Tình tiết đau lòng của các vụ án mạng khi nạn nhân và hung thủ hoàn toàn xa lạ

Một số vụ án mạng thời gian qua có điểm chung là người gây án và nạn nhân trực tiếp không quen biết, không có mâu thuẫn từ trước; thậm chí có trường hợp nạn nhân vô tình trở thành mục tiêu khi hung thủ không thể tiếp cận người mà mình muốn tấn công.

Những người hàng xóm gặp “tai bay vạ gió”

Rạng sáng 3/9, tại ấp Bùi Chu, xã Bình Minh, TP Đồng Nai xảy ra vụ án khiến ba mẹ con tử vong, người chồng bị thương nặng.

Theo cơ quan công an, Nguyễn Đức Anh, 21 tuổi, có quan hệ tình cảm với Đ.T.P.A., 17 tuổi. Sau khi bị cô gái chia tay, Đức Anh nảy sinh ý định sát hại người này.

Khoảng 1h45, sau khi uống rượu, Đức Anh mang dao đến nhà P.A. Do cửa khóa, nghi phạm trèo lên mái, tìm cách cạy ô giếng trời. Bố P.A. phát hiện, ngăn cản nhưng Đức Anh vẫn dọa giết cả gia đình.

Không vào được nhà bạn gái cũ, Đức Anh trèo sang nhà anh N.V.Q., 40 tuổi, ở sát bên. Khi bị phát hiện, nghi phạm dùng dao tấn công anh Q., vợ anh Q. cùng hai con (11 tuổi và 1 tuổi). Ba mẹ con tử vong, anh Q. bị thương nặng.

Lê Sỹ Tùng (trái) và Nguyễn Đức Anh. Ảnh: VNN/CACC

Điểm đặc biệt của vụ án nằm ở mối quan hệ giữa nghi phạm và những người bị hại. Tại cơ quan điều tra, Đức Anh khai không quen biết, không có mâu thuẫn với gia đình anh Q.

Gia đình anh Q. không liên quan đến mâu thuẫn tình cảm giữa Đức Anh và P.A. nhưng lại trở thành nạn nhân khi nghi phạm không thể đột nhập nhà bạn gái cũ.

Nếu ở Bình Minh, bạo lực bắt đầu từ một mâu thuẫn khác rồi tràn sang những người không liên quan, thì gần một năm trước, cũng tại Đồng Nai, một gia đình xa lạ lại bị chủ động lựa chọn làm mục tiêu.

Gia đình xa lạ bị chọn để cướp tài sản

Ngày 2/10/2025, ba người trong gia đình ông Đ.D.T. tại xã Đắk Nhau bị bắn tử vong tại cơ sở thu mua nông sản. Các nạn nhân gồm ông T., vợ là bà C.H.H. và cháu ngoại Đ.T.T., sinh năm 2014.

Sau 56 giờ truy xét, Công an tỉnh Đồng Nai bắt giữ Lê Sỹ Tùng, sinh năm 1992.

Theo kết luận điều tra, Tùng muốn có tiền tiêu xài nên nảy sinh ý định giết người, cướp tài sản. Đối tượng lên kế hoạch tìm một gia đình có điều kiện kinh tế, sống biệt lập ở nơi hẻo lánh để gây án.

Cơ sở thu mua nông sản của gia đình ông T. được lựa chọn vì có nhà khang trang, nhiều tài sản và nằm ở khu vực vắng. Tùng chuẩn bị súng quân dụng cùng nhiều vật dụng phục vụ kế hoạch gây án.

Chiều tối 2/10, khi gia đình nạn nhân đang ăn tối, Tùng đứng từ bìa lô cao su đối diện, cách khoảng 35m rồi nổ súng khiến ba người tử vong. Sau đó, đối tượng phá camera, vào nhà cắt két sắt lấy tài sản rồi bỏ trốn.

Lê Sỹ Tùng và tang vật vụ án. Ảnh: CACC

Kết quả điều tra xác định Tùng thực hiện hành vi phạm tội một mình. TAND tỉnh Đồng Nai sau đó tuyên Tùng án tử hình về tội Giết người đồng thời tuyên các mức án về tội Cướp tài sản, Hủy hoại tài sản và tội danh liên quan vũ khí quân dụng.

Theo kết luận điều tra, những yếu tố khiến gia đình này trở thành mục tiêu là điều kiện kinh tế và vị trí nơi ở.

Hai vụ cùng xảy ra tại Đồng Nai, cùng khiến ba người trong một gia đình thiệt mạng nhưng con đường dẫn tới tội ác khác nhau. Một bên là bạo lực chuyển hướng sang những người không liên quan; một bên là kế hoạch giết người, cướp tài sản được chuẩn bị trước và nhắm tới một gia đình xa lạ.

Những phụ nữ không quen biết bị tấn công trên đường

Tháng 5/2024, Lầu Vũ Nhật Đăng, sinh năm 1996, bị điều tra sau hàng loạt vụ phụ nữ lớn tuổi bất ngờ bị dùng tuýp sắt tấn công vào đầu tại TP Nha Trang (cũ), Khánh Hòa.

Chiều 6/5, một phụ nữ 56 tuổi đang đạp xe đi tắm biển. Khi dừng tại đèn tín hiệu trên đường Điện Biên Phủ, bà bất ngờ bị người đi xe máy dùng tuýp sắt đánh vào đầu rồi bỏ chạy.

Sáng hôm sau, bà N.T.M.L., 63 tuổi, đang đạp xe trên đường 2 Tháng 4 thì bị tấn công từ phía sau. Nạn nhân bị chấn thương sọ não và tử vong hai ngày sau.

Cũng trong ngày 7/5, một phụ nữ 73 tuổi đang đi bộ trên đường Phạm Văn Đồng bị tấn công từ phía sau, bị thương nặng ở vùng đầu.

Sau khi liên tiếp nhận tin báo, lực lượng công an tổ chức truy xét và xác định Đăng là nghi phạm. Tại cơ quan điều tra, Đăng khai đã dùng tuýp sắt tấn công 5 người đi đường.

Đáng chú ý, công an xác định những nạn nhân này đều không quen biết, không có mâu thuẫn với Đăng. Hồ sơ sau đó được chuyển lên Công an tỉnh Khánh Hòa để tiếp tục điều tra về hành vi giết người.

Không quen biết không đồng nghĩa với “vô cớ”

Theo luật sư Nguyễn Thanh Hải, Giám đốc Công ty luật TNHH An Hoàng Gia (Đoàn luật sư TP Hà Nội), việc người gây án và nạn nhân hoàn toàn không quen biết, không có mâu thuẫn từ trước là dữ kiện quan trọng để cơ quan tố tụng xác định nguyên nhân, động cơ và tính chất hành vi. Tuy nhiên, “không quen biết” tự thân không phải một tình tiết định tội hoặc tăng nặng trách nhiệm hình sự độc lập.

Đối với hành vi cố ý tước đoạt tính mạng người khác, người thực hiện có thể bị truy cứu về tội Giết người theo Điều 123 Bộ luật Hình sự. Trường hợp hành vi được thực hiện vô cớ, do bộc phát hoặc chỉ từ nguyên nhân nhỏ nhặt nhưng thể hiện sự hung hãn, coi thường pháp luật, tính mạng và sức khỏe người khác, cơ quan tố tụng có thể xem xét dấu hiệu “có tính chất côn đồ”.

Khoản 4 Điều 4 Nghị quyết 04/2025/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán TAND Tối cao cũng đã hướng dẫn cụ thể việc xác định tình tiết này. Vì vậy, việc một người chủ động tấn công người hoàn toàn xa lạ là dữ kiện đáng chú ý, nhưng chưa đủ để mặc nhiên kết luận hành vi có tính chất côn đồ. Cơ quan tố tụng vẫn phải làm rõ nguyên nhân, động cơ, cách thức thực hiện hành vi và các tình tiết cụ thể của từng vụ án.

Luật sư đặc biệt lưu ý, “không quen biết” không hoàn toàn đồng nghĩa với “vô cớ”. Chẳng hạn, một người lựa chọn gia đình xa lạ để sát hại nhằm cướp tài sản thì giữa hai bên không có quan hệ từ trước, nhưng hung thủ vẫn có động cơ và mục đích phạm tội rõ ràng. Khi đó, hành vi có thể bị xem xét theo tình tiết “giết người để thực hiện hoặc che giấu tội phạm khác” và người phạm tội còn có thể bị xử lý về tội Cướp tài sản nếu đủ căn cứ.

Tùy từng vụ việc, người phạm tội còn có thể đối diện các tình tiết định khung nghiêm khắc tại khoản 1 Điều 123 như giết từ 2 người trở lên, giết người dưới 16 tuổi, thực hiện tội phạm một cách man rợ, bằng phương pháp có khả năng làm chết nhiều người hoặc vì động cơ đê hèn.

Khi lượng hình, tòa án còn đánh giá số lượng và đặc điểm nạn nhân, hung khí, mức độ chuẩn bị, cường độ tấn công, hậu quả, thái độ của người phạm tội cùng các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ và nhân thân.

Một tình tiết đã được sử dụng để định tội hoặc xác định khung hình phạt sẽ không tiếp tục được tính là tình tiết tăng nặng khi quyết định hình phạt.