Phát hiện bánh mì 8.600 t.uổi cổ xưa nhất thế giới

Theo dõi VGT trên

Món bánh mì được lên men theo cách hoàn toàn hiện đại đã được phát hiện tại khu định cư thời đại đồ đá mới nổi tiếng Çatalhöyük.

Chiếc bánh mì ở Çatalhöyük thuộc loại cổ xưa nhất từng được khai quật trên thế giới, được người cổ đại làm ra khoảng năm 6600 trước Công nguyên, tức nay nó đã 8.400 t.uổi.

Çatalhöyük là di chỉ thời đại đồ đá mới ở phía Đông Nam TP Konya – Thổ Nhĩ Kỳ, là một khu định cư được lập nên từ khoảng năm 7500 trước Công nguyên.

Phát hiện bánh mì 8.600 t.uổi cổ xưa nhất thế giới - Hình 1

Khu định cư Çatalhöyük – Thổ Nhĩ Kỳ vào thời hoàng kim – Ảnh đồ họa: Dan Lewandowski

Đến năm 6700-6500 trước Công Nguyên, khu định cư phát triển đến đỉnh cao trước khi dân số sụt giảm nhanh chóng những thế kỷ sau đó. Cuối cùng, cả khu vực bị bỏ hoang kể từ khoảng năm 5950 trước Công nguyên.

Khu định cư được người hiện đại phát hiện vào đầu những năm 1960 bởi một nhà khảo cổ học người Anh, sau đó thu hút các nhà khảo cổ học từ khắp thế giới suốt nhiều thập kỷ qua nhờ quy mô lớn và tình trạng bảo quản đặc biệt tốt của nó.

Bánh mì chả cá, xôi bắp và nhiều món ăn đường phố Việt Nam đã có mặt ở Mỹ
Xử phạt tiệm bánh mì ở Sóc Trăng do gây ngộ độc thực phẩm

Cư dân ở khu định cư cổ đại này là một trong những nhóm nông dân đầu tiên trên thế giới trồng lúa mì và lúa mạch. Ngoài ra, họ còn chăn cừu và dê.

Video đang HOT

Phát hiện mới về chiếc bánh mì cổ đại được thực hiện bởi nhóm nghiên cứu từ Đại học Necmettin Erbankan (Thổ Nhĩ Kỳ), ở khu vực được đặt tên là Mekan 66 của Çatalhöyük.

Xung quanh một chiếc lò nướng, họ tìm thấy lúa mì, lúa mạch, hạt đậu cũng như khối “cặn hữu cơ dạng xốp”.

Phát hiện bánh mì 8.600 t.uổi cổ xưa nhất thế giới - Hình 2

Chiếc bánh mì cổ xưa nhất thế giới vừa được khai quật – Ảnh: Đại học Necmettin Erbakan

Quá trình phân tích cho thấy khối đó chính là phần còn lại của một chiếc bánh mì đã lên men nhưng chưa được nướng.

Trước đó, một số bằng chứng về bánh mì được lên men như cách người hiện đại làm đã được tìm thấy trong các di tích Ai Cập cổ đại. Tuy vậy, bánh mì ở Çatalhöyük cổ xưa hơn nhiều.

Bằng chứng khảo cổ 1,6 triệu năm t.uổi thay đổi cái nhìn của con người về lịch sử ngôn ngữ

Nghiên cứu mới đã chỉ ra thời điểm người t.iền sử bắt đầu trò chuyện.

Được thực hiện bởi nhà khảo cổ học Steven Mithen, báo cáo nghiên cứu mới cho thấy con người đã phát triển khả năng ngôn ngữ vào 1,6 triệu năm trước, tại vùng hoang dã của miền Nam châu Phi.

Bằng chứng khảo cổ 1,6 triệu năm t.uổi thay đổi cái nhìn của con người về lịch sử ngôn ngữ - Hình 1

Hình minh họa.

" Không ai có thể nghi ngờ việc con người phát triển về thể chất và văn hóa nhờ vào khả năng nói. Ấy là lý do tại sao việc xác định thời điểm loại hình ngôn ngữ đầu tiên xuất hiện lại quan trọng đến vậy", giáo sư Mithen với chuyên môn t.iền sử tại Đại học Reading, nói với tờ The Independent.

Trước đây, phần lớn chuyên gia cho rằng con người mới chỉ bắt đầu nói chuyện khoảng 200.000 năm trước. Nhưng trong báo cáo mới, giáo sư Mithen cho rằng phiên bản sơ khai của ngôn ngữ cổ đại xuất hiện sớm hơn ít nhất 8 lần. Giáo sư đi đến kết luận này dựa trên những bằng chứng có tại các khu khai quật, có trong gen và trong giải phẫu người cổ đại, bên cạnh một số chứng cớ về ngôn ngữ khác.

Kết hợp chúng lại, ông cho rằng sự ra đời của ngôn ngữ diễn ra vào giữa khoảng 1,5 cho tới 2 triệu năm về trước.

Bằng chứng khảo cổ 1,6 triệu năm t.uổi thay đổi cái nhìn của con người về lịch sử ngôn ngữ - Hình 2

Cấu trúc Richat tại sa mạc Sahara, nơi được cho là trung tâm văn hóa của người t.iền sử Homo Erectus - Ảnh: NASA.

Còn một yếu tố quan trọng nữa. Kích thước não bộ con người đã tăng lên đáng kể, đặc biệt từ thời điểm 2 triệu năm Trước Công nguyên, rồi tăng kích cỡ nhanh chóng sau mốc thời gian 1,5 triệu năm Trước Công nguyên. Kích thước tăng lên đi kèm với sự tái tổ chức cấu trúc bên trong não bộ - bao gồm sự xuất hiện đầu tiên của thùy trước, đặc biệt liên quan đến chức năng suy nghĩ, tưởng tượng và nhận thức. Tại đây chứa một vùng có tên gọi "Broca", vốn được các nhà khoa học cho rằng có liên quan đến việc sản xuất ngôn ngữ và hiểu ngôn ngữ.

Nghiên cứu khoa học mới đồng thời cho thấy sự xuất hiện của vùng Broca có liên quan đến cải thiện trong hoạt động lưu giữ ký ức - yếu tố quan trọng cho việc hình thành câu nói. Nhưng các phát triển tiến hóa khác cũng rất quan trọng cho sự ra đời của ngôn ngữ sơ khai.

Hai yếu tố sánh bước với con người trong buổi bình minh của tiến hóa, là khả năng đi bằng hai chân cùng sự thay đổi hình dạng hộp sọ, nhiều khả năng đã đóng góp cho quá trình thay đổi hình dạng và vị trí của đường hô hấp, qua đó giúp con người có được tiếng nói.

Bằng chứng khảo cổ 1,6 triệu năm t.uổi thay đổi cái nhìn của con người về lịch sử ngôn ngữ - Hình 3

Người Homo erectus, được cho là giống người đầu tiên có khả năng nói - Ảnh: Internet.

Một bằng chứng tối quan trọng khác xuất hiện ở 1,6 triệu năm Trước Công nguyên (cũng là lúc con người có thể bắt đầu nói) xuất hiện tại các khu vực khảo cổ. Khi so sánh với các giống loài đương thời, con người đặc biệt yếu ớt, vậy tổ tiên chúng ta đã phải sở hữu một thứ "vũ khí" khác nhằm chiếm thế thượng phong.

Trong quá trình tiến hóa, gần như chắc chắn rằng ngôn ngữ là một phần của chiến lược bù đắp sức mạnh vật lý. Để săn động vật lớn (hoặc khi hái lượm, để đẩy lùi những con vật khỏe mạnh hơn), con người sơ khai cần khả năng lập kế hoạch và phối hợp nhóm tốt hơn - sự phát triển của ngôn ngữ là tối quan trọng trong bối cảnh này.

Con người bắt đầu săn b.ắn khoảng 2 triệu năm trước, và hiệu quả các cuộc săn tăng lên đáng kể vào khoảng 1,5 triệu năm trước. Khoảng 1,6 triệu năm TCN, lịch sử được viết trên hóa thạch cho thấy sự ra đời và truyền đạt văn hóa qua các thế hệ, công cụ bằng đá trở nên hiệu quả hơn nhiều. Khả năng cao ngôn ngữ nói đã giúp người t.iền sử chuyển giao kiến thức và kỹ năng phức tạp từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Bằng chứng khảo cổ 1,6 triệu năm t.uổi thay đổi cái nhìn của con người về lịch sử ngôn ngữ - Hình 4

Sự tiến bộ trong việc tạo tác công cụ của con người, từ 1,75 triệu năm trước cho tới 850.000 năm trước - Ảnh: Phòng thí nghiệm Quốc gia Los Alamos.

Chưa hiết, giao tiếp bằng ngôn ngữ có thể giúp con người tồn tại trong các khu vực sinh thái và khí hậu khác nhau - có lẽ không phải ngẫu nhiên mà con người có thể tăng tốc độ định cư khắp thế giới một cách đáng kể vào khoảng 1,4 triệu năm trước, tức là ngay sau thời điểm được cho là lúc ngôn ngữ bắt đầu. Công cụ này đã giúp con người làm được ba điều quan trọng để định hình tương lai, là hình dung để thiết lập kế hoạch, và truyền đạt kiến thức.

" Đó là cách ngôn ngữ đã thay đổi lịch sử loài người một cách sâu sắc," theo Giáo sư Mithen. Nghiên cứu mới của ông cho rằng trước khi ngôn ngữ ra đời, khả năng giao tiếp của con người vô cùng hạn chế, có lẽ chỉ gồm vài chục âm thanh và cử chỉ tay khác nhau.

Suốt hàng trăm nghìn năm qua, ngôn ngữ dần tiến hóa, trở nên phức tạp để rồi đạt được cảnh giới tinh vi như ngày nay. Trong thời hiện đại, chúng ta không chỉ sử dụng ngôn ngữ để trò chuyện với nhau, mà còn phát minh ra thêm những ngôn ngữ mới, đơn cử như ngôn ngữ lập trình để trò chuyện với máy tính.

Bạn thấy bài viết này có hữu ích không?
Có;
Không

Tin liên quan

Tiêu điểm

Những loài hải cẩu quý hiếm và thú vị nhất trên thế giới
12:21:48 28/05/2024
Cải tạo hầm rượu, sốc vì 300 khúc xương quái thú khổng lồ
21:23:37 27/05/2024
Vì sao cá voi có khả năng lặn sâu hơn tàu ngầm hạt nhân?
20:50:06 27/05/2024
Yên Bái phát hiện hóa thạch hơn 5 triệu năm
09:12:21 28/05/2024
Phát hiện "sát thủ không tay" - loài quái thú mới ở Nam Mỹ
10:51:21 29/05/2024
Hàng trăm ngôi sao vụt biến thành lỗ đen trên bầu trời?
12:43:04 28/05/2024
Lộ diện 3 vật thể ra đời từ "vùng hỗn mang" hậu Big Bang
12:36:07 28/05/2024
Phát hiện 16 siêu lỗ đen cổ đại đang b.ắn phá vũ trụ
15:02:27 28/05/2024

Tin đang nóng

Hải Dương lên tiếng vụ phụ huynh không đóng quỹ, con không được liên hoan
07:28:39 29/05/2024
NSƯT 51 t.uổi vướng tin đồn tình cảm với HH Phương Lê: Kiếm trăm cây vàng trong 2-3 tháng, mua cho các em mỗi người một căn nhà
09:42:13 29/05/2024
Trạm cứu hộ trái tim tập 36: Nghĩa bị công an chặn ngay trước giờ bay
08:08:54 29/05/2024
Phi Thanh Vân ở t.uổi 42 sau nhiều biến cố: Hài lòng với cuộc sống hiện tại, hạnh phúc với các dự án cộng đồng
09:23:16 29/05/2024
Rầm rộ tin Suzy - Park Bo Gum hẹn hò sau ồn ào ghét nhau ra mặt
07:43:49 29/05/2024
Phương Trinh Jolie "quên" xin lỗi cả Quán quân The Face, tâm lý Tú Anh bị ảnh hưởng sau lời chê "ngấn mỡ"
08:16:21 29/05/2024
Dân tình rần rần kéo nhau check-in cùng nồi cơm điện, netizen hoang mang "Trend gì đây?"
09:02:07 29/05/2024
Video phỏng vấn 8 phút 33 giây của Song Hye Kyo: Nhắc đến 1 nhân vật cực kỳ đặc biệt, khẳng định ít người biết "tính cách thật"
09:30:25 29/05/2024

Tin mới nhất

Hé lộ về "Biển C.hết" trong lòng sao Diêm Vương dưới lớp băng lạnh âm 220 độ

07:35:24 27/05/2024
Vì thế, cho đến khi các tàu vũ trụ kế nhiệm New Horizons cho phép chúng ta quay lại thăm sao Diêm Vương, những gì nằm dưới bề mặt hành tinh này vẫn là bí ẩn.

Ảnh vui 26-5: Lương thấp là không được ăn sầu riêng sao?!

23:20:38 26/05/2024
Ăn được miếng sầu riêng mà bị xài xể quá. Vậy là thương dữ chưa?! , một người bênh vực chị Vân.Những hìnhảnh giúp các bạn giảm căng thẳng sau ngày làm việc vất vả.

Siêu tưởng về giọt nước quý hiếm trên hành tinh xanh

20:15:41 26/05/2024
Nhưng mưa lai rai rồi lại... nóng, và nếu cứ ầu ơ theo kiểu sấm nhiều mưa ít như mới đây, ắt khó tránh được nạn hạn hán cho khắp vùng, và cho cảhành tinh xanhchứ sao nữa...

Loài chim nguy hiểm nhất thế giới: Sở hữu 'dao găm' 12 cm, tung một cước gây vết rách chí mạng

15:25:47 26/05/2024
Vì đà điểu đầu mào là loài chim làm tổ trên mặt đất nên màu xanh của trứng để ngụy trang, hòa cùng màu của thảm thực vật xung quanh trong các khu rừng nhiệt đới, nhằm bảo vệ trứng khỏi những kẻ săn mồi tiềm năng.

Những loài động vật có khả năng sinh tồn mạnh mẽ trên sa mạc

07:30:04 26/05/2024
Sa mạc rộng lớn và khắc nghiệt, tuy nhiên ở đây các loài động vật phát triển theo một cách riêng của chúng để thích nghi với môi trường này...

Loài chim được mệnh danh "sát thủ rừng xanh" của Việt Nam: Có tên trong Sách Đỏ, rắn độc thấy là sợ

21:30:14 25/05/2024
Tại Việt Nam, có một loài chim được mệnh danh là sát thủ rừng xanh có tên gọi là Diều hoa Miến Điện. Chúng là loài chim săn mồi thuộc họ Ưng (Accipitridae), tên gọi khác là Ó hoa Miến Điện (danh pháp hai phần: Spilornis cheela).

"Công chúa" linh dương đầu bò ngủ quên trong rừng và cơn ác mộng về "hoàng tử" sư tử

17:27:55 25/05/2024
Một buổi sáng bình minh tại Khu bảo tồn động vật thiên nhiên Maswa, Tanzania, đã chứng kiến một cuộc chạm trán đầy kịch tính giữa sư tử đực và một con linh dương đầu bò.

Bầu trời Trái Đất sắp xuất hiện vật thể mới sáng như Sao Mai

10:34:13 25/05/2024
Ban đầu TsuchinshanATLAS được cho là một tiểu hành tinh nhưng quá trình phân tích những bức ảnh chi tiết hơn từ Đài thiên văn Núi Tím (Tsuchinshan) ở phía Đông TP Nam Kinh - Trung Quốc chụp được trước đó đã tiết lộ nó là một sao chổi.

Phát hiện hành tinh ôn đới bằng Trái Đất, có thể sống được

10:13:09 25/05/2024
Các tính toán cũng cho thấy hành tinh này có kích cỡ bằng với địa cầu hoặc nhỏ hơn một chút, cỡ Sao Kim, thêm một yếu tố nữa ủng hộ khả năng sống được của hành tinh.

Hai "kẻ xâm lăng" từ rìa hệ Mặt Trời đang bay quanh Sao Hỏa?

07:46:06 25/05/2024
Khác với vệ tinh mang tên Mặt Trăng vốn là một phần của Trái Đất, 2 mặt trăng Phobos và Deimos của Sao Hỏa có bản chất hết sức tăm tối .

Bí ẩn mộ cổ xa hoa thời Hán khiến kẻ cướp tránh xa

23:53:31 24/05/2024
Ngôi mộ cổ của đôi vợ chồng sống vào 1.800 năm trước còn nguyên vẹn một cách khó hiểu giữa các ngôi mộ bị kẻ cướp khoắng sạch bảo vật.

Động vật có vú trên cạn lớn nhất từng sống là Paraceratherium - Thực sự là nó lớn đến mức nào?

23:06:25 24/05/2024
Paraceratherium, còn được gọi là Indricotherium, là động vật có vú trên cạn lớn nhất từng được biết đến. Kích thước khổng lồ của nó khiến nó trở thành một trong những sinh vật ấn tượng nhất từng bước đi trên Trái Đất.

Có thể bạn quan tâm

Tuyến buýt 2 tầng thoáng nóc Sài Gòn - Chợ Lớn chính thức vận hành

Du lịch

14:05:09 29/05/2024
Xe buýt 2 tầng thoáng nóc Sài Gòn - Chợ Lớn chở khách tham quan khu nội đô với một loạt địa danh nổi tiếng là thắng cảnh di tích lịch sử, công trình kiến trúc nghệ thuật độc đáo.

4 món đồ vừa chống nắng hiệu quả vừa ghi điểm phong cách

Thời trang

13:40:39 29/05/2024
Với những cô nàng hiện đại, thì ngoài tác dụng chống nắng, còn có những item giúp bạn trở nên sành điệu và ưng mắt hơn.

Khoác lên người gần nửa tỷ đồng, Lis BLACKPINK vẫn bị chê 'quê mùa'

Phong cách sao

13:19:46 29/05/2024
Thời gian gần đây, Lisa thu hút sự chú ý với nhiều hoạt động cá nhân. Nữ idol sinh năm 1997 tiếp tục trở thành nhân vật tâm điểm tại giải đua F1 Monaco Grand Prix 2024.

Nghệ sĩ cải lương Phương Bình: T.uổi già bệnh tật, sống trong căn nhà tạm bợ

Sao việt

13:08:56 29/05/2024
Ở t.uổi xế chiều, nghệ sĩ Phương Bình sống trong căn nhà chắp vá, không có vách, ước mơ của ông là mở được cái cửa lớn để lỡ có mất còn khiêng được quan tài ra .

Hàn Quốc phát hiện 90 bóng bay nghi mang theo rác từ Triều Tiên

Thế giới

13:06:07 29/05/2024
Trước đó, vào hôm 26/5, Triều Tiên tuyên bố sẽ rải núi giấy lộn và rác ở khu vực biên giới nhằm đáp trả Hàn Quốc rải tờ rơi tuyên truyền chống Bình Nhưỡng.

Bom tấn 2.500 tỷ đứng top 1 toàn cầu: Thống trị 73 quốc gia dù bị chê là thảm họa điện ảnh

Phim âu mỹ

13:06:04 29/05/2024
Theo số liệu từ Flixpatrol, Atlas đang là bộ phim dẫn đầu lượt xem trên nền tảng trực tuyến hiện nay, đứng top 1 tại 73 quốc gia gồm nhiều thị trường lớn như Mỹ, Pháp, Đức...

Trạm cứu hộ trái tim: Lộ cảnh An Nhiên suy sụp đến tàn tạ, Nghĩa nhận ra bộ mặt giả tạo của vợ mới

Phim việt

13:04:02 29/05/2024
Tập 36 Trạm cứu hộ trái tim hứa hẹn là một tập phim cực kỳ đáng xem khi preview hé lộ cảnh Nghĩa chính thức bị bắt.

Bella Ranee thừa nhận hẹn hò doanh nhân điển trai, tiết lộ cuộc gặp gỡ định mệnh

Sao châu á

13:01:22 29/05/2024
Công chúng và người hâm mộ đều mừng khi Bella Ranee tìm thấy hạnh phúc mới sau một thời gian dài độc thân kể từ khi kết thúc mối tình gần 10 năm với tài tử Weir Sukollawat.

Khởi tố Phó Cục trưởng Cục Quy hoạch, phát triển tài nguyên đất, Bộ TN&MT về hành vi nhận hối lộ

Pháp luật

12:48:49 29/05/2024
Đoàn Ngọc Phương, Phó Cục trưởng Cục Quy hoạch và Phát triển Tài nguyên đất, Chủ tịch Hội đồng định giá tài sản trong tố tụng hình sự Bộ Tài nguyên và Môi trường về tội Nhận hối lộ

Nóng: Nữ diễn viên 19 t.uổi nguy kịch sau khi rơi xuống từ tầng 5

Sao âu mỹ

12:48:03 29/05/2024
Sáng 29/5, tờ Pagesix đưa tin nữ diễn viên Mamie Laverock vừa bị ngã từ ban công tầng 5 thuộc 1 bệnh viện ở Vancouver (Canada).

Vào khách sạn 5 sao gọi đồ ăn hơn 11 triệu, cô gái ngây ngô không trả t.iền

Tin nổi bật

12:37:45 29/05/2024
Tối 28/5, mạng xã hội lan truyền thông tin về việc cô gái gọi đồ ăn tại nhà hàng ở một khách sạn 5 sao thuộc phường Cống Vị, (quận Ba Đình, Hà Nội) nhưng sau đó không trả t.iền.