Run ở người trẻ có thể là dấu hiệu tổn thương thần kinh

Triệu chứng run kéo dài, tái diễn hoặc ngày càng tăng có thể là biểu hiện của các bệnh lý thần kinh, rối loạn chuyển hóa hoặc tác động từ thuốc và các chất kích thích.

Run là biểu hiện của nhiều bệnh lý khác nhau, thường được biết đến ở người lớn tuổi. Khi xuất hiện ở người trẻ, tình trạng run cần được quan tâm và thăm khám, điều trị kịp thời.

1. Run ở người trẻ có thể do nhiều nguyên nhân

Run là tình trạng co cơ nhịp nhàng, không tự chủ, khiến một hoặc một số bộ phận trên cơ thể rung lắc. Tùy nguyên nhân, run có thể xuất hiện khi nghỉ, khi duy trì tư thế hoặc trong quá trình vận động.

Các bệnh lý thần kinh có thể gây run gồm bệnh Parkinson, bệnh đa xơ cứng, bệnh lý tiểu não, đột quỵ, tổn thương não, bệnh Wilson và các bệnh lý thần kinh ngoại biên.

Ngoài ra, một số rối loạn chuyển hóa cũng có thể gây ra triệu chứng này như cường giáp, hạ đường huyết, rối loạn điện giải, rối loạn chức năng gan, thận do độc chất. Một số loại thuốc và độc chất cũng có thể liên quan đến tình trạng run.

Trong sinh hoạt hằng ngày, thiếu ngủ, căng thẳng kéo dài, sử dụng nhiều caffeine, rượu, thuốc lá hoặc chế độ ăn uống không đầy đủ cũng có thể khiến tình trạng run xuất hiện hoặc trở nên rõ rệt hơn.

Thiếu ngủ làm tăng hoạt động của hệ thần kinh giao cảm, trong khi căng thẳng kéo dài kích thích cơ thể tiết nhiều cortisol và adrenaline. Đây đều là những yếu tố có thể làm tăng biểu hiện run.

Chế độ ăn thiếu một số chất dinh dưỡng như vitamin nhóm B, magie, kali cũng có thể khiến tình trạng run nặng hơn. Hạ đường huyết ở những người ăn uống thất thường, bỏ bữa hoặc tiêu thụ quá nhiều đường đơn cũng có thể gây run, kèm theo đó là cảm giác đói, mệt, vã mồ hôi hoặc hồi hộp.

Khi triệu chứng run xuất hiện ngày càng thường xuyên, kéo dài hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt. Ảnh: ST

2. Các dạng run thường gặp

Dựa vào thời điểm xuất hiện và đặc điểm của triệu chứng, run có thể được chia thành nhiều dạng.

2.1 Run khi nghỉ xuất hiện khi cơ đang thư giãn, thường gặp trong bệnh Parkinson

Run khi vận động xảy ra khi người bệnh chủ động co cơ. Trong nhóm này có run tư thế, xuất hiện khi cố gắng duy trì một tư thế chống lại trọng lực; run khi vận động chủ ý và run tiểu não, thường rõ hơn khi bàn tay tiến gần mục tiêu.

2.2 Run vô căn là một dạng khá phổ biến, thường ảnh hưởng đến tay, đầu hoặc giọng nói

Run sinh lý là tình trạng run nhẹ có thể xuất hiện ở nhiều người nhưng thường khó nhận biết. Run có thể rõ hơn khi căng thẳng, chóng mặt, sử dụng caffeine hoặc một số loại thuốc.

Run sinh lý tăng cường có thể xuất hiện rõ hơn khi lo lắng, sốt, hạ đường huyết hoặc sử dụng chất kích thích. Ngoài ra còn có run do loạn trương lực cơ và run tâm lý (run chức năng). Run chức năng có thể xuất hiện khi nghỉ, khi duy trì tư thế hoặc khi vận động, thậm chí kết hợp nhiều dạng.

Do có nhiều nguyên nhân khác nhau, người trẻ không nên tự xác định nguyên nhân chỉ dựa vào biểu hiện run. Việc thăm khám chuyên khoa giúp bác sĩ đánh giá đặc điểm của run và tìm nguyên nhân phù hợp.

3. Người trẻ bị run cần làm gì?

Khi triệu chứng run xuất hiện ngày càng thường xuyên, kéo dài hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt, người bệnh nên đi khám chuyên khoa nội thần kinh hoặc nội tiết để được khám và tư vấn cụ thể.

Trong thời gian chờ thăm khám, người bệnh cần chú ý chế độ dinh dưỡng và sinh hoạt. Nên ăn đủ bữa, hạn chế đường tinh luyện để duy trì đường huyết ổn định. Có thể bổ sung các thực phẩm giàu magie như hạt chia, hạnh nhân, rau xanh; thực phẩm giàu kali như chuối, khoai lang, bơ; đồng thời sử dụng các thực phẩm cung cấp vitamin B6, B12 như trứng, sữa, cá hồi và ngũ cốc nguyên hạt.

Các loại thực phẩm giàu omega-3 như cá hồi, hạt lanh cũng có thể được bổ sung trong chế độ ăn cân đối.

Người có triệu chứng run nên hạn chế caffeine, rượu và thuốc lá. Đây là những chất có thể kích thích hệ thần kinh và làm tình trạng run rõ hơn.

Bên cạnh đó, cần duy trì thời gian ngủ hợp lý, cố gắng ngủ đủ khoảng 7-8 giờ mỗi ngày. Các hoạt động thể chất nhẹ nhàng như đi bộ, bơi lội, yoga có thể giúp cải thiện sức khỏe tổng thể và hỗ trợ kiểm soát căng thẳng.

Người trẻ cũng nên hạn chế sử dụng các thiết bị điện tử trước khi đi ngủ, đồng thời thực hiện các phương pháp thư giãn như hít thở sâu, tập trung vào nhịp thở để giảm căng thẳng.

Khi xuất hiện run, người bệnh có thể ngồi xuống, hít thở chậm và sâu, đặt hai tay lên đùi hoặc nhẹ nhàng nắm hai bàn tay để hạn chế cử động. Việc ghi lại thời điểm xuất hiện run, thời gian kéo dài và những yếu tố có thể kích hoạt triệu chứng cũng hữu ích cho quá trình thăm khám và tìm nguyên nhân.

Đặc biệt, nếu run xuất hiện đột ngột hoặc kèm theo yếu liệt tay chân, méo miệng, nói khó, mất thăng bằng, rối loạn ý thức hoặc các triệu chứng thần kinh bất thường khác, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế ngay để loại trừ các tình trạng cấp tính nguy hiểm.

Run ở người trẻ không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với bệnh lý thần kinh nghiêm trọng. Tuy nhiên, triệu chứng kéo dài, tái diễn hoặc tăng dần cần được đánh giá đúng nguyên nhân. Phát hiện và điều trị sớm bệnh lý nền, kết hợp duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý, ngủ đủ giấc, vận động thường xuyên và hạn chế chất kích thích sẽ giúp kiểm soát triệu chứng và bảo vệ sức khỏe thần kinh lâu dài.