Nông nghiệp bền vững – Chìa khóa để cứu ‘hành tinh Xanh’

Nguyễn Viễn17:11 02/12/2024

Ngày 1/12, Liên hợp quốc (LHQ) đã đưa ra cảnh báo hoạt động canh tác nông nghiệp không bền vững và nạn phá rừng đang đe dọa khả năng của Trái Đất trong việc duy trì sự sống cho xã hội loài người.

Khoảng rừng Amazon bị đốt phá tại Para, Brazil. Ảnh: NCSU/TTXVN

Trong báo cáo được công bố chung với Công ước LHQ về Chống sa mạc hóa (UNCCD), các nhà khoa học lưu ý, mất rừng và suy thoái đất đang làm giảm khả năng phục hồi của hệ sinh thái trước biến đổi khí hậu và mất đa dạng sinh học. “Vòng luẩn quẩn” này đang đẩy thế giới đến bờ vực sụp đổ.

Báo cáo mới nêu bật gánh nặng lớn mà hành tinh đang phải hứng chịu do hậu quả của các hoạt động nông nghiệp, đồng thời kêu gọi cần có những thay đổi lớn trong phương thức sản xuất nông nghiệp . Hoạt động canh tác nông nghiệp gây ra 23% lượng khí thải nhà kính, 80% nạn phá rừng và 70% lượng nước ngọt sử dụng. Theo báo cáo này, việc mở rộng diện tích đất nông nghiệp, dù giúp nuôi sống nhiều người hơn trong ngắn hạn, nhưng lại có thể đẩy nhanh quá trình thoái hóa đất, mất đa dạng sinh học… dẫn đến mất an ninh lương thực trong dài hạn.

Ngoài việc thúc đẩy tình trạng mất rừng, việc sử dụng lượng lớn hóa chất trong phân bón và thuốc trừ sâu tạo ra các “vùng chết” trên sông ngòi, gây hại cho đa dạng sinh học và làm tăng lượng khí nhà kính. Quản lý nguồn nước kém cũng là một yếu tố dẫn tới sự cạn kiệt nguồn nước ngọt, vốn là tài nguyên sống còn đối với các xã hội.

Để đối phó với tình trạng này, báo cáo đề xuất các giải pháp như cải cách nông nghiệp, cải thiện quản lý tài nguyên nước và giảm tham nhũng trong ngành nông nghiệp. Một trong những giải pháp quan trọng là điều chỉnh các khoản trợ cấp nông nghiệp không hiệu quả, trị giá hàng trăm tỷ USD, sang các phương thức nông nghiệp bền vững .

Báo cáo trên được đưa ra trước thềm Hội nghị thượng đỉnh về sa mạc hóa của LHQ, diễn ra tại Saudi Arabia ngày 2/12, với nhiệm vụ thúc đẩy các nỗ lực phục hồi 1,5 tỷ ha đất bị suy thoái trong thập kỷ này.

Video đang HOT

Đây được xem là hội nghị lớn nhất về vấn đề đất đai, diễn ra sau một loạt các cuộc đàm phán căng thẳng của LHQ về khí hậu, đa dạng sinh học và rác thải nhựa.

Ông Ibrahim Thiaw, Thư ký điều hành UNCCD cảnh báo: “Nếu chúng ta không thừa nhận vai trò quan trọng của đất đai và không có hành động thích hợp, hậu quả sẽ ảnh hưởng đến mọi khía cạnh của cuộc sống và kéo dài đến tận tương lai, làm gia tăng những thách thức cho các thế hệ tương lai”.

Các nước ASEAN trước cơ hội từ việc EU thúc đẩy phát triển 'nông nghiệp xanh'

Liên minh châu Âu (EU) hy vọng hợp tác về nông nghiệp xanh sẽ phát triển khi Brussels tìm cách ký hiệp định thương mại tự do mới với một số chính phủ Đông Nam Á khác sau khi đã ký với Việt Nam.

Nông dân thu hoạch lúa trên cánh đồng ở tỉnh Roi Et, Thái Lan. Ảnh: AFP/TTXVN

Khi ngành sản xuất và du lịch gặp khó khăn trong 3 năm xảy ra dịch COVID-19, một số chính phủ Đông Nam Á nhận ra rằng họ cần đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp. Điều đó hiện đang được đền đáp.

Theo dữ liệu của chính phủ Campuchia, ngành nông nghiệp nước này đã tăng trưởng khoảng 6% trong năm 2020, 2021 so với năm 2019. Trong khi đó, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam cho biết kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản cả năm 2022 đạt kỷ lục mới trên 53,22 tỉ USD, tăng 9,3% so với năm 2021. Trong năm 2022, thị trường EU chiếm khoảng 11% xuất khẩu nông sản của Việt Nam.

Kênh DW (Đức) nhận định rằng một số quốc gia Đông Nam Á đang theo đuổi "nông nghiệp xanh" hoặc "nông nghiệp bền vững" để thúc đẩy xuất khẩu đến các nước châu Âu đồng thời thu hút đầu tư lấy môi trường làm trung tâm từ EU.

EU đặt mục tiêu huy động khoảng 55 tỷ euro trong khoảng thời gian từ năm 2021 đến năm 2027 để giúp các khu vực khác hướng tới nền kinh tế trung hòa carbon.

Vào cuối năm 2021, Ngân hàng Đầu tư châu Âu (EIB) đã cung cấp khoản viện trợ trị giá 15 triệu euro cho nông nghiệp bền vững ở Campuchia. Vào tháng 8/2022, EU đã hợp tác với Bangkok và Chiang Mai ở Thái Lan về sản xuất lương thực bền vững. Tại Philippines, EU có Sáng kiến Nhóm châu Âu trị giá 60 triệu euro về Kinh tế Xanh.

Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam đã phê duyệt Kế hoạch hành động thực hiện Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021 - 2030. Cụ thể, tốc độ tăng trưởng GDP ngành nông nghiệp từ 2,5 - 3%/năm. Nâng cao hiệu quả sử dụng và bảo vệ tài nguyên đất, nước, thủy sản, rừng, bảo tồn đa dạng sinh học. Ngành nông nghiệp đặt mục tiêu tỷ lệ sản phẩm phân bón hữu cơ trong tổng sản phẩm phân bón được sản xuất và tiêu thụ đạt trên 30%.

Thái Lan và Philippines, những nền kinh tế nông nghiệp chủ chốt, cũng đang nhanh chóng đi theo hướng đó. "An ninh lương thực vẫn là ưu tiên hàng đầu trong chương trình nghị sự quốc gia của chúng tôi. Được củng cố trong tầm nhìn của chúng tôi về một Philippines vào năm 2040 thịnh vượng, kiên cường và an toàn", Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr phát biểu tại Davos (Thụỵ Sĩ) vào tháng 1.

Trước khi dẫn đầu một phái đoàn doanh nghiệp đến Việt Nam vào năm 2022, Cao ủy Nông nghiệp EU, ông Janusz Wojciechowski lưu ý rằng một bước đột phá lớn trong thương mại nông nghiệp đã có thể thực hiện nhờ việc ký kết Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA) năm 2020. Ông cho biết, thông qua hiệp định thương mại, công dân EU được tăng cường tiếp cận với trà và cà phê Việt Nam, cùng với nhiều loại hạt, gia vị và trái cây nhiệt đới ấn tượng. Một vài trong số những sản phẩm này được bảo hộ chỉ dẫn địa lý theo quy định của EVFTA, như hồng không hạt Bảo Lâm và vải thiều Lục Ngạn.

Một quan chức EU chia sẻ với DW rằng họ hy vọng hợp tác về nông nghiệp xanh sẽ phát triển khi Brussels tìm cách ký hiệp định thương mại tự do mới với một số chính phủ Đông Nam Á khác. Một thỏa thuận thương mại có thể được thống nhất với Indonesia vào cuối năm nay. Thái Lan và Philippines đều bày tỏ mong muốn khởi động đàm phán. Thỏa thuận thương mại với hai quốc gia Đông Nam Á này có thể thúc đẩy đáng kể thương mại theo khu vực với EU.

Ông Chris Humphrey, giám đốc điều hành của Hội đồng Kinh doanh EU - ASEAN, nhận định: "Nhiều quốc gia trong ASEAN đang cố gắng hết sức để tăng sản lượng nông nghiệp và giá trị dinh dưỡng của thực phẩm được sản xuất tại địa phương - tất cả đều nhằm tăng cường an ninh lương thực, đồng thời nỗ lực đẩy mạnh xuất khẩu nông sản".

Ông Humphrey cho biết thêm, mặc dù nhiều doanh nghiệp châu Âu đang hợp tác chặt chẽ với các chính phủ ASEAN trong lĩnh vực này và có nhiều cơ hội để tăng xuất khẩu nông sản từ Đông Nam Á đến châu Âu, nhưng các nhà xuất khẩu lại phải đối mặt với nhiều rào cản. Điều đó bao gồm khoảng cách và logistic liên quan đến thương mại, nhưng "cũng có những lo ngại xung quanh việc đáp ứng các quy định của EU mà nhiều hộ sản xuất nhỏ coi là một gánh nặng".

Một bài nghiên cứu được xuất bản vào tháng 3/2022 về tiềm năng EU trở thành thị trường xuất khẩu nông nghiệp - thực phẩm của Lào có nội dung "thiếu hỗ trợ kỹ thuật từ các bên liên quan, quy định mới của EU và việc thực thi quy định đối với nông nghiệp - thực phẩm nhập khẩu... đều là những thách thức quan trọng đối mặt với các nhà xuất khẩu Lào". Ngoài ra, nghiên cứu cho biết thêm, "đạt được chứng chỉ hữu cơ về tiêu chuẩn sản phẩm và yêu cầu an toàn là một vấn đề lớn khác mà các nhà xuất khẩu Lào phải đối mặt".

Trong hai năm qua, EU và các hiệp hội doanh nghiệp châu Âu đã tài trợ cho các cuộc hội thảo trên khắp Đông Nam Á để giải thích rõ hơn về những thay đổi trong quy định.

Thu hoạch dầu cọ tại tỉnh Riau, Indonesia. Ảnh: AFP/TTXVN

Việc EU thúc đẩy quan hệ về nông nghiệp bền vững được cho sẽ gặp nhiều phức tạp đối với Malaysia và Indonesia do sự khác biệt về dầu cọ. Indonesia và Malaysia khiếu nại Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) về kế hoạch của EU đến năm 2030 loại bỏ dần nhiên liệu sinh học có nguồn gốc dầu cọ. Brussels lấy lý do môi trường nhưng hai nước Đông Nam Á là nhà sản xuất dầu cọ lớn nhất thế giới này, cho rằng đó là một biện pháp bảo hộ để giúp các nhà sản xuất dầu châu Âu. WTO dự kiến đưa ra phán quyết về vấn đề này vào đầu năm 2023. Chuyên gia nhận định rằng Indonesia và Malaysia có thể sẽ kháng cáo phán quyết của WTO nếu phán quyết không có lợi cho họ.

Theo một khảo sát gần đây của Viện ISEAS-Yusof Ishak (Singapore), gần 1/3 người Indonesia và 1/5 người Malaysia được hỏi không tin tưởng EU vì họ cho rằng lập trường của EU về môi trường và biến đổi khí hậu có thể đe dọa lợi ích của nước họ. Tuy nhiên, EU vẫn là một nhà đầu tư tích cực trong các dự án bảo tồn ở cả hai quốc gia này.

Báo động những 'ngân hàng kiến thức' sống trong tự nhiên suy giảm nghiêm trọng Theo một nghiên cứu của Australia, hoạt động của con người là nguyên nhân gây ra sự suy giảm số lượng động vật sống lâu trong tự nhiên cả ở trên cạn lẫn dưới biển, làm trầm trọng thêm tác động của tình trạng mất môi trường sống, bệnh tật và các sự kiện khí hậu khắc nghiệt. Sư tử hoang dã. Ảnh...

Bạn thấy bài viết này có hữu ích không?

Có

Không

Tin liên quan

Xem thêm Share

Xem nhiều

Vụ cháy kinh hoàng ở Hong Kong biến nhiều nạn nhân thành tro, mãi mãi "mất tích".02:48

Chung cư Hong Kong chìm trong biển lửa, 13 người thiệt mạng01:27

Bà Vanga tiên tri 2025 gây chấn động: "Ánh sáng lạ" liên quan sự kiện toàn cầu?02:48

Cháy chung cư Wang Fuk Court: 55 người ra đi, thảm họa leo thang gây chấn động03:14

Cư dân hé lộ điểm bất thường trong thảm họa cháy chung cư ở Hong Kong03:28

Tiêu điểm

Tin đang nóng

Tin mới nhất

Tổng thống Ukraine nói về vấn đề nhượng lãnh thổ trong đàm phán hòa bình

21:11:41 09/12/2025

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky thừa nhận các nhà đàm phán vẫn bất đồng về vấn đề nhượng bộ lãnh thổ trong kế hoạch hòa bình do Mỹ đề xuất.

Cộng đồng quốc tế quan ngại về giao tranh biên giới Campuchia - Thái Lan

20:44:38 09/12/2025

Chính phủ Nhật Bản, thông qua Ngoại trưởng Kitamura Toshiro, khẳng định Tokyo theo dõi chặt chẽ diễn biến cuộc xung đột giữa Campuchia và Thái Lan, kiên quyết phản đối hành động làm leo thang tình hình.

Minh bạch để phát triển bền vững

20:41:22 09/12/2025

Chủ tịch TI Franois Valérian đánh giá đây là "xu hướng nguy hiểm", bởi khoảng cách giữa cam kết và hành động vẫn rất lớn.

Châu Âu khủng hoảng nhân lực cho kế hoạch từ bỏ khí đốt Nga

20:37:12 09/12/2025

EU đối mặt nguy cơ chậm tiến độ loại bỏ khí đốt Nga vì thiếu lao động lành nghề, đe dọa toàn bộ kế hoạch chuyển đổi năng lượng và khiến mục tiêu năm 2027 đứng trước thách thức lớn.

2,4km trong 6 giờ: Tốc độ sửa đường siêu nhanh của Trung Quốc

20:35:31 09/12/2025

Giới xây dựng thường dùng khái niệm China Speed (tốc độ Trung Quốc) để chỉ nhịp độ thi công nhanh hiếm thấy trong các dự án hạ tầng tại nước này.

Tajikistan tìm kiếm sự trợ giúp của Nga sau vụ tấn công từ Afghanistan

20:34:48 09/12/2025

Tình hình an ninh bất ổn ở biên giới đã khiến Tajikistan đàm phán về việc tăng cường tuần tra chung với Nga dọc theo biên giới dài hơn 1.300 km với Afghanistan.

Quan hệ Nga - Syria thay đổi ra sao 1 năm hậu Assad?

20:32:36 09/12/2025

Tuy nhiên, chuyên gia Semyonov cũng lưu ý rằng Damascus vẫn chưa thể giành được lòng tin của các nhóm thiểu số và trở thành người lãnh đạo của toàn thể người dân Syria.

Lần đầu trong hơn nửa thế kỷ, thị trường tài chính đồng thời xuất hiện hai bong bóng lớn

20:29:13 09/12/2025

Với nhiều người trong giới tài chính, việc BIS gióng lên hồi chuông cảnh báo đối với thị trường vàng đặc biệt đáng chú ý, bởi đây là tổ chức được mệnh danh "ngân hàng của các ngân hàng trung ương",

Chương trình tên lửa ELSA tan vỡ: Châu Âu chạy đua phát triển vũ khí riêng

20:25:30 09/12/2025

Trong thời gian này, GKN không chỉ phải thiết kế khung máy bay mà còn cả động cơ phản lực, một nhiệm vụ được giao cho Volvo Aero, công ty con của GKN tại Thụy Điển.

Nhật Bản: Nguy cơ xảy ra nhiều vụ gấu tấn công hơn

20:17:54 09/12/2025

Việc thu hoạch hạt dẻ gai kém được cho là được cho là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến sự gia tăng các vụ gấu xâm nhập khu dân cư và tấn công người dân.

Ba Lan xem xét tiếp nhận 250 xe bọc thép Stryker từ Mỹ

20:14:47 09/12/2025

Theo chương trình Thiết bị Quốc phòng Dư thừa (EDA), Mỹ có thể cung cấp trang thiết bị quân sự không còn sử dụng cho đối tác với chi phí thấp hoặc miễn phí.

Israel tuyên bố không kích Hezbollah tại Liban

20:10:49 09/12/2025

Trong khi đó, Tổng thư ký LHQ Antonio Guterres đã phản đối việc Israel xâm nhập trái phép khu nhà Sheikh Jarrah do Cơ quan Cứu trợ và Việc làm của LHQ dành cho Người tị nạn Palestine (UNRWA) tại Đông Jerusalem.