Rò rỉ khí trên ISS buộc phi hành gia trú ẩn khẩn cấp

NASA đã yêu cầu 5 phi hành gia trên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) tạm thời vào tàu vũ trụ Dragon để đề phòng rủi ro trong lúc Nga tiến hành sửa chữa một điểm rò rỉ khí mới được phát hiện ở khu vực do nước này quản lý.

Rò rỉ khí tái xuất

Module Zvezda (thứ 3, từ trên xuống) – module chính của Nga trên Trạm Vũ trụ quốc tế (ISS). Ảnh: AFP/ TTXVN

Theo CNN, năm phi hành gia trên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) đã phải tạm thời trú ẩn bên trong một tàu vũ trụ đang neo đậu tại trạm trong khi các đồng nghiệp đánh giá mức độ nghiêm trọng của một vụ rò rỉ khí xuất hiện ở khu vực do Nga vận hành.

Sự cố xảy ra tại đường hầm trung chuyển nối module Zvezda với một cổng ghép nối của ISS. Đây là khu vực đã nhiều năm đối mặt với các vết nứt và tình trạng thất thoát không khí. Tuy nhiên, động thái mới nhất của NASA cho thấy vấn đề có thể đã trở nên nghiêm trọng hơn.

Người phát ngôn NASA Bethany Stevens cho biết sau khi phát hiện thêm các điểm rò rỉ mới, Cơ quan Vũ trụ Nga (Roscosmos) đã quyết định triển khai một chiến dịch sửa chữa quy mô lớn hơn vào ngày 5/6. Vì lý do an toàn, NASA yêu cầu toàn bộ bốn thành viên của sứ mệnh SpaceX Crew-12 cùng phi hành gia Chris Williams chuyển sang trạng thái cảnh giác cao và ở trong tàu Dragon trong thời gian công tác sửa chữa diễn ra.

Tuy nhiên, lệnh trú ẩn đã được dỡ bỏ vào cuối buổi sáng cùng ngày sau khi Roscosmos tạm ngừng hoạt động sửa chữa để tiếp tục thu thập dữ liệu và đánh giá tình hình. Hiện chưa rõ khi nào quá trình khắc phục sẽ được nối lại.

Nhóm phi hành gia được yêu cầu trú ẩn gồm Jessica Meir và Jack Hathaway của NASA, Sophie Adenot thuộc Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA), nhà du hành vũ trụ Nga Andrey Fedyaev và phi hành gia NASA Chris Williams. Bốn thành viên của Crew-12 trước đó đã đến ISS bằng tàu Crew Dragon của SpaceX vào tháng 2 năm nay.

Theo truyền thông nhà nước Nga, các kỹ sư đã phát hiện hai vị trí có khả năng rò rỉ khí trong quá trình kiểm tra. Roscosmos khẳng định sự cố hiện không đe dọa đến an toàn của phi hành đoàn. Cơ quan này cho biết khi tăng áp buồng trung chuyển của module Zvezda lên mức tương đương áp suất bên trong ISS, các chuyên gia đã ghi nhận hiện tượng thất thoát không khí. Một điểm rò rỉ đã được xử lý nhanh chóng, trong khi khu vực còn lại vẫn đang được tiếp tục khắc phục.

Việc các phi hành gia tập trung vào tàu Dragon là một biện pháp ứng phó khẩn cấp tiêu chuẩn nhằm chuẩn bị cho khả năng sơ tán nếu xảy ra sự cố nghiêm trọng. Đây cũng là quy trình thường được áp dụng khi ISS đối mặt với nguy cơ va chạm rác vũ trụ hoặc các rủi ro có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tính mạng phi hành đoàn.

Nỗi lo kéo dài nhiều năm

Các vấn đề rò rỉ khí tại ISS lần đầu được phát hiện vào năm 2019 tại đường hầm trung chuyển PrK nối module Zvezda với một cổng ghép nối. Trong nhiều năm qua, tốc độ thất thoát không khí tại khu vực này liên tục biến động, khiến nó trở thành một trong những mối lo kỹ thuật lớn nhất của trạm vũ trụ.

Để hạn chế ảnh hưởng, phần lớn khu vực gặp sự cố đã bị cô lập khỏi các khoang còn lại của ISS. Đến năm 2024, tốc độ rò rỉ tăng mạnh, làm dấy lên những bất đồng giữa NASA và Roscosmos về mức độ nghiêm trọng của vấn đề.

Phía NASA từng cảnh báo các vết nứt này có thể dẫn đến nguy cơ sự cố thảm họa nếu không được kiểm soát. Trong những năm gần đây, các kỹ sư đã nhiều lần tìm cách bịt kín các vết nứt siêu nhỏ. Tuy nhiên, công việc gặp nhiều khó khăn vì các khe nứt quá nhỏ để quan sát bằng mắt thường, đồng thời bị che khuất bởi hệ thống giá đỡ và đường ống kỹ thuật.

Sau gần một năm không gây ra biến cố lớn, các điểm rò rỉ đã xuất hiện trở lại, dẫn đến quyết định yêu cầu năm phi hành gia thực hiện các biện pháp phòng ngừa khẩn cấp mới nhất.

Tương lai bất định của trạm vũ trụ hơn 25 năm tuổi

Sự cố mới nhất tiếp tục làm gia tăng áp lực đối với kế hoạch kéo dài tuổi thọ của ISS, công trình đã hoạt động hơn 25 năm và liên tục có người sinh sống từ năm 2000 đến nay.

NASA cam kết duy trì hoạt động của ISS ít nhất đến năm 2030. Tuy nhiên, Nga – đối tác lớn nhất của Mỹ trong dự án – hiện mới chỉ cam kết tham gia đến năm 2028.

Giới chức Mỹ nhiều lần nhấn mạnh việc duy trì một trạm vũ trụ ở quỹ đạo tầm thấp là yêu cầu mang ý nghĩa chiến lược, đặc biệt trong bối cảnh Trung Quốc đang vận hành trạm vũ trụ riêng và cuộc cạnh tranh không gian giữa các cường quốc ngày càng gia tăng. ISS được xem là nền tảng thử nghiệm quan trọng cho các công nghệ phục vụ mục tiêu đưa con người tiến sâu hơn vào không gian trong khuôn khổ chương trình Artemis của NASA.

Theo kế hoạch hiện nay, ISS sẽ được thay thế bằng các trạm vũ trụ thương mại do khu vực tư nhân vận hành. Đầu năm nay, NASA từng cân nhắc kéo dài vòng đời của ISS bằng cách bổ sung một module mới, nhưng sau đó đã thay đổi quyết định sau khi tham khảo ý kiến từ các đối tác thương mại.