên lớp tuyết dày. Loài thỏ này sống ở Canada và vùng cực bắc của Hoa Kỳ, vào mùa xuân và mùa hè, chúng mặc bộ lông màu xám đen và nâu giúp vô hình trên nền đất và đá. Khi ngày trở nên ngắn hơn, bộ lông của chúng dần chuyển sang màu trắng để đón mùa đông.
Tuần lộc lê
Tuần lộc lê (Rangifer tarandus lêyi) là một loài tuần lộc chỉ được tìm thấy ở quần đảo Bắc Cực thuộc Canada. Chúng đi qua vùng nước sâu giữa các hòn đảo nhỏ và gặm cỏ và rêu, sử dụng móng guốc rộng như xẻng để kiếm ăn trên tuyết .
Chúng có hai lớp lông gồm một lớp lông dày và một lớp lông dài hơn, mịn hơn gọi là lông bảo vệ . Những sợi lông dài bên ngoài của chúng rỗng để giữ không khí ấm bên trong để cách nhiệt và bảo vệ lớp lông dày bên dưới khỏi bị mài mòn. Tuần lộc Peary được bao phủ chủ yếu bằng bộ lông màu trắng nhưng có lưng màu xám đá chuyển sang màu nâu nhạt vào mùa hè. Vào mùa đông, lông của chúng có thể chuyển sang màu trắng hoàn toàn.
Sinh vật lạ bất ngờ xuất hiện trong phim tài liệu về tự nhiên khiến người quay phim hoang mang
Một đoạn phim tài liệu về tự nhiên quay vào năm 2001 bất ngờ thu hút sự chú ý khi ghi lại hình ảnh một sinh vật lạ chạy theo đàn tuần lộc. Trong bài đăng trên Mirror ngày 27/7 cho hay, cộng đồng mạng xôn xao trước đoạn phim được cho là ghi lại hình ảnh của "người tuyết" Bigfoot trong một...
Tiêu điểm
Tin đang nóng
Tin mới nhất

Ông cụ 73 tuổi được chẩn đoán "mang thai trong tử cung": Sự thật phía sau còn gây sốc hơn

Đang dùng bữa trưa, người đàn ông nhìn thấy thứ bất ngờ

Loài vật bất tử duy nhất trên thế giới

Phát hiện chim bồ câu đeo vòng vàng trên cổ, giá trị gây bất ngờ

Ngôn ngữ kỳ quặc nhất thế giới

Thấy giá vàng tăng, khách sạn liền dỡ gạch dát vàng đem bán "bỏ túi" 333 tỷ đồng

Từng bị chẩn đoán không sống quá 2 tuổi, "cô gái bươm bướm" hiện tại ra sao ở tuổi 25?

Loài vật quý hiếm bậc nhất hành tinh, tuyệt tích hơn 150 năm bất ngờ "tái xuất" nhờ cách đặc biệt

Cần thủ câu được con cá có vòng vàng trên cơ thể

Thông tin mới nhất về 65 viên đá có họa tiết bí ẩn tại Vườn quốc gia Yok Đôn

Bí ẩn 'con cú' trong ngôi mộ Mexico 1.400 năm tuổi

Bà ngoại 82 tuổi gây sốt mạng Trung Quốc với kỹ năng điều khiển drone nông nghiệp và bán hàng livestream
Có thể bạn quan tâm

Ukraine lần đầu "mở rào" cho phép xuất khẩu vũ khí trong thời chiến
Thế giới
09:18:48 14/02/2026
Người Hà Nội đổ về siêu thị sắm Tết, hóa đơn dài cả mét
Netizen
09:09:41 14/02/2026
Ấm lòng nghĩa cử của Tiến Linh, ủng hộ cầu thủ Thanh Hoá 50 triệu đón Tết giữa lúc khó khăn chồng chất
Sao thể thao
08:59:09 14/02/2026
Đây là "viện dưỡng lão" 90m khiến tôi ghen tị nhất: Không xa hoa, nhưng là bài toán tài chính - sống chung đáng học hỏi cho tuổi nghỉ hưu
Sáng tạo
08:51:22 14/02/2026
Trường Giang phản hồi tranh cãi phim Tết về tình cha con bị cho "lỗi thời"
Hậu trường phim
08:51:01 14/02/2026
Nghệ sĩ Phương Hồng Thủy: U.70 sống an nhàn, hạnh phúc bình dị bên chồng tại Mỹ
Sao việt
08:46:11 14/02/2026
Vì sao 'cặp đôi oan gia' gây chú ý khi tái hợp trên phim giờ vàng?
Phim việt
08:42:12 14/02/2026
Cuộc sống kín tiếng của NSƯT Vân Khánh ở tuổi U.50
Tv show
08:39:48 14/02/2026
Lee Na Young tái xuất ấn tượng, vào vai bảo vệ nạn nhân xâm hại tình dục
Phim châu á
07:58:45 14/02/2026
5 bài thuốc dưỡng nhan từ bạch chỉ
Làm đẹp
07:38:20 14/02/2026
Vì sao Trái Đất có thể bị hủy diệt bởi một con gà lao vào với tốc độ gần 300.000 km/giây?
Loài cá có hình vuông kỳ lạ, bơi nhanh như tên bắn




Những loài động vật có khả năng đổi sang màu trắng vào mùa đông
Tại sao loài chim luôn bay về phương Nam vào mùa Đông?
Tuần lộc 'giải cứu' Trái đất bằng việc phá rừng cây bụi ở Bắc cực
Tuần lộc có thể nhìn thấy ánh sáng UV
Kỳ lạ hang động duy nhất trên thế giới đóng băng mùa hè, tan chảy mùa đông
Tộc người du mục 'sống chết' với tuần lộc cuối cùng trên thế giới
Mua ghế trên mạng, người đàn ông nhận được thứ trị giá 1,4 tỷ đồng
Câu chuyện của 6.000 người sống giữa nghĩa trang: Người chết và người sống cùng "cộng sinh" như thế nào?
Ngày 28/2 này, một sự kiện đặc biệt sẽ xảy ra
Ngư dân bắt được con cá khổng lồ nặng 135kg trên sông
Chú rể kết hôn với 2 cô dâu trong cùng một ngày
Nổ tung MXH: Song Hye Kyo trượt tay đăng ảnh má kề má với 1 người hậu ly hôn Song Joong Ki
Người phụ nữ 24 tuổi khó chịu ở mí mắt, bác sĩ sốc khi gắp ra thứ 'đáng sợ' chi chít trên mi
Xuất hiện phim Hoa ngữ lập công vực dậy cả nhà đài, nữ chính còn đạt kỷ lục 59 năm mới có 1 lần mới oách
Loại rau gia vị giúp nhẹ bụng hiệu quả
Tin nổi không: Đây mà là con trai của sao nam Running Man bị ghét nhất ư?
'Miêu nữ' Halle Berry táo bạo ở tuổi 60, tuyên bố không sợ hết thời
Tài tử Ngã Rẽ Cuộc Đời qua đời vì bạo bệnh, vợ con ở lại lâm cảnh khốn cùng
Triệu Lệ Dĩnh 'dựa hơi' con trai để đánh bóng tên tuổi?
Ba giám đốc và một công chức thuế bị khởi tố vì mua bán trái phép hóa đơn
Review nóng Thỏ Ơi!: Phim hay nhất của Trấn Thành, 1 mỹ nhân diễn đỉnh tột độ ở mọi khung hình
Tạm giam thanh niên xâm hại bé trai 12 tuổi rồi quay clip bán ra nước ngoài
Chôn trái phép hơn 1.147 tấn xỉ than, giám đốc công ty ở Tây Ninh bị bắt
Thắt lòng tin nhắn cuối cùng của tài tử Jung Eun Woo với bạn thân trước khi đột ngột qua đời
Tài xế xe Bentley bị bắt sau vụ đuổi đánh người ở TP HCM
Hai thanh niên cướp giật thùng bia của cụ ông ở TPHCM
Cháy chung cư tại Nha Trang, 2 người tử vong
Khởi tố con dâu đánh mẹ chồng ở Thanh Hóa
Giáp tết, vợ chồng Duy Mạnh dọn về biệt thự phố cổ đắt đỏ, bề thế, có hẳn khu chơi riêng cho 2 nhóc tỳ