Phản ứng của người trẻ trước đề xuất bỏ khẩu hiệu ‘Tiên học lễ, hậu học văn’

Theo ý kiến nhiều bạn trẻ, khẩu hiệu “Tiên học lễ, hậu học văn” không đơn thuần là chữ “lễ” trong “Tiên học lễ” mà bao hàm cả nền tảng đạo đức và văn hóa

Phản ứng của người trẻ trước đề xuất bỏ khẩu hiệu Tiên học lễ, hậu học văn - Hình 1

Ảnh minh hoạ

“Cần đưa ra thêm những khẩu hiệu mới đúng đắn, phù hợp với thực tế”

Trước dư luận về đề xuất bỏ khẩu hiệu “Tiên học lễ, hậu học văn” của GS. Trần Ngọc Thêm, Lê Trang Anh – sinh ngành Báo chí, Trường Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội có góc nhìn đa chiều. Tựu chung lại, Trang Anh cho rằng đề xuất bỏ khẩu hiệu lúc này là chưa hợp lý.

Phản ứng của người trẻ trước đề xuất bỏ khẩu hiệu Tiên học lễ, hậu học văn - Hình 2

Lê Trang Anh – sinh viên Trường Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội

Trang Anh chia sẻ: “Trước hết, tôi nghĩ ai cũng có quyền được bày tỏ quan điểm cá nhân, và GS.Trần Ngọc Thêm cũng vậy. Là một người làm nghiên cứu chuyên sâu, Giáo sư đã có những lập luận không hẳn không có cơ sở để đưa ra kiến nghị đó. Tuy nhiên, từ quan điểm cá nhân áp dụng vào thực tế là một câu chuyện dài, đòi hỏi sự xem xét kỹ lưỡng và lấy ý kiến của nhiều cơ quan, tổ chức.

Do đó, tôi nghĩ mọi người không nên quá khích hay có những lời lẽ công kích đối với Giáo sư và với đề xuất. Còn quan điểm của tôi, mặc dù tôi tôn trọng ý kiến của GS. Trần Ngọc Thêm, nhưng tôi không đồng tình với việc bỏ khẩu hiệu “Tiên học lễ, hậu học văn” trong môi trường học đường lúc này.

Bởi tôi nghĩ từ “lễ” ở đây không chỉ là lễ nghĩa giữa thầy với trò, mà nó còn thể hiện đạo đức giữa người với người. Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nói: “Có tài mà không có đức thì là người vô dụng, có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó”. Bên cạnh việc ươm mầm tài năng, phát triển tri thức, nền giáo dục nước ta đã và vẫn đang chú trọng vào việc rèn luyện đạo đức cho học sinh, sinh viên.

Thực tế có thể thấy, tình trạng học sinh, sinh viên vô lễ với giáo viên vẫn diễn ra, xu hướng ngày càng gia tăng. Do đó, tôi nghĩ hạ nhẹ chữ “lễ” ở thời điểm hiện tại là chưa hợp lý.

Trước khi học thành tài, chúng ta cần phải học thành người. Một xã hội phát triển bền vững là một xã hội có những con người văn minh, đủ đức, đủ tài. Đây cũng là mục tiêu phát triển của nhiều quốc gia, không chỉ riêng Việt Nam”.

Chu Quang Bằng, đang theo học Thạc sĩ ngành Quan hệ Quốc tế tại Trường Đại học Tổng hợp Liên bang Ural (Liên bang Nga) cho rằng, thay vì xóa bỏ khẩu hiệu, thì nên đề xuất thêm những khẩu hiệu mới nhằm tạo sự phát triển toàn diện của học sinh, sinh viên .

Phản ứng của người trẻ trước đề xuất bỏ khẩu hiệu Tiên học lễ, hậu học văn - Hình 3

Chu Quang Bằng, học Thạc sĩ ngành Quan hệ Quốc tế tại Trường Đại học Tổng hợp Liên bang Ural (Liên bang Nga)

“Tôi cũng theo dõi những tranh luận xoay quanh thông tin về kiến nghị bỏ khẩu hiệu “Tiên học lễ, hậu học văn” của GS. Trần Ngọc Thêm. Trước khi là một du học sinh, tôi là một sinh viên trường Sư phạm trong nước, tôi thấy quan điểm của Giáo sư đưa ra chưa được hợp lý.

“Tiên học lễ, hậu học văn” từ lâu đã trở thành văn hoá không thể thiếu của dân tộc Việt Nam, đặc biệt là trong việc giáo dục con người. Khẩu hiệu như kim chỉ nam giúp định hướng sự phát triển toàn diện về nhân cách, đạo đức và lối sống. Học lễ nghĩa và văn hóa luôn đi liền với nhau, và là yếu tố không thể thiếu trong hành trình làm người.

Nền giáo dục của nước ta hiện nay đã đổi mới và phát triển hơn rất nhiều so với trước đây, chuyển từ lấy người dạy làm trung tâm thành lấy người học làm trọng tâm, phát huy tối đa sự sáng tạo và tư duy của người học.

Video đang HOT

Tôi thấy câu khẩu hiệu này không ảnh hưởng gì đến sự khai phóng tư duy phản biện của học sinh, sinh viên. Bên cạnh đó, ở một thời đại hội nhập và phát triển, trong các mối quan hệ quốc tế, lễ nghi và văn hoá của chúng ta chính là cầu nối và nét đẹp trong mắt bạn bè năm châu.

Đây cũng là một trong những điều tôi rất tự hào khi đi học xa xứ. Do đó, với ý kiến của tôi thì thay vì xoá bỏ khẩu hiệu thì hãy đưa ra thêm những khẩu hiệu mới đúng đắn, phù hợp với thực tế!”, Chu Quang Bằng nêu.

Vẫn cần một sự nghiêm chỉnh trong chuẩn mực

Vũ Châu Giang, sinh viên theo học bộ môn Văn hóa và Ngôn ngữ Ả Rập của Trường Đại học Ngoại ngữ, Đại học Quốc gia Hà Nội, ủng hộ mục tiêu cần phát triển tư duy phản biện và sức sáng tạo của học sinh, sinh viên. Tuy nhiên, bỏ khẩu hiệu “Tiên học lễ, hậu học văn” để thực hiện điều này thì với Giang là chưa hợp lý:

“Đầu tiên, tôi thấy kiến nghị của Giáo sư cũng là một ý tưởng mới, táo bạo và có nhiều khía cạnh đúng đắn. Song, tôi nghĩ rằng chữ “lễ” trong “Tiên học lễ” không chỉ mang nghĩa của sự thụ động: “dễ bảo, vâng lời”, mà “lễ” theo tôi hiểu bao hàm cả nền tảng đạo đức và văn hóa. Sự sáng tạo cùng tư duy phản biện và dân chủ là cần thiết, thực sự nên khuyến khích. Nhưng việc này cần được thực hiện trên cơ sở là phản biện văn minh, lành mạnh để không dẫn đến “dân chủ quá trớn”, gây ra một số tình trạng phản cảm như học sinh “bật” lại giáo viên với giọng điệu hùng hổ như đang tranh cãi tay đôi với bạn cùng trang lứa mà đã được nhiều báo, đài đưa tin.

Phản ứng của người trẻ trước đề xuất bỏ khẩu hiệu Tiên học lễ, hậu học văn - Hình 4

Vũ Châu Giang – sinh viên theo học bộ môn Văn hóa và Ngôn ngữ Ả Rập của Trường Đại học Ngoại ngữ, Đại học Quốc gia Hà Nội

Thêm vào đó, giáo viên hiện nay được bồi dưỡng không chỉ để là người truyền thụ kiến thức, mà còn là người giáo dục rèn luyện kỹ năng mềm, định hướng cho sự sáng tạo của học sinh, sinh viên.

Từ đó, giúp thế hệ trẻ dần hoàn thiện về thể chất, tư duy để trở thành một công dân tốt, có đạo đức, kỉ luật – đây cũng là chủ trương của Đảng và Nhà nước ta trong Hội nghị Văn hóa toàn quốc, tiếp nối mạch nguồn “soi đường cho quốc dân đi”: xây dựng một nền văn hóa tiên tiến nhưng đậm đà bản sắc dân tộc, phát huy những giá trị truyền thống, những ứng xử tốt đẹp (hiếu thảo, hiếu học,…), người tốt việc tốt… Vậy nên, trước khi thúc đẩy một tư duy phản biện tự do, ta vẫn cần một sự nghiêm chỉnh trong chuẩn mực”.

Vũ Hữu Hồng Quân – sinh viên ngành Luật học, Trường Đại học Luật Hà Nội cũng chia sẻ quan điểm tương tự: “Là một người trẻ, đặc biệt là một sinh viên, tôi hiểu câu khẩu hiệu “Tiên học lễ, hậu học văn” ý muốn nói con người phải học lễ nghĩa, đạo đức, đạo lý làm người trước, sau mới học đến văn chương, chữ nghĩa và các lĩnh vực khác. Do đó, bản thân tôi không đồng tình với quan điểm của GS. Trần Ngọc Thêm về việc bỏ khẩu hiệu này.

Phản ứng của người trẻ trước đề xuất bỏ khẩu hiệu Tiên học lễ, hậu học văn - Hình 5

Vũ Hữu Hồng Quân – sinh viên ngành Luật học, Trường Đại học Luật Hà Nội

Bởi “Tiên học lễ, hậu học văn” là một truyền thống từ xưa đến nay của dân tộc ta. Trước khi học kiến thức thì bản thân mỗi chúng ta cần phải học cách làm người, biết cách cư xử sao cho đúng mực. Nói bỏ “lễ” để để khai mở tư duy phản biện, giải phóng sức sáng tạo là không hợp lý. Vì từ xưa đến nay, tuy chúng ta đề cao vai trò của người “thầy” (Không thầy đố mày làm nên) nhưng cũng ko tuyệt đối hóa vai trò của việc “học thầy” mà có câu nói “Học thầy không tày học bạn”.

Chữ “lễ” theo quan điểm của GS.Trần Ngọc Thêm chỉ được hiểu bó hẹp trong mối quan hệ giữa thầy và trò, nhưng “lễ” ở trong câu “Tiên học lễ, hậu học văn” là lễ nghĩa – một phạm trù quan trọng trong đạo đức và đạo lý làm người. Rèn luyện đạo đức luôn là nền tảng của Giáo dục và là một điều vô cùng quan trọng trong cuộc sống hiện nay. Khi mà vấn đề học sinh, sinh viên ngày càng có những biểu hiện thiếu chuẩn mực đạo đức, thì việc bỏ khẩu hiệu “Tiên học lễ, hậu học văn” là một điều không hợp lý. Tôi nghĩ thay vì bỏ đi khẩu hiệu này thì cần phải nâng cao hơn nữa việc giáo dục đạo đức và phổ cập nó đến thế hệ trẻ.”

Trước đó, ngày 21/11, Hội thảo Giáo dục Việt Nam 2021 do Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội tổ chức với chủ đề: “Văn hóa học đường trong bối cảnh đổi mới giáo dục và đào tạo”. Đáng chú ý, trong bài tham luận phát biểu tại Hội thảo, GS.TSKH Trần Ngọc Thêm đã đưa ra đề nghị “Cần chấm dứt sử dụng khẩu hiệu “Tiên học lễ, hậu học văn” để khai mở tư duy phản biện, giải phóng sức sáng tạo”. Đề xuất này cũng nhanh chóng thu hút dư luận.

GS Trần Ngọc Thêm: Nhiều người chưa đọc hết bài của tôi đã lao vào 'ném đá'

GS.TSKH Trần Ngọc Thêm khẳng định, ông đề xuất bỏ khẩu hiệu "Tiên học lễ, hậu học văn" chứ không phải bỏ dạy lễ, nhưng nhiều người chưa đọc hết đã lao vào "ném đá".

Tham luận của GS Trần Ngọc Thêm (Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐH Quốc gia TP.HCM) tại hội thảo về giáo dục ngày 21/11, trong đó có đề xuất bỏ khẩu hiệu "Tiên học lễ, hậu học văn" trong các trường học, đang tạo ra cuộc tranh cãi sôi nổi trên không gian mạng. Bên cạnh những ý kiến ủng hộ, rất nhiều người phản đối và chỉ trích nặng nề.

Trò chuyện với VTC News, GS Trần Ngọc Thêm chia sẻ quan điểm của ông về câu chuyện "Tiên học lễ" cũng như triết lý giáo dục để có những con người sáng tạo, đưa đất nước phát triển.

GS Trần Ngọc Thêm: Nhiều người chưa đọc hết bài của tôi đã lao vào ném đá - Hình 1

GS.TSKH Trần Ngọc Thêm.

- Quan điểm của giáo sư về việc bỏ khẩu hiệu "Tiên học lễ, hậu học văn" nhận được nhiều ý kiến trái chiều. Vì sao giáo sư lại đề xuất như vậy?

Câu "Tiên học lễ, hậu học văn" đã gắn bó rất lâu đời với nền giáo dục và trong xã hội của chúng ta. Tuy nhiên, không phải cứ lâu đời thì phải giữ, mà phải xem khẩu hiện này có còn phù hợp hay không, mặc dù tôi không phủ nhận, khẩu hiệu này trong một thời gian dài đã có ích cho giáo dục, cho xã hội. Nó xuất phát từ Nho giáo, bảo vệ chế độ phong kiến, mà chế độ này chỉ cần người dân biết lễ nghĩa, biết trên dưới là đủ chứ không cần một xã hội phát triển, dân chủ và sáng tạo.

Trong sách Luận ngữ, Khổng Tử nói rằng: " Con em ở nhà thì hiếu thảo, ra ngoài thì kính nhường, thận trọng và thành thực, yêu thương khắp mọi người, gần gũi người nhân đức; làm được những việc trên rồi mà còn dư sức thì học văn". Nghĩa là người ta chỉ cần học lễ là đủ (còn dư sức thì mới học văn). Mà lễ là khuôn phép, là biết trên biết dưới, biết kính nhường, đó là quan niệm kính nhường một chiều, từ dưới lên trên.

Với xã hội truyền thống, điều đó là cần, là đủ, là có ích. Thế nhưng xã hội bây giờ cần phát triển, mà sự phát triển cần sự đóng góp của mỗi người, chứ không phải coi người dưới là công cụ, là cỗ máy để người trên sử dụng, vì như thế thì xã hội không thể nào phát triển được. Quan niệm trọng lễ, coi lễ làm đầu không còn thích hợp nữa, vì vậy tôi mới đề nghị bỏ khẩu hiệu này.

- Vậy theo giáo sư, việc bỏ khẩu hiệu này ảnh hưởng như thế nào đến xã hội và liệu có làm xã hội cởi mở, sáng tạo hơn?

Trong quá khứ, từ xã hội phong kiến cho đến bây giờ, chúng ta vẫn giữ "Tiên học lễ, hậu học văn". Từ khi đổi mới đến nay, xã hội đã phát triển nhiều về kinh tế, nhưng trong văn hóa thì nhiều giá trị lại đang đi xuống. Kinh tế phát triển không phải nhờ "tiên học lễ". "Tiên học lễ" không đảm bảo cho xã hội lành mạnh, phát triển. Giữ tiên học lễ mà trong xã hội vẫn còn một bộ phận không nhỏ cán bộ suy thoái, trong đó không thể có tư duy phản biện được.

Phương Tây tuy không hề có "tiên học lễ" nhưng xã hội rất phát triển, trong nhà trường hoàn toàn dân chủ, cởi mở và sáng tạo. Câu chuyện cậu bé người Mỹ Osman Yahya 11 tuổi, học lớp 6, với tư cách người dẫn chương trình, đã hai lần thẳng thắn ngắt lời Tổng thống Barack Obama vì ông trả lời quá dài dòng trong chương trình hỏi đáp giữa Tổng thống với học sinh trung học ngày 30/4/2015 (Telegraph, 8/5/2015) là một minh chứng.

Rõ ràng chuyện như thế không thể xảy ra ở xã hội "tiên học lễ" như chúng ta. Ở các nước phát triển, người ta không trọng lễ nghĩa theo kiểu người dưới phải phục tùng người trên một chiều, giáo dục dân chủ đã giải phóng sức sáng tạo một cách mạnh mẽ. Trong gần 120 năm tổ chức giải Nobel (1901-2018), các quốc gia phương Tây có 744/816 người được giải (không tính giải Nobel Hòa bình), chiếm tỷ lệ áp đảo là 91,2%.

Văn hóa truyền thống đề cao "tiên học lễ" và đề cao quá mức vai trò của người thầy. Người thầy xưa có vị trí sau vua và trên cha (Quân - Sư - Phụ). hơn nửa chữ đã là thầy. Việc đề cao quá mức vai trò của người thầy có thể kéo theo hệ quả là một bộ phận thầy cô ngộ nhận về quyền lực của mình, dẫn đến những hiện tượng như cô giáo này không nói suốt ba tháng đứng lớp, cô giáo kia bắt học sinh súc miệng bằng nước vắt giẻ lau bảng,...

Điều đó cho thấy không nhất thiết phải khư khư giữ lấy "Tiên học lễ, hậu học văn". Giữ "tiên học lễ" nhưng vẫn còn bộ phận cán bộ suy thoái; không thể có tư duy phản biện được khi còn trọng lễ nghĩa. Để có con người sáng tạo, cần đề cao dân chủ trong giáo dục, khuyến khích tư duy phản biện, khai phóng, khuyến khích sự sáng tạo trong giáo dục con người.

GS Trần Ngọc Thêm: Nhiều người chưa đọc hết bài của tôi đã lao vào ném đá - Hình 2

Giáo sư Trần Ngọc Thêm: "Bỏ khẩu hiệu Tiên học lễ hậu học văn không có nghĩa là từ bỏ dạy lễ, dạy văn, mà chỉ là từ bỏ cách dạy lễ theo kiểu phục tùng một chiều".

- Như ông đã phân tích, văn hóa truyền thống đề cao "tiên học lễ" và đề cao quá mức vai trò của người thầy, vậy người thầy trong giáo dục sáng tạo phải thế nào?

Vai trò thực sự của người thầy trong giáo dục sáng tạo là hướng dẫn người học sáng tạo và tự chịu trách nhiệm về sự sáng tạo của mình chứ không phải bắt học sinh phục tùng... Để có con người sáng tạo, cần thực hiện dân chủ trong giáo dục, cần thay đổi quan niệm về người thầy từ việc truyền thụ kiến thức sang việc hướng dẫn người học sáng tạo và tự chịu trách nhiệm về sự sáng tạo đó.

Dân chủ trong giáo dục là dân chủ trong trao đổi và sáng tạo tri thức, dân chủ phải đi cùng với thượng tôn pháp luật chứ không phải thứ dân chủ dẫn đến rối loạn xã hội, dẫn đến những sự cố như học sinh bóp cổ cô giáo, đâm thủng bụng thầy giáo,...

Mặt khác, cần tạo dựng một môi trường khuyến khích tính chủ động, điều quan trọng là người học phải tự tin. Để chủ động và tự tin trong giao tiếp thì người học phải rèn luyện tư duy phản biện và phải có bản lĩnh để nghĩ khác, nói khác với số đông còn lại, thoát ra khỏi áp lực của họ. Để chủ động và tự tin trong hoạt động thì người học phải rèn luyện phong cách làm việc khoa học, có kế hoạch.

- Xã hội Việt Nam vẫn tôn trọng chữ "Lễ", đề xuất này của ông liệu có đi ngược với xã hội?

Xã hội truyền thống của Việt Nam là xã hội ưa ổn định nên mục tiêu đào tạo là xây dựng mẫu người thừa hành với căn bệnh thụ động, khép kín, với thói cào bằng, đố kỵ và thói dựa dẫm, ỷ lại.

Phẩm chất thường được đánh giá cao trong văn hóa Việt Nam không phải là tính tiên phong hay sự tự tin mà là sự khiêm tốn. Trong khi ở phương Tây, khiêm tốn là sự đánh giá đúng về giá trị và năng lực của mình thì ở Việt Nam, khiêm tốn lại thường được hiểu là sự nhún nhường, tự hạ thấp mình, nói giảm đi một cách quá mức để hy vọng người khác sẽ nâng mình lên. Trong trường hợp ngược lại thì sẽ nói quá lên, sẽ "nổ" và "chém gió". Đó là sự "khiêm tốn giả vờ".

Bản tính phục tùng, nguyên lý trọng lễ, mục tiêu đào tạo người thừa hành là nguồn gốc của căn bệnh thụ động, khép kín, bảo thủ, thiếu sáng tạo. Thêm vào đó, tính cộng đồng cùng áp lực của số đông, sự "dìm hàng", "ném đá" của cộng đồng giáng xuống đầu những người đi tiên phong như một sự cảnh cáo đã giết chết mọi sự tích cực.

Khi nêu quan điểm bỏ khẩu hiệu "Tiên học lễ, hậu học văn", có nhiều người ủng hộ nhưng cũng có nhiều người phản đối quyết liệt, trong đó không ít người đơn giản là chụp mũ, thóa mạ không thương tiếc mà không cần đọc hoặc đọc hết bài viết của tôi. Đó là gì nếu không phải là biểu hiện của căn bệnh "ném đá tập thể" - căn bệnh đã và đang giết chết mọi sự tiên phong, mọi sự tích cực?

GS Trần Ngọc Thêm: Nhiều người chưa đọc hết bài của tôi đã lao vào ném đá - Hình 3

Khẩu hiệu "Tiên học lễ, hậu học văn" đã gắn bó với xã hội Việt Nam qua nhiều thế kỷ.

- Theo giáo sư, nếu bỏ khẩu hiệu này, chúng ta sẽ thay thế bằng một khẩu hiệu khác hay phải thay đổi quan niệm về chữ "Lễ" thế nào?

Bỏ khẩu hiệu "Tiên học lễ hậu học văn" không có nghĩa là từ bỏ dạy lễ, dạy văn, mà chỉ là từ bỏ cách dạy lễ theo kiểu phục tùng một chiều, còn giáo dục đạo đức thì xưa nay vẫn cần, không bao giờ là thừa cả. Đức và tài xưa nay luôn phải song hành với nhau.

Bản tính phục tùng, nguyên lý trọng lễ, mục tiêu đào tạo người thừa hành là nguồn gốc của căn bệnh thụ động, khép kín, bảo thủ, thiếu sáng tạo.

GS.TSKH Trần Ngọc Thêm

Chỉ có điều, giáo dục đạo đức rộng hơn nhiều so với "học lễ" theo kiểu người dưới phục tùng người trên, "áo mặc không qua khỏi đầu", "sống lâu thì lên lão làng". Như thế thì không thể nào có sự phát triển được. Mối quan hệ giữa lễ và văn phải thay bằng mối quan hệ giữa đức và tài.

Đức và tài biểu hiện cho phẩm chất và năng lực. Trong mối quan hệ này, tùy từng giai đoạn, hoàn cảnh mà xác định cái nào quan trọng hơn, cần tập trung chủ yếu cho cái nào. Ví dụ như ở các cấp học thấp cần tập trung cho việc học làm người. Nhưng khi lên các cấp học cao hơn, khi những phẩm chất của một công dân đã hình thành đủ rồi thì phải tập trung học tri thức, học sáng tạo. Lên cấp đại học rồi, không thể cứ "tiên học lễ, hậu học văn" như phổ thông được, cứ như thế thì lấy đâu ra nhân tài?

Sau năm 1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã có nhiều cố gắng để thay đổi một số quan niệm và thói quen trong văn hóa học đường truyền thống, để xã hội Việt Nam có con người sáng tạo. Bác Hồ thường nói tài trước, đức sau. Bác nói tìm người tài đức chứ không phải đức tài.

Thống kê trong 15 tập của Hồ Chí Minh toàn tập cho thấy, Bác nhắc đến mối quan hệ này 14 lần, trong đó có tới 12 lần Bác viết tài trước, đức sau. Người có đức chưa chắc có tài, mà đức thì có thể suy thoái, biến chất. Do vậy, đức là điều kiện cần, là cái nền để trên đó phát hiện và bồi dưỡng tài năng. Ngày 12/6/1956, Bác nói: "Có tài phải có đức. Có tài không có đức, tham ô hủ hoá có hại cho nước. Có đức không có tài như ông Bụt ngồi trong chùa, không giúp ích gì được ai".

Đức không chỉ là lễ nghĩa, mà thể hiện qua lối làm việc và sự tuân thủ pháp luật. Sau cách mạng tháng Tám, cán bộ mới được bổ nhiệm tha hóa khá nhiều. Chỉ sau hơn một năm, Bác đã phải viết cuốn "Sửa đổi lối làm việc" để chấn chỉnh. Từ năm 1949, Bác đã nói đến sự cần thiết phải xây dựng một nền "thần linh pháp quyền". Tháng 9/1950, Bác phải đau lòng y án tử hình Trần Dụ Châu, nguyên là Đại tá, Giám đốc Nha Quân nhu về tội biển thủ công quỹ, nhận hối lộ, sống xa hoa.

Người ta lo lắng rằng khi bỏ khẩu hiệu "tiên học lễ, hậu học văn", lớp trẻ sẽ không còn coi trọng đạo đức nữa, xã hội sẽ suy thoái. Nhưng điều đó (coi trọng lễ) không đảm bảo cho xã hội tốt lên, quan trọng là phải có nền pháp quyền đi kèm.

Sở dĩ phương Tây không có "tiên học lễ, hậu học văn" mà xã hội vẫn ổn định, cán bộ suy thoái không nhiều, không có hiện tượng chuỗi sự cố học đường là vì pháp luật của họ được thực thi nghiêm minh và đều khắp, không có vùng cấm, không có người đứng ngoài và đứng trên pháp luật. Khi mọi người đều đã tôn trọng pháp luật như nhau rồi thì "tiên học lễ" sẽ trở nên thừa.

- Xin trân trọng cảm ơn giáo sư!

Bạn thấy bài báo này có hữu ích không?
Không

Tin liên quan

Tiêu điểm

Hà Tĩnh xét đặc cách công nhận 7 học sinh giỏi cấp tỉnh môn tiếng Anh lớp 9
09:22:28 15/01/2022
Xây dựng nhiều lớp phòng vệ để chống gian lận thi trực tuyến
06:53:50 15/01/2022
Hà Nội: Nhiều trường học có thể mở cửa trở lại từ ngày 17-1
09:08:25 16/01/2022
ĐH Công nghiệp Hà Nội tăng phương thức tuyển sinh năm 2022
18:56:57 16/01/2022
Tiếp tục rà soát, cắt những chứng chỉ không cần thiết
09:27:17 15/01/2022
20 con đường vào đại học cho thí sinh năm 2022
09:03:55 16/01/2022
Phụ huynh Hà Nội đồng tình cho con đến trường sau Tết
15:05:01 15/01/2022
Cả nước chỉ còn 5 địa phương cho 100% học sinh học online
20:34:22 15/01/2022
'Đưa' biên giới, biển, đảo đến với thế hệ trẻ
09:13:56 15/01/2022
“Vaccine tinh thần” giúp học sinh vượt khủng hoảng do học online kéo dài
08:49:33 16/01/2022

Thông tin đang nóng

“Đàn anh xã hội” nổi trận lôi đình, đòi xử đẹp Trang Nemo vì đánh vợ mình tại shop
21:08:59 16/01/2022
Chân dung "anh lớn" Quận 8 - chồng người phụ nữ bị nhân viên Trang Nemo hành hung: Xăm trổ kín người
22:51:22 16/01/2022
MỚI: Trang Nemo lên tiếng sau vụ xô xát với Trần My, “chị đại” quận 4 lập tức vỗ mặt: “Mày hết đường lui”
23:19:35 16/01/2022
NÓNG: Trần My tiết lộ người thân bị đàn em Trang Nemo đánh trọng thương: “Xuất huyết mắt”
22:22:28 16/01/2022
Trang Nemo và Trần My xô xát, một người phụ nữ bị đánh dã man
20:18:40 16/01/2022
Trang Nemo bất ngờ lên tiếng vụ ẩu đả với phía Trần My: Tất cả chỉ là kịch bản?
23:14:29 16/01/2022
Món thạch giảm cân "thần thánh" cỡ nào mà khiến Trang Nemo và Trần My có màn "đi đường quyền" gây xôn xao MXH hôm nay?
21:34:27 16/01/2022
“Anh lớn quận 8” đăng ảnh vợ bị shop Trang Nemo hành hung, nói 1 câu ấm áp: “Ck không để vợ thiệt thòi đâu”
01:02:32 17/01/2022
Trang Nemo đang nổi đình nổi đám, đi quyền cước với vợ ‘anh lớn' trong vụ Trần My là ai?
23:50:02 16/01/2022
Lộ tình hình hiện tại của vợ "anh lớn Quận 8" bị phía Trang Nemo hành hung: Mắt tụ máu, mặt mũi thâm tím, tóc rụng từng mảng
00:50:49 17/01/2022

Tin mới nhất

Nghe học sinh vùng nông thôn Hà Tĩnh thuyết minh về địa chỉ đỏ bằng tiếng Anh

19:20:06 16/01/2022
Tích cực áp dụng các phương pháp giáo dục hiện đại vào những tiết học, Trường THPT Nguyễn Văn Trỗi (Lộc Hà, Hà Tĩnh) đã tạo hứng thú học tập cho học sinh

98 dự án tham gia Cuộc thi Khoa học kĩ thuật cho học sinh trung học ở Quảng Trị

17:27:57 16/01/2022
Ngày 16/1, Sở GD&ĐT Quảng Trị tổ chức khai mạc trực tuyến Cuộc thi Khoa học kĩ thuật (KHKT) dành cho học sinh trung học năm học 2021 – 2022. 

Ngành Giáo dục Tây Bắc, Tây Nguyên nỗ lực vượt khó để thích ứng

16:55:47 16/01/2022
Năm 2021 ngành GD-ĐT các tỉnh Tây Bắc, Tây Nguyên đối diện với nhiều khó khăn, thách thức do dịch bệnh diễn biến phức tạp. 

Các trường đại học ồ ạt mở thêm ngành mới

16:53:56 16/01/2022
Nếu không có cơ chế giám sát và kiểm định tốt, rất nhiều trường sẽ mở ngành nghề mới mà không đủ chất lượng, dẫn đến nguồn nhân lực không đáp ứng được yêu cầu của xã hội, gây lãng phí

Tư vấn tâm lý học đường: Trẻ cần, người lớn… không vội

09:07:06 16/01/2022
Dịch bệnh, những xáo trộn trong cuộc sống, học tập đã dẫn đến nhiều vấn đề tâm lý đáng lo ngại với lứa tuổi học trò. 

Bộ Giáo dục nên học cách tổ chức thi cử và quản lý bằng cấp như IELTS

09:01:49 16/01/2022
Ngành giáo dục nên có cách thức tổ chức các kì thi ngoại ngữ nói riêng, các kì thi khác nói chung, minh bạch và có phương thức quản lý bằng cấp, chứng chỉ

Lo bất bình đẳng vì xét tuyển đại học bằng IELTS, Bộ GD-ĐT lên tiếng

08:59:21 16/01/2022
Sau khi một số trường đại học công bố phương án tuyển sinh năm 2022, nhiều thí sinh bày tỏ lo lắng liệu cơ hội vào đại học có sụt giảm khi những phương án xét tuyển sử dụng chứng chỉ này ngày càng gia tăng. 

Để tránh cho giáo viên khỏi bị trù dập bằng lá phiếu không hoàn thành nhiệm vụ

08:57:53 16/01/2022
Nghe bỏ phiếu kín có vẻ quang minh chính đại, minh bạch lắm nhưng ai biết được những lá phiếu tưởng kín kia đã bị gài bẫy

Cần hành lang pháp lý đồng bộ

08:55:20 16/01/2022
Dù đã có những quy định trong Luật Giáo dục nghề nghiệp 2014 nhưng các trường cao đẳng hiện nay vẫn gặp phải nhiều vướng mắc khi thực hiện tự chủ. 

Những thay đổi khi du học trong năm mới

08:51:12 16/01/2022
Thời điểm này, khi Việt Nam nối lại các đường bay quốc tế, các nước mở cửa, nhiều học sinh, sinh viên vội chuẩn bị giấy tờ cần thiết để trở lại học tập

Đại học lý giải nguyên nhân 'đổ xô’ xét tuyển dựa trên chứng chỉ tiếng Anh

08:42:15 16/01/2022
Mùa tuyển sinh 2022, nhiều trường đại học ưu tiên xét tuyển, tuyển thẳng thí sinh có chứng chỉ tiếng Anh quốc tế như TOEFL, IELTS... Đại diện các trường đã đưa ra lý giải về vấn đề này

Avatar Robot - phiên bản thế thân trợ giúp trẻ em ốm yếu có cơ hội học tập

15:16:25 15/01/2022
Không thể đến trường được vì mắc bệnh hiểm nghèo, nhưng Joshua Martinangeli - cậu học sinh 7 tuổi người Đức, vẫn có thể tham gia lớp học hàng ngày, giao lưu cùng bạn bè ở trường nhờ phiên bản thế thân là Avatar Robot (tạm dịch là: robot...

Thẩm tra các ứng viên GS, PGS có bài báo công bố nhiều bất thường

15:01:22 15/01/2022
Đó là một trong những nội dung mà Hội đồng Giáo sư Nhà nước (GSNN) vừa chỉ đạo, yêu cầu các Hội đồng Giáo sư ngành, liên ngành năm 2021 khi thực hiện phỏng vấn xét giáo sư (GS), phó giáo sư (PGS)

Sách giáo khoa: Chờ mong những thay đổi

09:25:10 15/01/2022
Từ năm học 2020-2021 đến nay, sách giáo khoa (SGK) của chương trình giáo dục phổ thông mới được đưa vào triển khai (lớp 1, lớp 2, lớp 6) và tới đây là sách lớp 3, lớp 7, lớp 10

Sắp có chiến lược phát triển giáo dục đến năm 2030

09:01:49 15/01/2022
Đó là thông tin được nêu lên tại hội nghị tổng kết công tác năm 2021 và triển khai nhiệm vụ năm 2022 của Bộ GD-ĐT do Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn chủ trì

Kiên trì bảo đảm chất lượng

06:55:49 15/01/2022
Thời điểm này, các trường học thuộc thành phố Hà Nội đã hoàn thành chương trình giáo dục học kỳ 1 năm học 2021-2022 theo đúng kế hoạch thời gian năm học

Hai trường ĐH tại Nha Trang công bố thông tin tuyển sinh năm 2022

21:57:58 14/01/2022
Ngày 14-1, Trường ĐH Nha Trang cùng Trường ĐH Thái Bình Dương đã công bố thông tin tuyển sinh năm 2022

Ngành Giáo dục Nghệ An trao quà Tết cho học sinh và giáo viên có hoàn cảnh khó khăn

21:54:52 14/01/2022
 Đây là chương trình thường niên được ngành Giáo dục và Đào tạo duy trì nhiều năm nay đối với các huyện miền núi cao, đặc biệt khó khăn

Sinh viên Đại học Cần Thơ sẽ có môi trường tốt để thực tập

21:53:09 14/01/2022
Nhằm nâng cao công tác đào tạo, chất lượng dạy học, nghề nghiệp cho giáo viên, đáp ứng nhu cầu đào tạo nguồn nhân lực cho khu vực ĐBSCL, ngày 14/1, Trường Đại học Cần Thơ đã chính thức ký kết thỏa thuận hợp tác với Trường Phổ thông Thái...

Gia Lâm, Hà Nội: Ứng dụng phương pháp Montessori trong trường mầm non

21:50:24 14/01/2022
Ngành giáo dục huyện Gia Lâm đã và đang tích cực bồi dưỡng đội ngũ, tổ chức chuyên đề các cấp về phương pháp Montessori và STEM trong các trường mầm non. 

Có thể bạn quan tâm

Khoảnh khắc Đệ nhất phu nhân Pháp hành động khác thường khiến bà dính tin đồn là người chuyển giới, giải thích không ai tin

Netizen

06:04:09 17/01/2022
Đệ nhất phu nhân Pháp đã phải chịu đựng sự đau khổ trong một thời gian dài bởi tin đồn thất thiệt

Wonyoung (IVE) vô lễ, thành viên hụt aespa cúi đầu xém gãy lưng và chuyện đàn em - tiền bối ở Kpop

Sao châu á

00:50:46 17/01/2022
Cách ứng xử của các thần tượng trở thành một vấn đề rất được quan tâm. 

Ngọc nữ Baifern ngọt ngào trong những chiếc đầm trễ nải vòng một cùng bạn diễn

Phong cách sao

00:04:25 17/01/2022
Xuất hiện tại sự kiện để quảng bá bộ phim mới, ngọc nữ đình đám Thái Lan - Baifern diện chiếc váy hồng xẻ ngực sâu, bó sát cơ thể khoe body mướt mát

Nhà thiết kế Lý Quý Khánh: Chỉ làm show khi cảm xúc dẫn lối

Thời trang

00:03:31 17/01/2022
Sau khi ra mắt thành công bộ sưu tập Hái mơ tại Expo 2021 Dubai, nhà thiết kế Lý Quý Khánh sẽ tổ chức fashion show riêng tại Florence, Ý vào đầu năm 2022

Hoa hậu Phương Khánh gặp sự cố khi catwalk, chuyện gì mà đành cười "10 phần bất lực" thế này?

Sao việt

23:47:04 16/01/2022
Khoảnh khắc Phương Khánh e thẹn cười trừ khi đi trình diễn đang gây bão cõi mạng

Jeon Yeo Bin nhận xét về ‘bạn trai tin đồn’ Song Joong Ki: ‘Anh ấy là tia nắng lan toả hạnh phúc’

Hậu trường phim

23:46:19 16/01/2022
Mới đây, nữ diễn viên Jeon Yeo Bin đã chia sẻ những suy nghĩ của mình về bộ phim ăn khách Vincenzo cũng như tình bạn với các diễn viên trong cuộc phỏng vấn với tạp chí Star New

Những tác phẩm hồi sinh thương hiệu Hollywood

Phim âu mỹ

23:32:21 16/01/2022
Spider-Man: Homecoming, X-Men: First Class và Batman Begins giúp vực dậy thương hiệu siêu anh hùng từ các phần phim đã gây ngán ngẩm cho người xem trong quá khứ

Nhuộm tóc chơi tết, cần lưu ý những điều sau

Làm đẹp

23:31:31 16/01/2022
Gần Tết, nhiều chị em đua nhau đi làm đẹp, nhuộm tóc để thay đổi phong cách. Tuy nhiên bạn nên tìm hiểu về những thành phần thuốc nhuộm và cách dưỡng mái tóc nhuộm đều và đẹp

Cách làm khô gà lá chanh nhâm nhi ngày Tết

Ẩm thực

23:17:39 16/01/2022
Thịt gà dẻo dai, gà đậm vị, dậy mùi thơm của lá chanh, ngũ vị hương rất hấp dẫn. Đây là món ăn nhâm nhi thú vị cho ngày Tết

Vứt bỏ vợ con để chạy theo người khác, 2 năm sau chồng cũ quay lại yêu cầu điều khó tin

Tâm sự

23:03:59 16/01/2022
Tôi đã chẳng còn nghĩ gì đến chồng cũ nữa thì anh ta đùng đùng xuất hiện. Cái bản mặt dày, trơ tráo kia lại một lần nữa khiến tôi uất nghẹn

Tình hình dịch COVID-19 trên thế giới ngày 16/1

Thế giới

23:02:40 16/01/2022
Theo trang thống kê worldometers.info, tính đến 22h00 ngày 16/1 (theo giờ Việt Nam), trên thế giới ghi nhận tổng cộng 327.097.749 ca mắc COVID-19 và 5.555.172 ca tử vong