Nhìn “màu thời gian” qua tranh của hoạ sỹ Bùi Đức

Bùi Đức vốn là họa sĩ sơn mài, tốt nghiệp loại xuất sắc trường Đại học Mĩ thuật năm 2003. Sớm thành danh, sớm thành công, anh từng được Chính phủ Singapore chọn mời tham dự triển lãm hội họa quốc tế Singapore năm 2007.

Người ta nói rằng tranh Bùi Đức những năm đầu của hành trình sáng tạo thấm đẫm nỗi cô đơn. Vẻ đẹp của tranh Đức khi ấy là thứ vẻ đẹp ám ảnh, lôi cuốn người xem vào cõi tinh thần nhiều day dứt, nhiều mềm yếu, lắm vật vã. Sự ám ảnh đó nằm sâu sau những trau chuốt, kĩ càng, tinh tế đến nghiêm cẩn của nghệ thuật sơn mài. Càng tinh tế bao nhiêu, sự dồn nén càng lớn bấy nhiêu. Tranh như một sự giải thoát, cũng là sự giam cầm cái linh hồn nhạy cảm cứ rung lên sau màu, hình, chất liệu…

Nhìn màu thời gian qua tranh của hoạ sỹ Bùi Đức - Hình 1

“Con người, đến một lúc nào đó sẽ nhận ra rằng sống một mình khác với cô đơn”- Bùi Đức

Năm 2015, Bùi Đức đột ngột bỏ Hà Nội lên Sa Pa sinh sống. Anh dựng một nếp nhà sàn cheo leo bên sườn núi, gọi là Thuyền Mây. Hình như cái tên này do một người con gái đẹp đặt cho. Ở Thuyền Mây, Bùi Đức sống một mình. Con người, đến một lúc nào đó sẽ nhận ra rằng sống một mình khác với cô đơn. Cô đơn giữa Hà Nội phồn hoa và một mình với mây trời Tây Bắc. Có lẽ, chỉ Đức mới hiểu niềm hạnh phúc mà anh đã nắm được: hạnh phúc của kẻ một mình.

Một mình, anh lang thang khắp các bản làng Sa Pa, say đắm với toàn bộ thiên nhiên, cuộc sống và con người nơi đây.

Một mình, anh mang vẻ đẹp của văn hóa xứ sở sương mù vào những bức tranh mới, màu sắc tươi tắn, mộc mạc, nét mặt đặc trưng của đồng bào Mông, trang phục, sinh hoạt độc đáo… và chút gì đó phảng phất những bóng hình xưa cũ. Nụ cười của ai đó, ánh mắt của ai đó, niềm khao khát, đam mê một thời nào đó vẫn còn đâu đây trong những bức tranh hiện tại. Bùi Đức đã một mình nhưng vẫn có một tri kỉ cùng anh trong chiều sâu tâm thức.

Có lẽ, phải nói một chút về Thuyền Mây, chốn thần tiên của Bùi Đức.

Đó là ngôi nhà sàn dựng bên sườn núi đầu bản Lao Chải. Bùi Đức vẫn vui miệng tự phong mình là quốc vương Lao Chải, trấn ngự nơi đẹp nhất của bản.

Sáng sớm hoặc đêm xuống, Thuyền Mây bồng bềnh trôi trong sương khói, sương mù ùa vào ngập sàn, chập chờn quanh bếp lửa dựng hoàn toàn bằng gỗ giữa nhà. Bên bếp lửa ấy, gã họa sĩ ngả lưng trên ghế, nhấm nháp chén rượu, đắm mình trong âm nhạc, ngắm không biết chán thung lũng thăm thẳm trong sương và khí lạnh, ngắm bóng núi Tây Bắc hùng vĩ đen mờ trên nền trời bao la.

Đức hay lang thang các bản làng, bắt gặp nhiều thứ hay ho mà người dân đã vứt bỏ. Anh đặc biệt xúc động với những dụng cụ bằng gỗ của đồng bào dân tộc như thùng nấu rượu bằng gỗ nguyên khối, bễ lò rèn, máng lợn, mẹt gỗ pơ mu dùng để ủ men rượu, làm mâm hoặc thớt. Tuổi của chúng cũng từ bốn mươi năm đến bảy tám mươi năm. Anh nhặt nhạnh về và coi chúng như vật báu. Anh nhìn những vật dụng bằng gỗ cũ đó như tác phẩm nghệ thuật được tạo ra bởi sự khéo léo, sáng tạo, ngẫu hứng của người nông dân.

Nhìn màu thời gian qua tranh của hoạ sỹ Bùi Đức - Hình 2

Họa sĩ Bùi Đức gọi cuộc trưng bày của mình bằng cái tên “Không nghĩ” nhưng ngắm tác phẩm của anh thật khó để… không nghĩ.

Những chiếc mâm chẳng theo khuôn khổ nào, cái tròn, cái méo được làm bằng những nhát đẽo thô sơ. Vết dao vạt, vết đục nham nhở, những đường rãnh nông sâu chằng chịt, mắt mấu sẹo nguyên cả đám trên thân gỗ. Đối với một số người, đó là thứ xấu xí bỏ đi. Trong mắt người nghệ sĩ, đó là cái đẹp hiếm có. Đống thùng gỗ, mâm gỗ đó được Bùi Đức cất giữ như của quý ở Thuyền Mây. Anh từng có ý định trưng bày nguyên bản nhưng có một điều gì mơ hồ cứ âm ỉ nung nấu trong lòng.

Một ngày, anh nhận ra điều thôi thúc mình bấy lâu. Đó là khao khát làm một cái gì đó để tôn vinh, ngợi ca vẻ đẹp tự nhiên của văn hóa Tây Bắc. Nhưng đứng trước những vật dụng gỗ in vết thời gian đó, Bùi Đức bỗng hoảng sợ. Anh sợ mình sẽ phá hỏng nó, phá đi tinh thần và sự đẹp đẽ vốn có. Chỉ đến khi biết được mình sẽ làm gì, anh vượt qua nỗi sợ. Điều gì đến phải đến, Bùi Đức làm điêu khắc.

Có lẽ ở Việt Nam, chưa có ai làm điêu khắc như họa sĩ Bùi Đức: dùng cưa máy để tạc gỗ. Làm điêu khắc bằng máy cầm tay rất thích vì nó thần tốc, chạy kịp cảm xúc nhưng rất nguy hiểm. Nếu không biết kiểm soát sẽ lĩnh sẹo theo nghĩa đen thậm chí nguy đến cả tính mạng.

Không ít lần Bùi Đức phải vào viện khâu những vết chém trên tay, có lần suýt bay cả chân nhưng chính vì thế lại có thêm những cung bậc cảm xúc tươi rói. Mỗi lần bước vào phòng làm việc, anh thường livetreams để bạn bè biết nếu không may xảy ra tai nạn.

Một lần sáng tác như một cơn lên đồng, một trận say điêu linh. Anh thèm làm tượng như một con nghiện nhớ thuốc, đi đâu chỉ mong ngóng về để chui vào căn phòng bụi mù bột gỗ, bề bộn dụng cụ, những cục gỗ phủ đầy bụi chồng chất quanh chỗ ngồi. Vẽ tranh chưa bao giờ đem lại cho anh khoái cảm đó.

Nhìn màu thời gian qua tranh của hoạ sỹ Bùi Đức - Hình 3

Những biểu cảm trong “Không nghĩ” của Bùi Đức

Tác phẩm của Bùi Đức là phù điêu. Mỗi phù điêu là một gương mặt. Những gương mặt anh gặp đâu đó trong đời, quen có lạ có. Không gương mặt nào thuộc về một nhân vật cụ thể. Mỗi gương mặt là một ấn tượng riêng đọng lại, thần thái, biểu cảm đều khác thường. Chỉ cần cảm xúc và tư tưởng dẫn đường, Bùi Đức không theo trường phái nào nhất định.

Không thể gọi tên phong cách sáng tác của Bùi Đức, nhưng chẳng phong cách, trường phái nào thay thế được sự sống động, phóng túng, sự rung động sâu sắc trong từng khối tượng. Khác hẳn tranh sơn mài với tạo hình chỉn chu, chuẩn mực, phù điêu Bùi Đức thoát hẳn khuôn khổ, tự do biểu đạt ý tưởng, thoáng đãng mạch lạc ở tổng thể nhưng “găm chết” những chi tiết chủ đạo.

Tạo hình điêu khắc của Bùi Đức tôn trọng chất liệu tuyệt đối. Gỗ không chỉ là chất liệu, gỗ còn chính là hình tượng nghệ thuật. Những gương mặt nửa như trồi ra từ gỗ, nửa như lặn vào trong gỗ.

Nhà điêu khắc Phạm Văn Hạng, lần đầu tiên gặp phù điêu của Đức đã thốt lên: “Bùi Đức làm cho tôi “giận”, vì nó tài quá, nhưng tôi giận rồi lại yêu nó quá!”.

Nhìn màu thời gian qua tranh của hoạ sỹ Bùi Đức - Hình 4

Điều Đức đặc biệt say mê là gọi ra vẻ đẹp trú ngụ bên trong những đồ vật cũ chứ không phá hủy nó hoặc biến nó thành cái khác.

Phù điêu của Bùi Đức độc đáo còn ở chỗ mỗi gương mặt người được gắn trên một mâm gỗ cổ còn nguyên màu thời gian. Anh nói rằng giá trị của tác phẩm ở chiếc mâm chứ không chỉ ở những khuôn mặt được tạo tác. Bằng cách đó, Bùi Đức cho những chiếc mâm gỗ cổ một tâm thế mới, một đời sống mới theo cách nhìn của nghệ sĩ. Điều Đức đặc biệt say mê là gọi ra vẻ đẹp trú ngụ bên trong những đồ vật cũ chứ không phá hủy nó hoặc biến nó thành cái khác.

Cũng với tinh thần ấy, Bùi Đức dùng những thân gỗ lớn vốn là ống bễ lò rèn độ thành loa thùng. Những chiếc loa dựng đứng, thô ráp, bản thân chúng là một tác phẩm nghệ thuật độc đáo. Mỗi thân gỗ gắn một phù điêu. Đức sắp các thùng loa thành hàng quây quanh bếp lửa, nhìn vào đó không khỏi liên tưởng đến những bức tượng kì bí của xứ sở huyền thoại nào xa xưa lắm.

Cuộc chơi này, với Đức là xa xỉ bởi anh được sáng tạo trong trạng thái không nghĩ. Bùi Đức của ngày xưa tài hoa nhưng nhiều nỗi niềm nên tranh của anh cũng trĩu trịt những ẩn ý. Đức của hôm nay rỗng rang, nhẹ tênh, bàn tay tạc tượng chưa bao giờ bị cái đầu chỉ đạo.

Trước khi làm tượng, anh chẳng suy nghĩ gì, chỉ cầm cưa lên và đặt trên gỗ. Đường chạy của lưỡi cưa đến đâu không hề có tính toán. Những gương mặt hiện ra trong gỗ không hề có định trước. Cứ thế, gã nghệ sĩ chìm trong niềm vui thanh thoát của cảm hứng.

Có lẽ ít người có được tâm thế sáng tạo đó. Tác phẩm điêu khắc của Bùi Đức hôm nay là sự nhẹ nhõm đến thanh khiết của một người đã đạt đến trạng thái trẻ thơ – một lần nữa. Cái nhẹ, rỗng, trong văn vắt đó lại bồng bềnh trôi trên bao mặt tượng gồ ghề, gân guốc, thô mộc. Lạ lùng vậy đó!

Họa sĩ Bùi Đức bất ngờ bỏ ồn ào phố thị lên núi tạo dựng một “Thuyền Mây” để “sống một mình không cô đơn”

Tháng 10 năm 2020 này, Họa sỹ Bùi Đức vào tuổi 53 tuổi, và anh quyết định kỉ niệm cái tuổi đặc biệt này bằng một cuộc trưng bày nhỏ, 53 tác phẩm điêu khắc được treo lần này đánh dấu một chặng mới trên hành trình sống, sáng tạo của người họa sĩ tài hoa.

Anh gọi cuộc trưng bày của mình bằng cái tên “KHÔNG NGHĨ”, triển lãm được trưng bày tại Nguyen Art Gallery 31A Văn Miếu, Hà Nội từ ngày 30/10 đến 10/11/2020.

Bạn thấy bài báo này có hữu ích không?
Không

Tin liên quan

Tiêu điểm

Kỳ lạ tục gắn đĩa vào môi, phụ nữ nhận được nhiều của hồi môn
21:49:46 01/12/2020
Đào ruộng bắp, phát hiện pháo đài châu báu 2.000 tuổi
15:05:13 01/12/2020
Những cây cầu mang truyền thuyết đáng sợ và bí ẩn nhất thế giới
12:24:49 01/12/2020
Lạ kỳ người phụ nữ một khi chìm vào giấc ngủ thì không thể tự tỉnh dậy
16:03:35 01/12/2020
7 KHÔNG làm nên cuộc sống trường thọ của người dân Bhutan
12:10:15 02/12/2020
Nhà hàng nhỏ có 20.000 người đợi đến lượt ăn tối
09:22:10 01/12/2020
Cây cầu chết chóc và sinh vật bí ẩn giết người ở Zimbabwe
09:54:13 02/12/2020
Thành phố biến mất tiết lộ sự 'bốc hơi' bí ẩn của bộ tộc 20.000 dân
21:47:02 01/12/2020
Độc đáo bảo tàng tiêu bản người
22:03:09 01/12/2020
Tìm thấy hàng nghìn bức tranh nghệ thuật trên đá cổ đại bí ẩn ở Amazon
09:58:15 02/12/2020

Thông tin đang nóng

Bé trai ở TP.HCM mắc Covid-19 có nồng độ virus rất cao
16:48:06 02/12/2020
Đắk Lắk: Một học sinh tiếp xúc với bố của người mắc COVID-19 ở TPHCM
19:46:07 02/12/2020
8 xe tông liên hoàn trên cầu vượt An Sương, 2 tài xế mắc kẹt
21:11:09 02/12/2020
Thêm nhiều trường quận 6 cho học sinh nghỉ vì liên quan 3 ca COVID-19
17:45:38 02/12/2020
Đà Nẵng: Kết quả xét nghiệm SARS-CoV-2 bị sửa từ âm sang dương rồi lan truyền trên mạng
20:27:59 02/12/2020
Dịch COVID-19 có diễn biến mới, Thủ tướng ban hành Công điện khẩn
22:39:54 02/12/2020
Dạy Chi Pu chụp ảnh 'phải dâm lên', Ngọc Trinh bị chỉ trích 'kém sang'
17:57:52 02/12/2020
Tạm đình chỉ công tác trưởng đoàn tiếp viên Vietnam Airlines
19:24:09 02/12/2020
Sáng tạo món mới từ mướp đắng, Bà Tân Vlog khiến dân tình méo mặt vì cách làm quá sai
20:46:56 02/12/2020
Biến căng: Ngọc Trinh bị netizen chỉ trích dữ dội vì dùng từ ngữ tục tĩu để dạy Chi Pu tạo dáng
17:37:29 02/12/2020

Tin mới nhất

Độc đáo những công trình giao thông dành riêng cho động vật

10:41:01 02/12/2020
Để giảm thiểu thương vong cho động vật khi băng qua các tuyến đường giao thông, nhiều nơi trên thế giới đã xây dựng nên những cây cầu, đường hầm... có kết cấu đặc biệt dành riêng cho chúng.

Phát hiện loài sứa chưa từng được biết đến

09:56:02 02/12/2020
Một cuộc thám hiểm dưới nước mới đây của Cục Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia (NOAA) đã phát hiện ra một loài ctenophore mới, hay còn gọi là sứa lược.

Bí mật về quái vật giống quái vật hồ Loch Ness

09:52:43 02/12/2020
Quái vật hồ Loch Ness thu hút hàng nghìn khách du lịch mỗi năm nhưng nó có thể không phải là quái vật duy nhất ẩn náu trong các hồ nước sâu của Anh.

Muối cô đặc trong lòng đất trên Sao Hỏa có thể là nguồn cung cấp ôxy

09:50:23 02/12/2020
Nếu con người đến Sao Hỏa, chúng ta có thể cần phải tạo ra một số tài nguyên quan trọng khi ở đó để tồn tại đủ lâu để khám phá và bổ sung cho chuyến hành trình dài trở về.

Cá sấu có thể mọc lại đuôi như thằn lằn

11:03:45 01/12/2020
Những loài bò sát nhỏ như tắc kè nổi tiếng với khả năng hy sinh đáng nể phần đuôi của mình và sau đó mọc lại đuôi nhanh chóng.

Các vùng "nóng" của Vũ trụ sơ khai đã nguội đi như thế nào?

11:02:16 01/12/2020
Một nhóm các nhà vật lý lý thuyết của Nga đã đưa ra giả thuyết rằng, sự nguội lạnh của các vùng nóng trong Vũ trụ sơ khai đã xảy ra do phát xạ neutrino.

Cậu bé 9 tuổi bất ngờ tìm thấy cổ vật bí ẩn 3.000 năm tuổi

11:00:40 01/12/2020
Một cậu bé 9 tuổi tham gia dự án khảo cổ tình nguyện đã phát hiện ra thứ dường như là một hạt vàng được bảo quản cực kỳ tốt từ thời kỳ Đền thờ thứ nhất có thể có niên đại gần 3.000 năm tuổi.

Thảm họa trên Trái đất là không thể tránh khỏi?

10:59:12 01/12/2020
Trong hai thập kỷ qua, quy mô hạn hán và nắng nóng trên Trái đất đã tới mức chưa từng có.

Người đàn ông bỏ quên đồng xu… trong mũi suốt 53 năm

10:57:35 01/12/2020
Một người đàn ông 59 tuổi ở Zelenograd, Nga, đã sống với tình trạng khó thở bằng mũi nghiêm trọng trong hơn nửa thế kỷ, chỉ vì một đồng xu mà ông đã nhét vào mũi khi còn nhỏ.

Vùng núi nườm nượp khách nhờ anh chăn bò đẹp trai

09:26:08 01/12/2020
Lượng khách đặt phòng tại Garze tăng gấp đôi sau khi tỉnh Tứ Xuyên tung video quảng bá du lịch mời chàng trai chăn bò đóng.

Có chồng mà là single mom, độc thân mà lại có vợ

19:57:30 30/11/2020
Tôi đang rơi vào một hoàn cảnh éo le. Tôi có chồng mà lại sống như một single mom. Bạn trai tôi độc thân mà từ đâu lại mọc ra một bà vợ.

Nếu sự sống được tìm thấy trên sao Hỏa - Đó sẽ là một tin khủng khiếp!

19:15:13 30/11/2020
Hãy nghe giáo sư triết học thuộc Đại học Oxford (Anh) giải thích.

Hiện tượng siêu nhiên “trăng băng giá” và “nguyệt thực nửa tối” đêm nay

19:14:24 30/11/2020
Ngày 30/11 sẽ là một ngày đáng nhớ đối với những người yêu mến thiên văn học khi được quan sát hai hiện tượng kỳ thú trên bầu trời.

Phát hiện "vật liệu sự sống" trên vật thể lạ tỏa cực quang màu tím

19:11:05 30/11/2020
Rossetta, sao chổi hình con vịt nổi tiếng tiếp tục gây choáng váng khi để lộ dấu vết của những loại vật liệu từng gieo mầm sự sống trên Trái Đất.

Giải mã về loài chuột duy nhất trên thế giới mang chất độc có thể hạ gục cả loài voi

19:09:04 30/11/2020
Loài chuột có mào châu Phi luôn tỏ ra bất cần đời và chẳng sợ ai cả. Dường như chúng biết trên cơ thể mình có độc nên chấp hết tất cả.

Người dân Hương Sơn giao nộp rùa sa nhân quý hiếm

19:08:41 30/11/2020
Sáng nay (30/11), anh Nguyễn Quang Lộc, ở thôn 8, xã Sơn Trường (Hương Sơn - Hà Tĩnh) đã tự nguyện bàn giao rùa sa nhân có nguy cơ tuyệt chủng cho lực lượng chức năng để thả về môi trường tự nhiên.

Tranh trên đá trong rừng Amazon hé lộ cuộc sống 12.500 năm trước

18:15:26 30/11/2020
Các nhà khảo cổ phát hiện hàng chục nghìn bức tranh thời kỷ băng hà. Chúng được vẽ trên vách đá lớn ở Amazon, hé lộ những điều chưa biết về con người và động vật 12.500 năm trước.

Cuộc chiến bảo vệ cá mập mako vây ngắn Bắc Đại Tây Dương: EU và Mỹ 'phá hỏng cơ hội vàng'

17:24:40 30/11/2020
Cuộc đàm phán về việc đánh bắt cá mập mako ở Bắc Đại Tây Dương do Ủy ban Bảo tồn Cá ngừ Đại Tây Dương (ICCAT) tổ chức từ 16 đến 22/11 vừa qua đã đi vào bế tắc.

Khi bảo tàng lưu giữ những giấc mơ

17:23:01 30/11/2020
Cuộc khủng hoảng Covid-19 đã tác động mạnh tới tâm trí của con người không chỉ lúc thức mà ngay cả trong khi ngủ.

Thiết kế đặc biệt của phòng trưng bày xác ướp hoàng gia Ai Cập

17:21:27 30/11/2020
Phòng triển lãm xác ướp, được thiết kế đặc biệt để trưng bày xác ướp của các vị vua và nữ hoàng của Pharaonic Ai Cập, theo cách phù hợp với địa vị cao của họ.

Có thể bạn quan tâm

Xem xét sa thải tiếp viên hàng không vi phạm quy định cách ly

Đời sống

00:00:14 03/12/2020
Ngày 2/12, Vietnam Airlines đình chỉ công việc với nam tiếp viên hàng không là bệnh nhân 1342 để xem xét kỷ luật với hình thức sa thải.

Quan chức Mỹ nói Israel ám sát nhà khoa học Iran

Thế giới

23:58:35 02/12/2020
Một quan chức Mỹ giấu tên cho biết Israel đứng sau vụ ám sát Mohsen Fakhrizadeh nhưng từ chối cho biết liệu chính quyền Trump có biết trước vụ tấn công hay không.

Dùng gừng trong mùa lạnh nhất định phải biết những điều sau đây

Sức khỏe

23:33:25 02/12/2020
Theo các chuyên gia đông y, gừng là một vị thuốc quen thuộc, đồng thời là loại thuốc rẻ tiền có ngay trong nhà bạn.

RpK, lão tướng 'già mà gân' của nền CS:GO chuyên nghiệp

Esport

23:31:11 02/12/2020
Tuy năm nay đã 31 tuổi nhưng RpK vẫn đang thi đấu chuyên nghiệp trong màu áo Vitality với phong độ cực kỳ ổn định.

Không phải Dương Mịch hay Đường Yên, "bạn trai tin đồn của Lisa" mới là nhân vật gây bão nhất tối nay với visual đỉnh cao

Sao châu á

23:28:22 02/12/2020
Xuất hiện tại thảm đỏ sự kiện, bạn trai tin đồn của Lisa Thái Từ Khôn khiến bao fangirl xịt máu mũi vì hình ảnh sexy, ma mị ngút ngàn.

Thất vọng toàn tập, nhiều game thủ đang ném đá Call of Duty Black Ops Cold War

Game offline

23:25:23 02/12/2020
Chính thức phát hành vào ngày 13 tháng 11 trên cả PS4, Xbox One, PS5 Xbox Series X, Series S và PC, Call of Duty: Black Ops Cold War là phần mới nhất của dòng game bắn súng vô cùng nổi tiêng Call of Duty

Thiên thần nội y Elsa Hosk chia sẻ về chuyện mang thai

Sao âu mỹ

23:23:47 02/12/2020
Người mẫu Elsa Hosk sẽ chào đón con gái đầu lòng vào năm 2021. Cô hiện có cuộc sống hạnh phúc bên bạn trai Tom Daly.

5 lọ kem siêu dưỡng ẩm dành cho da dầu, bôi xong da căng mọng chứ không lo bóng nhẫy hay nổi mụn

Làm đẹp

23:14:40 02/12/2020
Giờ nàng da dầu không còn lo chọn nhầm kem dưỡng ẩm cho những ngày Đông siêu hanh khô rồi nhé!

Không giãn cách xã hội phạm vi rộng

Sự kiện nóng

23:14:38 02/12/2020
Thủ tướng yêu cầu nếu xảy ra lây nhiễm Covid-19 trong cộng đồng, các địa phương giãn cách xã hội với khu vực có nguy cơ cao, được khoanh vùng hợp lý.