Tìm hiểu 10 sự thật về người Maya cổ đại

Nền văn minh Maya cổ đại phát triển mạnh mẽ trong những khu rừng rậm ẩm ướt ở miền nam Mexico, Belize và Guatemala ngày nay.

Thời đại Maya cổ có từ năm 300 đến năm 900 sau Công nguyên , trước khi họ bước vào giai đoạn suy tàn bí ẩn .

Tìm hiểu 10 sự thật về người Maya cổ đại - Hình 1

Văn hóa Maya luôn ẩn chứa những điều bí ẩn, vậy hững sự thật nào chúng ta chưa biết đến về nền văn hóa bí ẩn này?

1.Người Maya ưa bạo lực

Tìm hiểu 10 sự thật về người Maya cổ đại - Hình 2

Người Maya rất hiếu chiến và thích chinh phục.

Người Maya được cho là một dân tộc hòa bình, thích ngắm nhìn các vì sao . Đó là trước khi các nhà nghiên cứu hiện đại giải mã được các nét chữ để lại trên các bức tượng và đền thờ. Hóa ra họ cũng hung dữ và hiếu chiến như những người hàng xóm sau này ở phía bắc, người Aztec. Những cảnh chiến tranh, thảm sát và sự hy sinh của con người được tạc vào đá và để lại trên các công trình công cộng. Chiến tranh giữa các thành phố trở nên tồi tệ đến mức nhiều người tin rằng nó có liên quan nhiều đến sự suy tàn và sụp đổ cuối cùng của nền văn minh Maya.

2.Họ không nghĩ rằng thế giới sẽ sụp đổ vào năm 2012

Khi tháng 12 năm 2012 đến gần, nhiều người chú ý rằng lịch Maya cũng sẽ sớm kết thúc. Để làm cho một câu chuyện dài trở nên ngắn gọn, họ đã đặt lại lịch về con số 0 vào ngày 21/12/2012. Người Maya cổ đại dường như không lo lắng nhiều về điều gì sẽ xảy ra khi lịch của họ được thiết lập lại. Họ có thể coi đó là một sự khởi đầu mới.

3. Người Maya có sách

Tìm hiểu 10 sự thật về người Maya cổ đại - Hình 3

Sách của người Maya cổ đại

Người Maya biết chữ, có ngôn ngữ viết và sách. Sách của Maya trông giống như một chuỗi các bức tranh và các dấu chấm và nét vẽ nguệch ngoạc kỳ lạ. Trên thực tế, người Maya cổ đại sử dụng một ngôn ngữ phức tạp, nơi các ký tự có thể biểu thị một từ hoặc âm tiết hoàn chỉnh. Không phải tất cả người Maya đều biết chữ, vì những cuốn sách này dường như được sản xuất và sử dụng bởi tầng lớp linh mục.

4. Họ thích thể hiện sự hy sinh của con người

Các thành bang Maya thường xuyên chiến đấu với nhau và nhiều chiến binh của kẻ thù đã bị bắt giữ. Những người bị bắt này thường bị bắt làm nô lệ hoặc hiến tế. Những người bị bắt giữ cấp cao như quý tộc hoặc vua bị buộc phải chơi trò chơi bóng nghi lễ chống lại những kẻ bắt giữ họ, tái hiện lại trận chiến mà họ đã thua.

5. Họ tin vào Chúa trời

Tìm hiểu 10 sự thật về người Maya cổ đại - Hình 4

Họ đặt niềm tin vào các “thế lực” vô hình

Người Maya là những nhà thiên văn học đầy ám ảnh, những người đã ghi chép rất chi tiết về chuyển động của các ngôi sao, mặt trời, mặt trăng và các hành tinh. Họ lưu giữ các bảng chính xác dự đoán nhật thực, nguyệt thực và các sự kiện thiên thể khác. Một phần lý do cho sự quan sát chi tiết về các tầng trời là họ tin rằng mặt trời, mặt trăng và các hành tinh là những vị thần di chuyển qua lại giữa các tầng trời, âm phủ (Xibalba) và Trái đất.

6. Họ giao dịch một cách rộng rãi

Video đang HOT

Người Maya là những thương nhân sắc sảo và có mạng lưới thương mại khắp Mexico,Trung Mỹ ngày nay. Họ thường trao đổi hai loại mặt hàng: mặt hàng uy tín và mặt hàng sinh hoạt. Các mặt hàng sinh hoạt bao gồm các nhu yếu phẩm cơ bản như thực phẩm, quần áo, muối, dụng cụ và vũ khí. Các vật phẩm danh giá là những thứ mà người Maya thèm muốn nhưng cho rằng chúng không quan trọng đối với cuộc sống hàng ngày, chẳng hạn như lông vũ sáng màu, ngọc bích, đá obsidian và vàng. Giai cấp thống trị rất quý trọng các vật phẩm có uy tín và một số nhà cầm quyền đã được chôn cùng với tài sản của họ.

7.Họ có vua và các gia đình hoàng gia

Tìm hiểu 10 sự thật về người Maya cổ đại - Hình 5

Khi Ahau chết, quyền cai trị thường truyền cho con trai ông, mặc dù đôi lúc cũng có những ngoại lệ.

Mỗi thành phố lớn có một vị vua (Ahau). Những vị vua này tuyên bố họ là hậu duệ trực tiếp từ mặt trời, mặt trăng hoặc các hành tinh. Vì mang trong mình dòng máu của các vị thần nên Ahau là một đường dẫn quan trọng giữa cõi người với các tầng trời và cõi âm, và thường có vai trò quan trọng trong các nghi lễ. Thậm chí còn có một số ít nữ hoàng cai trị các thành bang hùng mạnh của người Maya.

8. Kinh thánh của người Maya

Tìm hiểu 10 sự thật về người Maya cổ đại - Hình 6

Một bản dịch của Popol Vuh .

Một tài liệu đáng chú ý vẫn còn tồn tại là: Popol Vuh. Đây là một cuốn sách thiêng liêng của người Maya mô tả sự sáng tạo của loài người và câu chuyện của Hunahpu và Xbalanque – cặp song sinh anh hùng và cuộc đấu tranh của họ với các vị thần của thế giới ngầm. Popol Vuh là những câu chuyện được một người Maya ghi chép bằng tiếng Quiché. Vào khoảng năm 1700 sau công nguyên, Cha Francisco Ximénez đã mượn bản văn đó sao chép và dịch. Mặc dù bản gốc đã bị thất lạc, nhưng bản sao của Cha Ximénez vẫn tồn tại. Tài liệu vô giá này là một kho tàng của nền văn hóa Maya cổ đại.

9. Không một ai biết chuyện gì đã xảy ra với họ

Vào khoảng năm 700 sau Công Nguyên, nền văn minh Maya đã phát triển mạnh mẽ. Các thành bang hùng mạnh cai trị các chư hầu yếu hơn, thương mại phát triển nhanh chóng, và các thành tựu văn hóa như nghệ thuật, kiến trúc và thiên văn học đạt đến đỉnh cao. Tuy nhiên, đến năm 900 sau Công Nguyên, các cường quốc Maya cổ điển như Tikal, Palenque và Calakmul đều đã suy tàn và sớm bị bỏ hoang.

Vậy chuyện gì đã xảy ra? Không ai biết chắc. Một số đổ lỗi cho chiến tranh, những người khác đổ lỗi cho biến đổi khí hậu, và vẫn còn các chuyên gia khác cho rằng đó là bệnh tật hoặc nạn đói. Có thể đó là sự kết hợp của tất cả các yếu tố này, vì các chuyên gia dường như không thể thống nhất về một nguyên nhân gốc rễ.

10. Người Maya vẫn còn tồn tại?

Nền văn minh Maya cổ đại có thể đã suy tàn cách đây một nghìn năm, nhưng điều đó không có nghĩa là tất cả mọi người đều chết hoặc biến mất. Văn hóa Maya vẫn tồn tại khi những kẻ chinh phạt Tây Ban Nha đến vào đầu những năm 1500. Giống như các dân tộc Mỹ khác, họ bị chinh phục và làm nô lệ, văn hóa của họ bị xóa sổ, sách của họ bị phá hủy

Tìm hiểu 10 sự thật về người Maya cổ đại - Hình 7

Người Maya hiện đại

Trong suốt 500 năm, họ đã chiến đấu hết mình để duy trì văn hóa và truyền thống của mình. Ở Guatemala và một số vùng của Mexico và Belize ngày nay, có những nhóm dân tộc vẫn giữ các truyền thống như ngôn ngữ, cách ăn mặc và tôn giáo có từ những ngày của nền văn minh Maya hùng mạnh.

Những giả thuyết mới giải thích sự biến mất bí ẩn của nền văn minh Maya

Người Ấn Độ Maya đã tạo ra nền văn hóa phát triển nhất ở Trung Mỹ, thời hoàng kim trùng với thời đại La Mã cổ đại. Nhưng vào cuối thế kỷ 9, các thành phố Maya hùng vĩ trở nên hoang tàn.

Dữ liệu khoa học mới buộc phải xem xét lại các giả thuyết trước đây về nguyên nhân của sự suy tàn của nền văn minh cổ đại.

Bí ẩn của các thành phố Maya

Các dân tộc Maya đã sống trên Bán đảo Yucatan (thuộc Mexico ngày nay) trong hơn 40 thế kỷ. Phát hiện lâu đời nhất có từ thiên niên kỷ thứ hai trước Công nguyên. Và đến thiên niên kỷ đầu tiên, người Ấn Độ đã tạo dựng những thành phố kỳ vĩ.

Từ năm 250 đến năm 900 sau Công nguyên, người Maya phát triển mạnh mẽ. Họ có nghệ thuật, khoa học, kiến trúc, thể chế xã hội, chữ viết và lịch thiên văn.

Nhưng từ năm 810 đến 1050, tất cả các thành phố của người Maya đã bị bỏ hoang. Tikal, thủ đô của Vương quốc Mutul, cũng bị bỏ hoang vào khoảng năm 950.

Những giả thuyết mới giải thích sự biến mất bí ẩn của nền văn minh Maya - Hình 1

Quảng trường chính của Tikal cổ đại. Ảnh: Bjorn Christian Torrissen.

Người Maya chưa bao giờ là một đế chế thống nhất. Các quốc gia thành phố của họ liên tục gây chiến với nhau, cũng như với các vương quốc láng giềng.

Quyền lực nhất trong 5 thế kỷ là Teotihuacan, thuộc Mexico ngà nay. Nhưng nó đã bị bỏ hoang thậm chí rất sớm, vào cuối thế kỷ thứ 7. Các nhà sử học cho rằng, điều này là do xung đột xã hội, hoặc do thiên tai gây ra, chẳng hạn như núi lửa phun trào hay hạn hán kéo dài.

Giả thuyết hạn hán

Phân tích đồng vị về trầm tích đáy hồ Chichankanab ởMexico cho thấy, có một đợt hạn hán khắc nghiệt vào đầu thế kỷ thứ 9-10. Các nhà khoa học ước tính rằng, lượng mưa hàng năm đã giảm 50-70%.

Người Yucatan trải qua một đợt hạn hán khác vào khoảng năm 200 sau Công nguyên. Sau đó, theo các nhà khảo cổ, dân số của Seibal, một thành phố lớn của người Maya, giảm mạnh. Cư dân của Tikal đã phải xoay sở để thích nghi với khí hậu.

Những giả thuyết mới giải thích sự biến mất bí ẩn của nền văn minh Maya - Hình 2

Một phần phế tích cung điện Maya ở Mexico. Ảnh: Reuters.

Sau khi tạo ra một hệ thống kênh và hồ chứa thủy lợi, họ chuyển sang trồng ngô, loại cây đòi hỏi độ ẩm ít hơn so với các loại cây trồng khác.

Nhưng điều này, theo các nhà khoa học, đã không giúp ích cho người Maya trong một đợt hạn hán khốc liệt hơn trong thế kỷ thứ 9. Khi các hồ chứa khô kiệt và mất mùa liên miên, con người đi vào rừng rậm.

Giả thuyết này cũng được xác nhận bởi thực tế là gần như đồng thời với Tikal, tất cả các thành phố lớn ở phía nam và trung tâm của Yucatan đều trống rỗng, nơi không có mưa trong nhiều thập kỷ và các khu định cư nhỏ hơn ở phía bắc hoặc trên núi, như Caminalhuyu, vẫn tồn tại.

Ngộ độc thủy ngân

Các nhà khoa học Mỹ gần đay đã tiến hành phân tích di truyền địa hóa và phân tử các trầm tích từ 4 hồ chứa nước chính của tàn tích Tikal, phát hiện ra rằng, 2 trong số đó, nằm ở trung tâm, hàm lượng thủy ngân và phốt phát đậm đặc và có dấu vết của vi khuẩn lam độc.

Những giả thuyết mới giải thích sự biến mất bí ẩn của nền văn minh Maya - Hình 3

Tòa tháp El Castillo Chichen Itza, Mexico. Ảnh: Chichenitzatours.

Nước có đặc điểm như vậy có thể gây chết người. Dựa trên các phân tích quang phổ, các nhà nghiên cứu kết luận, nguồn thủy ngân là cinnabar, một sắc tố khoáng chất được người Maya sử dụng để chế tạo sơn đỏ. Nó được sử dụng để trang trí các tòa nhà, các sản phẩm đất sét,... Theo thời gian, thủy ngân bị rửa trôi và tích tụ trong các hồ chứa.

Đáng lưu ý, lượng thủy ngân tối đa trong các vùng nước xảy ra trong thời kỳ dân số thành phố giảm mạnh.

Đồng thời, các nhà nghiên cứu thừa nhận rằng, ngoài 2 hồ chứa bị ô nhiễm, còn có một số hồ chứa khác mà nguồn nước không bị nhiễm độc. Đây là yếu tố khiến giả thuyết nhiễm độc thủy ngân chưa đủ sức thuyết phục.

Suy tàn bởi chế độ ăn chỉ có ngô

Các nhà nhân chủng học Mỹ đã nghiên cứu 50 hố chôn cất của khu định cư Kahal Pech cổ đại ở Belise. Theo dữ liệu carbon phóng xạ, một số trong số chúng có từ năm 735-400 trước Công nguyên, và một số từ 800- 850 sau Công nguyên, đúng vào thời kỳ suy tàn của đế chế Maya.

Những giả thuyết mới giải thích sự biến mất bí ẩn của nền văn minh Maya - Hình 4

Khu đền đài và lăng mộ kim tự tháp Palenque, Mexico: Ảnh: Globalserpa.

Bằng cách đo hàm lượng các đồng vị carbon và nitơ trong collagen xương, các nhà khoa học đã xác định, chế độ ăn của người Maya ban đầu khá phong phú, bao gồm ngô, các loại thực vật và thịt từ động vật hoang dã; tuy nhiên về sau tức ăn chỉ duy nhất có ngô.

Ngô là một loại cây trồng cần ít nước, chịu hạn tốt. Cơ thể con người với chế độ ăn uống đơn điệu như vậy trở nên dễ bị tổn thương hơn. Do đó, theo các nhà nhân chủng học, người Maya có thể đơn giản là đã bị thoái hóa.

Chiến tranh toàn diện

Người Maya luôn xung đột với nhau. Trong biên niên sử, có nhiều ghi chép rằng, người cai trị một thành phố đã tấn công hàng xóm và bắt giữ các nhà lãnh đạo của họ.

Trước đây, người ta cho rằng, nhiều cuộc chiến tranh cục bộ chỉ mang tính chất nghi lễ thuần túy, bắt tù nhân để hiến tế hoặc đòi tiền chuộc cho con tin từ các gia đình quý tộc. Tuy nhiên, phát hiện gần đây của các nhà khoa học Mỹ buộc phải xem xét lại quan điểm này.

Những giả thuyết mới giải thích sự biến mất bí ẩn của nền văn minh Maya - Hình 5

Khu đền tại Lamanai, Belize, theo thời gian đã bị cỏ cây phủ kín. Ảnh: Kaanabelize.

Các nhà nhân chủng học từ Đại học California tại Berkeley, cùng với Cơ quan Khảo sát Địa chất Hoa Kỳ đã phát hiện trong các trầm tích gần thành phố Maya những lớp than có niên đại khoảng thế kỷ thứ 7. Thời điểm, theo sử liệu, Vitzna bị bắt giữ và đốt cháy bởi các chiến binh của thành phố lân cận, chính xác ngày 21/5/697.

Hóa ra người Maya, khi tấn công lẫn nhau, không chỉ bắt giữ con tin, mà còn sử dụng chiến thuật đốt sạch. Các nhà sử học thậm chí đã tìm thấy một từ đặc biệt trong biên niên sử Maya là "puluuy", có nghĩa là đốt cháy thành phố của kẻ thù.

Hơn nữa, những ngôi mộ tập thể, thành trì kiên cố và quân đội quy mô lớn,... cho thấy người Maya rất hiếu chiến và tàn nhẫn. Điều đó, theo các nhà khoa học, cuối cùng người Maya đã tiêu diệt lẫn nhau và đi đến diệt vong.

Cộng hưởng nhiều yếu tố bất lợi

Các bằng chứng lịch sử khi ráp lại với nhau, cho thấy, rấtvnhiều nguyên nhân khiến đế chế Maya suy tàn.

Tikal đã mất phần lớn dân số trong khoảng thời gian từ 830 đến 950, khi theo biên niên sử, tiểu vương quốc này đã tiến hành các cuộc chiến tranh hủy diệt toàn diện với các quốc gia thành phố lân cận. Đồng thời, một đợt hạn hán tấn công khu vực. Đám đông người tị nạn đổ về thành phố, nơi có nguồn cung cấp nước, làm trầm trọng thêm các vấn đề của đô thị.

Những giả thuyết mới giải thích sự biến mất bí ẩn của nền văn minh Maya - Hình 6

Một công trình Maya thuộc thành phố cổ Yaxchilan, Mexico. Ảnh: Kathmanduandbeyond.

Nhưng nguồn nước bi nhiễm độc, hạn hán và thiếu thức ăn khiến những cuộc nổi dậy bắt đầu. Chính quyền trung ương sụp đổ. Đám đông chiếm lấy các cung điện hoàng gia và các tòa nhà hoành tráng, những ngôi nhà tranh được dựng lên trong các quảng trường nghi lễ của thành phố. Một số di tích đã bị phá hủy, một số khác được sử dụng bởi những người bình thường cho các nghi lễ của họ.

Sự tôn kính dành cho những người cai trị biến mất, của cải của tầng lớp trên bị cướp bóc. Tất cả điều này được xác nhận bởi các cuộc khai quật khảo cổ.

Vào đầu thế kỷ 11, thành phố hoàn toàn vắng vẻ. Rừng và thảm thực vật nhanh chóng nuốt chửng tàn tích của những công trình kiến trúc tráng lệ. Nền văn minh Maya đã biến mất trong suy tàn.

Bạn thấy bài viết này có hữu ích không?
Không

Tin liên quan

Tiêu điểm

Phát hiện chấn động về nhạc sĩ Beethoven sau 200 nămPhát hiện chấn động về nhạc sĩ Beethoven sau 200 năm
10:49:14 15/12/2025
Chàng trai mắc bệnh lạ đạp xe 18.000 km từ Pháp đến Trung QuốcChàng trai mắc bệnh lạ đạp xe 18.000 km từ Pháp đến Trung Quốc
10:53:28 15/12/2025
'Nữ hoàng lốc xoáy' bắt trọn những khoảnh khắc tử thần'Nữ hoàng lốc xoáy' bắt trọn những khoảnh khắc tử thần
10:55:13 15/12/2025
Màn hợp tác như 'phim hành động' giữa cá voi sát thủ và cá heoMàn hợp tác như 'phim hành động' giữa cá voi sát thủ và cá heo
10:52:22 15/12/2025
Cấu trúc kỳ lạ dưới 'Tam giác quỷ' BermudaCấu trúc kỳ lạ dưới 'Tam giác quỷ' Bermuda
10:50:46 15/12/2025

Tin đang nóng

Toàn cảnh vụ BTC SEA Games bắt VĐV Việt Nam phải thi đấu lại, nam sinh lớp 11 vẫn hạ Thái Lan giành HCVToàn cảnh vụ BTC SEA Games bắt VĐV Việt Nam phải thi đấu lại, nam sinh lớp 11 vẫn hạ Thái Lan giành HCV
12:02:02 16/12/2025
Bóc trần màn kịch của kẻ sát hại chị ruột ở Tây NinhBóc trần màn kịch của kẻ sát hại chị ruột ở Tây Ninh
15:01:01 16/12/2025
Hối lộ bằng 'ám hiệu' để che giấu tội phạm tại Cục An toàn thực phẩmHối lộ bằng 'ám hiệu' để che giấu tội phạm tại Cục An toàn thực phẩm
13:43:16 16/12/2025
Cẩn thận 3 ngày tới (17, 18 và 19/12), 3 con giáp có nguy cơ mất tiền, mưu sự bấp bênh, đề phòng tai ương, cẩn thận với các khoản đầu tưCẩn thận 3 ngày tới (17, 18 và 19/12), 3 con giáp có nguy cơ mất tiền, mưu sự bấp bênh, đề phòng tai ương, cẩn thận với các khoản đầu tư
10:45:02 16/12/2025
Giá xe SH Mode mới nhất giảm không phanh, thấp chưa từng có, chỉ ngang Air Blade, Lead vì giá rẻGiá xe SH Mode mới nhất giảm không phanh, thấp chưa từng có, chỉ ngang Air Blade, Lead vì giá rẻ
10:26:19 16/12/2025
Bắt gặp cặp sao Vbiz cách nhau 16 tuổi công khai tình tứ, nhà gái đẹp ác liệt ai ngắm cũng phải mêBắt gặp cặp sao Vbiz cách nhau 16 tuổi công khai tình tứ, nhà gái đẹp ác liệt ai ngắm cũng phải mê
12:21:57 16/12/2025
Đúng 20h hôm nay, ngày 16/12/2025, 3 con giáp khổ tận cam lai, từ nghèo hóa giàu, tình tiền chạm nóc, càng chăm chỉ càng thành côngĐúng 20h hôm nay, ngày 16/12/2025, 3 con giáp khổ tận cam lai, từ nghèo hóa giàu, tình tiền chạm nóc, càng chăm chỉ càng thành công
10:42:00 16/12/2025
Làm rõ nguyên nhân bé 3 tuổi tử vong tại cơ sở mẫu giáo ở TPHCMLàm rõ nguyên nhân bé 3 tuổi tử vong tại cơ sở mẫu giáo ở TPHCM
13:05:07 16/12/2025

Tin mới nhất

Tòa nhà dặt dẹo như sắp đổ, trụ vững qua nhiều trận động đất suốt 30 năm

Tòa nhà dặt dẹo như sắp đổ, trụ vững qua nhiều trận động đất suốt 30 năm

22:07:37 13/12/2025
Suốt hàng chục năm qua, tòa nhà với tên gọi "El Inmortal" (tạm dịch: Kẻ bất tử) trở thành một trong những công trình mang tính biểu tượng của thành phố Machala (Ecuador).
Bức ảnh cáo Bắc Cực xanh đẹp như cổ tích gây sốt cuộc thi ảnh 2025

Bức ảnh cáo Bắc Cực xanh đẹp như cổ tích gây sốt cuộc thi ảnh 2025

20:01:50 13/12/2025
Khoảnh khắc hiếm hoi về cáo Bắc Cực xanh trên vách đá Alaska giúp nhiếp ảnh gia Utah giành giải cao nhất cùng phần thưởng 5.000 USD.
Người đàn ông bắt được 'thủy quái' nặng 200kg trên sông

Người đàn ông bắt được 'thủy quái' nặng 200kg trên sông

19:20:57 13/12/2025
Nhóm người đàn ông đã bắt được một con cá da trơn khổng lồ nặng khoảng 200kg. Họ phải rất vất vả mới kéo được con cá lên khỏi mặt nước và đưa nó qua một con dốc đứng.
Phát hiện chấn động có thể viết lại lịch sử Ai Cập cổ đại

Phát hiện chấn động có thể viết lại lịch sử Ai Cập cổ đại

19:20:55 13/12/2025
Nghiên cứu mới dùng phương pháp carbon phóng xạ đã lùi gần một thế kỷ mốc khởi đầu Vương triều Mới, viết lại câu chuyện khởi nguyên Ai Cập.
Khám phá bức tường 7.000 năm tuổi dưới biển phía Tây nước Pháp

Khám phá bức tường 7.000 năm tuổi dưới biển phía Tây nước Pháp

19:20:53 13/12/2025
Các cấu trúc nằm ở độ sâu khoảng 9m dưới mặt nước và được xác định có niên đại từ khoảng 5.800-5.300 năm trước Công nguyên, vào thời kỳ khi mực nước biển thấp hơn nhiều so với hiện nay.
Phát hiện thứ giống kẹo cao su ở thế giới ngoài Trái Đất

Phát hiện thứ giống kẹo cao su ở thế giới ngoài Trái Đất

19:19:22 13/12/2025
Một nghiên cứu mới dựa trên mẫu vật tiểu hành tinh Bennu mà tàu vũ trụ OSIRIS-REx của NASA thả xuống Trái Đất năm 2023 đã tiết lộ một loại vật liệu giống như kẹo cao su
7 khoảnh khắc hoang dã đẹp nhất năm khiến thế giới ngỡ ngàng

7 khoảnh khắc hoang dã đẹp nhất năm khiến thế giới ngỡ ngàng

20:58:12 11/12/2025
National Geographic công bố bộ ảnh hoang dã nổi bật nhất năm, ghi lại khoảnh khắc hiếm về gấu trắng, cá mập, linh dương và nhiều loài quý hiếm.
Nửa đêm thức giấc, người đàn ông bỗng phát hiện thứ 'đáng sợ' ngoài cửa

Nửa đêm thức giấc, người đàn ông bỗng phát hiện thứ 'đáng sợ' ngoài cửa

20:56:08 11/12/2025
Nghe thấy tiếng chuông lúc nửa đêm, người đàn ông dậy kiểm tra quanh nhà đến khi nhìn cửa gần như ngất xỉu khi nhìn thấy thứ đáng sợ.
Bức ảnh khỉ đột nô đùa trong rừng gây chú ý

Bức ảnh khỉ đột nô đùa trong rừng gây chú ý

20:54:15 11/12/2025
Một khoảnh khắc đầy vui nhộn của thiên nhiên vừa được tôn vinh tại cuộc thi ảnh hài hước về động vật hoang dã Nikon Comedy Wildlife Photo Award
Chuyện bi hài SEA Games 33: VĐV bị huấn luyện viên ép giả vờ chấn thương để bị loại

Chuyện bi hài SEA Games 33: VĐV bị huấn luyện viên ép giả vờ chấn thương để bị loại

16:53:26 11/12/2025
Làng điền kinh Malaysia đang rúng động trước thông tin gây tranh cãi về việc một huấn luyện viên bị tố cáo đã ép buộc vận động viên trẻ triển vọng Danish Irfan giả vờ chấn thương để rút khỏi đội hình tham dự SEA Games 33.
Nhìn ra ngoài vườn, người dân phát hiện cảnh tượng "nổi da gà"

Nhìn ra ngoài vườn, người dân phát hiện cảnh tượng "nổi da gà"

14:50:46 10/12/2025
Người dân sống ở một khu chợ ở tỉnh Nonthaburi, Thái Lan cho rằng, họ xả nước nhưng không thấy chảy, cống ứng động nước. Thấy vậy họ bật nắp cống lên thấy cảnh tượng nổi da dà,
Phát hiện bất ngờ về những người có chỉ số thông minh cao

Phát hiện bất ngờ về những người có chỉ số thông minh cao

14:46:30 10/12/2025
Nghiên cứu mới cho thấy sự thông minh của con người cũng phải trả giá. Mỗi bước tiến nhận thức có thể đi kèm cái giá là não bộ trở nên mong manh, dễ tổn thương hơn.

Có thể bạn quan tâm

Một câu chuyện đẹp giữa lòng TikTok: sư thầy Thích Khai Quảng bán nông sản để giúp dân và tu bổ chùa

Một câu chuyện đẹp giữa lòng TikTok: sư thầy Thích Khai Quảng bán nông sản để giúp dân và tu bổ chùa

Netizen

16:16:33 16/12/2025
Bắt đầu từ mong muốn cải thiện cảnh quan chùa và hỗ trợ người nông dân quanh vùng, sư thầy Thích Khai Quảng đưa nông sản Bắc Kạn lên TikTok, tự mình làm người bán hàng bất đắc dĩ
Bên trong bản phác thảo chi tiết chưa từng có của châu Âu về các đảm bảo an ninh cho Ukraine

Bên trong bản phác thảo chi tiết chưa từng có của châu Âu về các đảm bảo an ninh cho Ukraine

Thế giới

15:43:18 16/12/2025
Trong khi đó, các nước châu Âu cam kết sẽ bảo vệ Ukraine, kể cả bằng biện pháp quân sự, chống lại Liên bang Nga trong tương lai. Tuy nhiên, bất đồng về vấn đề lãnh thổ vẫn còn tồn tại.
Bức ảnh gây sốt của cặp đôi hot nhất SEA Games 33: Trai tài gái giỏi, đẹp đôi còn "lụm" cả "rổ" huy chương!

Bức ảnh gây sốt của cặp đôi hot nhất SEA Games 33: Trai tài gái giỏi, đẹp đôi còn "lụm" cả "rổ" huy chương!

Sao thể thao

15:38:13 16/12/2025
Không cần phát biểu dài dòng hay khoảnh khắc ăn mừng cầu kỳ, chỉ một bức ảnh đứng cạnh nhau cùng những tấm huy chương lấp lánh, cặp đôi VĐV bơi lội Phạm Thanh Bảo - Võ Thị Mỹ Tiên đã đủ khiến cộng đồng mạng thả tim rần rần
Giải cứu cô gái 20 tuổi phá két sắt gia đình, trốn vào nhà nghỉ ở Quảng Ninh

Giải cứu cô gái 20 tuổi phá két sắt gia đình, trốn vào nhà nghỉ ở Quảng Ninh

Pháp luật

15:32:25 16/12/2025
Tin lời kẻ giả danh công an, cô gái 20 tuổi tự phá két sắt rồi bỏ trốn vào nhà nghỉ, tạo điều kiện để nhóm lừa đảo tống tiền gia đình 200 triệu đồng.
5 năm yêu nhau kín tiếng của nam chính 'Quán Kỳ Nam' và cựu thành viên Mắt Ngọc

5 năm yêu nhau kín tiếng của nam chính 'Quán Kỳ Nam' và cựu thành viên Mắt Ngọc

Sao việt

15:18:15 16/12/2025
Liên Bỉnh Phát có những chia sẻ về chuyện tình cảm nhiều năm với bạn gái là ca sĩ Ngọc Kayla - cựu thành viên nhóm Mắt Ngọc.
Sốc: Rầm rộ clip khỏa thân của nữ diễn viên phim giờ vàng

Sốc: Rầm rộ clip khỏa thân của nữ diễn viên phim giờ vàng

Sao âu mỹ

15:11:23 16/12/2025
Công chúng sốc nặng khi Maisie Williams bất ngờ đăng tải loạt video ghi lại cảnh cô chơi đùa trên 1 hòn đảo ở Ý trong tình trạng nude 100% lên trang cá nhân
Nguyễn Văn Chung mua nhà nhờ hit 6,5 tỷ view, hiếm hoi kể về đổ vỡ hôn nhân

Nguyễn Văn Chung mua nhà nhờ hit 6,5 tỷ view, hiếm hoi kể về đổ vỡ hôn nhân

Nhạc việt

14:59:13 16/12/2025
Thành công của Viết tiếp câu chuyện hòa bình không chỉ giúp Nguyễn Văn Chung đến gần với khán giả hơn, mà còn mang lại bước ngoặt về kinh tế cho anh sau nhiều biến cố cuộc sống.
Hai mối tình đau đớn khiến "đại mỹ nhân châu Á" nói không với hôn nhân

Hai mối tình đau đớn khiến "đại mỹ nhân châu Á" nói không với hôn nhân

Sao châu á

14:56:09 16/12/2025
Sự nghiệp rực rỡ nhưng đời sống tình cảm của Vương Tổ Hiền lại nhiều bi kịch. Khi còn trẻ, nữ diễn viên yêu hết mình và cũng chịu nhiều tổn thương.
Lý do phim có con gái Chiều Xuân, con trai Trần Lực lỗ nặng

Lý do phim có con gái Chiều Xuân, con trai Trần Lực lỗ nặng

Tv show

14:41:23 16/12/2025
Dù cố gắng đưa những yếu tố đậm chất Việt, mời nhiều TikToker, KOL đóng phim nhưng đạo diễn Hoàng Nam không thể lặp lại thành tích có phần ăn may của Đèn âm hồn hồi đầu năm.
Sạn khó chấp nhận trong phim Trung Quốc

Sạn khó chấp nhận trong phim Trung Quốc

Phim châu á

13:55:22 16/12/2025
Trong bộ phim Trường An 24 kế, nhân vật của Thành Nghị bị ám sát nhưng khán giả lại bật cười vì lỗi logic khó chấp nhận.
Ngu Thư Hân bị chê diễn tệ

Ngu Thư Hân bị chê diễn tệ

Hậu trường phim

13:47:37 16/12/2025
Bộ phim mới phát sóng mang tên Song quỹ của Ngu Thư Hân bị tố có nội dung mang yếu tố loạn luân phản cảm. Nữ diễn viên gây tranh cãi vì diễn xuất tệ.