Nhiều chị em “môi cá trê” vì xăm môi giá rẻ đón Tết

Tâm lý làm đẹp cấp tốc đón Tết khiến nhiều chị em tiền mất, tật mang.

Cận Tết, nhu cầu làm đẹp của chị em tăng vọt để có một diện mạo rạng rỡ, tự tin đón năm mới. Thế nhưng, không ít trường hợp vì lựa chọn sai cơ sở làm đẹp hoặc tin vào các liệu trình “cấp tốc” đã phải gánh chịu những hậu quả đáng tiếc.

Vừa qua, ThS.BSCKII Nguyễn Tiến Thành, thành viên Hội Da liễu Việt Nam, đã tiếp nhận nhiều trường hợp biến chứng nghiêm trọng cũng chính vì tâm lý nóng vội này.

Rước họa vì lời hứa “hết mụn chỉ sau 3 ngày”

N.M.M., 25 tuổi, sống tại Hà Nội, đến thăm khám trong tình trạng mặt đầy mụn viêm, đỏ rát và sưng tấy.

Nhiều chị em môi cá trê vì xăm môi giá rẻ đón Tết - Hình 1

Cô gái trẻ rước họa vì sản phẩm trị mụn cấp tốc (Ảnh: Bác sĩ cung cấp).

Cô kể: “Vì muốn da đẹp nhanh để chụp ảnh Tết, tôi đến một spa gần nhà. Họ bán cho tôi một loại kem trị mụn, bảo chỉ 3 ngày là xẹp hết. Quả thật, ban đầu tôi thấy da căng bóng, nhưng sau một tuần, mụn nổi dày hơn và lan khắp mặt”.

Sau khi kiểm tra, BS Thành xác định loại kem mà M. sử dụng chứa hàm lượng cao corticoid – một thành phần thường bị lạm dụng để làm đẹp tức thời.

Corticoid có thể làm giảm viêm nhanh chóng, nhưng khi sử dụng lâu dài, da sẽ yếu đi, dễ nhiễm trùng và gặp biến chứng nặng nề.

Bệnh nhân được yêu cầu ngừng ngay các sản phẩm đang dùng, thay thế bằng sữa rửa mặt dịu nhẹ và kem dưỡng phục hồi chuyên sâu. Đồng thời, M. được kê thuốc kháng sinh kết hợp thuốc chống viêm để kiểm soát tình trạng mụn viêm. Tuy nhiên, quá trình này cần ít nhất 3-4 tháng để da hồi phục hoàn toàn.

“Môi cá trê” vì xăm môi ở spa

Một trường hợp khác là chị L.T.H., 32 tuổi, đến khám với đôi môi sưng đỏ, đau nhức và chảy mủ.

Chị H. kể: “Tôi đi xăm môi ở một spa giá rẻ, họ quảng cáo chỉ một triệu đồng, cam kết lên màu đẹp sau 3 ngày. Nhưng ngay hôm sau, môi bắt đầu sưng to, không ăn uống được và đau rát suốt ngày đêm”.

Nhiều chị em môi cá trê vì xăm môi giá rẻ đón Tết - Hình 2

Người phụ nữ gặp biến chứng vì dị ứng và bội nhiễm trong quá trình xăm môi (Ảnh: Bác sĩ cung cấp).

Theo BS Thành, tình trạng của chị H. là do dị ứng mực xăm không rõ nguồn gốc, kết hợp với nhiễm trùng từ dụng cụ không đảm bảo vệ sinh. Đây là biến chứng phổ biến khi thực hiện các thủ thuật xâm lấn tại những cơ sở không được cấp phép.

Để giảm viêm và ngăn nhiễm trùng lan rộng, BS Thành kê thuốc kháng sinh đường uống, kèm thuốc chống dị ứng. Bệnh nhân được hướng dẫn vệ sinh môi đúng cách, sử dụng kem tái tạo mô mềm để hỗ trợ phục hồi. Tuy nhiên, để môi hoàn toàn hồi phục và trở lại bình thường, cần ít nhất vài tháng theo dõi liên tục.

Đáng chú ý, thời gian gần đây, BS Thành tiếp nhận rất nhiều trường hợp môi sưng nề do xăm môi làm đẹp đón Tết như bệnh nhân này.

Đừng đánh đổi sức khỏe vì “đẹp cấp tốc”

Theo BS Thành, mỗi dịp cận Tết, thường tiếp nhận lượng bệnh nhân tăng đột biến, đặc biệt là các ca gặp biến chứng nghiêm trọng từ những liệu trình làm đẹp cấp tốc.

Chỉ trong một tháng vừa qua, BS Thành đã tiếp nhận hơn 200 trường hợp biến chứng, từ nhẹ như kích ứng da, viêm đỏ, đến nặng như nhiễm trùng, phù nề và tổn thương sâu phải mất hàng tháng mới có thể phục hồi.

“Đây là con số đáng báo động. Tâm lý chung của nhiều người là muốn đẹp nhanh để kịp đón Tết, nhưng họ không biết rằng các liệu trình làm đẹp cấp tốc thường đi kèm rủi ro rất lớn.

Hầu hết các cơ sở spa không uy tín thường sử dụng sản phẩm không rõ nguồn gốc, quy trình thực hiện không đảm bảo, hoặc đưa ra lời hứa phi thực tế nhằm thu hút khách hàng”, BS Thành chia sẻ.

Theo BS Thành, sát Tết là thời điểm các spa không uy tín tung ra nhiều quảng cáo hấp dẫn, đánh trúng tâm lý làm đẹp nhanh của chị em phụ nữ. Các phương pháp như peel da, xăm môi hay kem trị mụn “thần tốc” thường không đảm bảo an toàn, dễ dẫn đến biến chứng nặng nề.

“Các bệnh nhân đến với tôi đều mang chung tâm lý nóng vội. Nhưng làm đẹp là một quá trình cần thời gian và phương pháp phù hợp. Đừng vì mong muốn đẹp nhanh mà đánh đổi sức khỏe làn da và sự tự tin lâu dài”, BS Thành nhấn mạnh.

Để tránh những hậu quả đáng tiếc, BS Thành đưa ra một số lưu ý quan trọng:

- Chỉ làm đẹp tại cơ sở uy tín: Chọn các cơ sở có giấy phép hoạt động, bác sĩ chuyên môn và quy trình an toàn.

- Đừng chạy theo phương pháp cấp tốc: Da cần thời gian để hồi phục. Làm đẹp nhanh không bao giờ là lựa chọn an toàn.

- Tham khảo ý kiến bác sĩ da liễu: Bác sĩ có chuyên môn sẽ giúp bạn chọn phương pháp làm đẹp phù hợp với tình trạng da.

“Tết là dịp để rạng rỡ, nhưng đừng để những lựa chọn sai lầm khiến bạn phải chịu hậu quả lâu dài. Làm đẹp an toàn chính là cách yêu thương bản thân bền vững nhất”, BS Thành khuyến cáo.

Thai phụ sốc phản vệ do tự dùng thuốc đau họng

Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 đã cấp cứu thành công cho bệnh nhân nữ 27 tuổi, mang thai 40 tuần bị phản vệ mức độ nguy kịch do thuốc đau họng.

Thai phụ sốc phản vệ do tự dùng thuốc đau họng - Hình 1

Ngày 12/9, bệnh nhân xuất viện trong tình trạng tỉnh táo, tuần hoàn hô hấp ổn định, hết ban dị ứng, thai nhi ổn định. Ảnh: BVCC.

Ngày 10/9, bệnh nhân xuất hiện đau họng và đã tự uống thuốc amoxillin, alphachoay, codepil, ngân liên phế. Sau uống khoảng 30 phút, bệnh nhân xuất hiện nổi mề đay toàn thân, khó thở, thở rít, đau ngực, choáng.

Bênh nhân vào Khoa Cấp cứu, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 khám trong tình trạng: tỉnh táo, tiếp xúc được, ban đỏ kiểu dị ứng toàn thân, ngứa nhiều, phù nhẹ thanh môn, nói khàn, thở rít, thở nhanh 30 lần/phút, ran rít 2 phổi, SpO2 92%, tim đều, nhanh, 132 lần/phút, huyết áp 96/54mmHg.

Bệnh nhân được tiến hành cấp cứu khẩn cấp theo phác đồ phản vệ độ III, tiêm adrenalin, corticoid, kháng histamin, thở oxy, truyền dịch, siêu âm thai tại giường, hội chẩn chuyên khoa sản, đo tim thai, theo dõi cơn co tử cung.

Sau 10 phút cấp cứu tích cực, bệnh nhân đỡ khó thở, ban đỏ giảm, huyết áp trong giới hạn, mạch ổn định dần, chuyển Khoa Hồi sức nội và chống độc theo dõi tiếp.

Ngày 12/9, bệnh nhân xuất viện trong tình trạng tỉnh táo, tuần hoàn hô hấp ổn định, hết ban dị ứng, thai nhi ổn định.

Bác sĩ Lê Kiều Trang - Khoa Cấp cứu, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 cho biết, sốc phản vệ là một phản ứng dị ứng tức thì nguy hiểm nhất có thể dẫn đến tử vong đột ngột trong vòng một vài phút, sau khi tiếp xúc với dị nguyên.

Có rất nhiều nguyên nhân có thể gây sốc phản vệ (thuốc, thức ăn, hóa chất, nọc côn trùng...). Thuốc là nguyên nhân rất thường gặp.

Tất cả các loại thuốc đều có thể gây sốc phản vệ. Hay gặp nhất là thuốc kháng sinh họ lactam, chống viêm giảm đau, giãn cơ, chống co giật, cản quang, gây tê, gây mê...

Phản vệ xảy ra trên phụ nữ mang thai là một trường hợp đặc biệt, có nguy cơ tử vong cao, thiếu oxy cho cả mẹ và thai nhi, dẫn đến suy thai, thai lưu.

Việc dùng thuốc ở nhóm này nên hết sức cẩn thận, cần có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa. Khi có các dấu hiệu nghi ngờ dị ứng như ban dát sẩn, ngứa, phù mặt, khó thở, choáng,... cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được xử trí kịp thời.

Bạn thấy bài viết này có hữu ích không?
Không

Tin liên quan

Tiêu điểm

9 thực phẩm hỗ trợ giấc ngủ tự nhiên hạn chế dùng thuốc ngủ9 thực phẩm hỗ trợ giấc ngủ tự nhiên hạn chế dùng thuốc ngủ
09:26:05 08/03/2026
Giữ gìn sức khỏe theo tinh thần dưỡng sinhGiữ gìn sức khỏe theo tinh thần dưỡng sinh
09:41:55 07/03/2026
Nghẹt mũi kéo dài cảnh giác với ung thư hốc mũiNghẹt mũi kéo dài cảnh giác với ung thư hốc mũi
09:49:59 08/03/2026
Ăn trứng mỗi ngày có làm tăng huyết áp và mỡ máu?Ăn trứng mỗi ngày có làm tăng huyết áp và mỡ máu?
08:26:45 07/03/2026
Áp lực cường độ cao có thể gây kiệt sứcÁp lực cường độ cao có thể gây kiệt sức
08:46:14 07/03/2026
5 bài tập đơn giản giúp cải thiện tâm trạng tức thì5 bài tập đơn giản giúp cải thiện tâm trạng tức thì
08:55:57 07/03/2026
Những thực phẩm ung thư rất sợ, bổ dưỡng cứ ra chợ là thấy lại mà ít người biếtNhững thực phẩm ung thư rất sợ, bổ dưỡng cứ ra chợ là thấy lại mà ít người biết
09:14:51 07/03/2026
Top 5 loại rau củ quen thuộc hỗ trợ phòng ngừa ung thưTop 5 loại rau củ quen thuộc hỗ trợ phòng ngừa ung thư
09:58:52 08/03/2026

Tin đang nóng

Đại uý Thăng Văn Cương đăng clip "bóc phốt" Hoà Minzy, nhìn nét mặt cam chịu này không phải lần đầuĐại uý Thăng Văn Cương đăng clip "bóc phốt" Hoà Minzy, nhìn nét mặt cam chịu này không phải lần đầu
21:34:10 08/03/2026
Hoàng Dũng lần đầu công khai ảnh cưới, xác nhận đã kết hôn 6 năm mà không ai biếtHoàng Dũng lần đầu công khai ảnh cưới, xác nhận đã kết hôn 6 năm mà không ai biết
22:31:37 08/03/2026
Cặp diễn viên Vbiz xác nhận hẹn hò ngày 8/3Cặp diễn viên Vbiz xác nhận hẹn hò ngày 8/3
22:24:03 08/03/2026
Ông bà dặn: Nhà xuất hiện 6 dấu hiệu này chứng tỏ rất lộc, càng ở càng lãi, tuyệt đối đừng bánÔng bà dặn: Nhà xuất hiện 6 dấu hiệu này chứng tỏ rất lộc, càng ở càng lãi, tuyệt đối đừng bán
21:41:55 08/03/2026
Nhà chồng cưng chiều Hoà Minzy là có lý do!Nhà chồng cưng chiều Hoà Minzy là có lý do!
20:58:51 08/03/2026
Nhà tuyển dụng: "Tại sao nhốt sư tử và thỏ vào hang, sư tử lại chết?", cô gái có câu trả lời xuất sắc được nhận ngay tại chỗNhà tuyển dụng: "Tại sao nhốt sư tử và thỏ vào hang, sư tử lại chết?", cô gái có câu trả lời xuất sắc được nhận ngay tại chỗ
20:53:05 08/03/2026
Iran lên tiếng vụ chiến hạm bị tàu ngầm Mỹ đánh chìm ngoài khơi Sri LankaIran lên tiếng vụ chiến hạm bị tàu ngầm Mỹ đánh chìm ngoài khơi Sri Lanka
20:58:38 08/03/2026
Chuyến du lịch đầy bất ổn của nam ca sĩ sở hữu nhà hơn 2.000 cây vàng, cầu nguyện xin về nước an toànChuyến du lịch đầy bất ổn của nam ca sĩ sở hữu nhà hơn 2.000 cây vàng, cầu nguyện xin về nước an toàn
21:25:52 08/03/2026

Tin mới nhất

Căn bệnh hiểm khiến cô gái 20 tuổi liệt nửa người sau nhiều cơn đau đầu

Căn bệnh hiểm khiến cô gái 20 tuổi liệt nửa người sau nhiều cơn đau đầu

23:43:21 08/03/2026
Sau nhiều cơn đau đầu kéo dài, cô gái bỗng bị méo miệng và liệt nửa người trái. Qua kết quả chụp MRI, các bác sĩ phát hiện cô mắc một căn bệnh nguy hiểm.
Sai lầm thường gặp chấn thương phần mềm cổ chân

Sai lầm thường gặp chấn thương phần mềm cổ chân

09:40:44 08/03/2026
Chấn thương cổ chân là một trong những chấn thương thường gặp nhất trong sinh hoạt hàng ngày cũng như trong hoạt động thể thao.
Kết hợp húng quế với mật ong có tác dụng gì?

Kết hợp húng quế với mật ong có tác dụng gì?

09:31:12 08/03/2026
Khi dùng húng quế với mật ong sẽ giúp cơ thể bảo vệ tế bào, tăng cường sức đề kháng, giảm stress, và đặc biệt hiệu quả trong việc phòng ngừa các bệnh đường hô hấp, cảm cúm, nhất là trong thời tiết lạnh.
Một thói quen đơn giản sau bữa ăn giúp ổn định đường huyết

Một thói quen đơn giản sau bữa ăn giúp ổn định đường huyết

08:00:37 08/03/2026
Đường huyết cao kéo dài có thể gây ra nhiều tác hại nghiêm trọng đối với sức khỏe. Đây là tình trạng thường gặp ở người mắc bệnh tiểu đường hoặc ở những người bị rối loạn chuyển hóa.
Những nguy cơ tim mạch ít người để ý khi chơi thể thao

Những nguy cơ tim mạch ít người để ý khi chơi thể thao

23:31:53 07/03/2026
ThS.BS Dương Thu Anh, Trưởng khoa Nội Tim mạch, Bệnh viện ĐKQT Vinmec Times City, cho biết định nghĩa về khỏe mạnh của nhiều người đôi khi chỉ dựa vào cảm nhận bề ngoài.
Những loại vitamin nào cần thiết cho chức năng não bộ?

Những loại vitamin nào cần thiết cho chức năng não bộ?

09:38:58 07/03/2026
Mặc dù một số vitamin và hoạt chất sinh học có thể hỗ trợ sức khỏe não bộ, các chuyên gia nhấn mạnh rằng thực phẩm chức năng không thể thay thế chế độ ăn uống lành mạnh và lối sống khoa học.
2 loại củ ví như "vua vitamin A" bổ mắt, nhất cái số 1 ngoài chợ rất rẻ

2 loại củ ví như "vua vitamin A" bổ mắt, nhất cái số 1 ngoài chợ rất rẻ

09:35:07 07/03/2026
Rau củ là thực phẩm quen thuộc trong mỗi bữa ăn hằng ngày, đặc biệt một số loại còn hỗ trợ tăng cường thị lực, bảo vệ sức khỏe đôi mắt.
Xếp hạng 7 loại trà từ tốt nhất đến ít có lợi nhất cho sức khỏe

Xếp hạng 7 loại trà từ tốt nhất đến ít có lợi nhất cho sức khỏe

09:30:59 07/03/2026
Đứng đầu danh sách là matcha - loại trà bột đặc biệt từ Nhật Bản. Khác với trà túi lọc thông thường (chỉ ngâm lá rồi bỏ bã), khi uống matcha, bạn đang tiêu thụ toàn bộ lá trà được nghiền mịn.
Hai người cao tuổi ở Phú Thọ sốc phản vệ độ III sau khi gọi truyền dịch tại nhà

Hai người cao tuổi ở Phú Thọ sốc phản vệ độ III sau khi gọi truyền dịch tại nhà

09:22:50 07/03/2026
Do cảm thấy mệt, bệnh nhân cũng gọi người đến truyền đạm tại nhà. Sau khoảng 3 giờ truyền, người bệnh xuất hiện tình trạng nôn nhiều, da xanh tái, trống ngực và mệt lả.
Viêm phổi ở trẻ em: Phát hiện sớm và dùng thuốc đúng cách

Viêm phổi ở trẻ em: Phát hiện sớm và dùng thuốc đúng cách

09:10:53 07/03/2026
Có nhiều tác nhân gây viêm phổi ở trẻ em, phổ biến nhất là virus và vi khuẩn. Trong điều kiện thời tiết mưa phùn ẩm ướt, các loại virus đường hô hấp như virus hợp bào hô hấp RSV, virus cúm hay adenovirus phát triển rất mạnh
Đi khám tâm thần vì hoảng sợ, hồi hộp mỗi khi họp giao ban

Đi khám tâm thần vì hoảng sợ, hồi hộp mỗi khi họp giao ban

08:41:28 07/03/2026
Những cơn chóng mặt, mất thăng bằng và hồi hộp mỗi khi họp giao ban khiến nhiều người trẻ đi khám khắp nơi nhưng không ra bệnh cho đến lúc gặp bác sỹ khoa tâm thần.
1 triệu USD mua được bao nhiêu vàng qua các giai đoạn lịch sử?

1 triệu USD mua được bao nhiêu vàng qua các giai đoạn lịch sử?

23:19:17 06/03/2026
Năm 1900, 1 triệu USD tậu được núi vàng nay đáng giá 273 triệu USD. Nhưng giữa cơn bão địa chính trị 2026, số tiền đó mua chưa nổi 194 ounce.

Có thể bạn quan tâm

Lê Phương được chồng tặng quà đặc biệt ngày 8/3

Lê Phương được chồng tặng quà đặc biệt ngày 8/3

Sao việt

00:05:05 09/03/2026
Mới đây, Lê Phương chia sẻ niềm hạnh phúc trong ngày Quốc tế Phụ nữ 8/3 khi được chồng tặng quà là giỏ hoa sen mà cô rất yêu thích, cũng như đón thêm tin vui trong công việc.
Iran tuyên bố bắt một số binh sĩ Mỹ, Washington phản bác

Iran tuyên bố bắt một số binh sĩ Mỹ, Washington phản bác

Thế giới

23:59:52 08/03/2026
Ali Larijani, người đứng đầu Hội đồng An ninh Quốc gia Iran, tuyên bố rằng nước này đã bắt giữ một số binh sĩ Mỹ kể từ khi chiến sự bùng nổ vào tuần trước.
Triệu tập người đàn ông đập phá đồ của khách trước nhà ga T3 Tân Sơn Nhất

Triệu tập người đàn ông đập phá đồ của khách trước nhà ga T3 Tân Sơn Nhất

Tin nổi bật

23:48:16 08/03/2026
Người đàn ông liên tục đập phá đồ đạc của một nữ hành khách trước nhà ga T3, sân bay Tân Sơn Nhất. Khi bị nạn nhân phản ứng, người này còn hăm dọa, ném nón bảo hiểm vào đối phương.
Khung cảnh cây sưa trắng muốt với lá cờ Tổ quốc tung bay bất ngờ gây sốt

Khung cảnh cây sưa trắng muốt với lá cờ Tổ quốc tung bay bất ngờ gây sốt

Netizen

23:45:54 08/03/2026
Cây sưa ở Phú Thọ nở hoa trắng muốt kèm lá cờ Tổ quốc tung bay rực rỡ trên đỉnh tạo nên khung cảnh ấn tượng với nhiều người.
Nữ ca sĩ 'điên nhất showbiz Việt' bật khóc vì câu nói của Đàm Vĩnh Hưng

Nữ ca sĩ 'điên nhất showbiz Việt' bật khóc vì câu nói của Đàm Vĩnh Hưng

Nhạc việt

23:41:09 08/03/2026
Đồng Lan - nữ ca sĩ được đánh giá có chất điên bậc nhất làng nhạc Việt trở lại sau 7 năm vắng bóng để đi vòng quanh thế giới học tập, tìm cảm hứng nghệ thuật.
Chàng trai thân mật khoác vai Lisa (BLACKPINK): Giành giải Grammy, lập kỷ lục 4,1 tỷ views vẫn bị Tổng thống Trump chê

Chàng trai thân mật khoác vai Lisa (BLACKPINK): Giành giải Grammy, lập kỷ lục 4,1 tỷ views vẫn bị Tổng thống Trump chê

Nhạc quốc tế

23:33:49 08/03/2026
Cõi mạng thế giới những giờ qua đang phát sốt trước khoảnh khắc Lisa (BLACKPINK) chung khung hình cùng một nam nghệ sĩ đình đám.
Gấp: Nữ thần nhan sắc ra tín hiệu cầu cứu qua một bài hát, cuộc sống đang bị kiểm soát

Gấp: Nữ thần nhan sắc ra tín hiệu cầu cứu qua một bài hát, cuộc sống đang bị kiểm soát

Sao châu á

22:50:46 08/03/2026
Kim Tử Hàm bất ngờ khiến cộng đồng mạng tá hỏa khi đăng tải hình ảnh cạo đầu trọc lốc với ánh mắt vô hồn, biểu cảm trống rỗng
Nam thanh niên gây loạt vụ trộm xe máy, liên tục hóa trang để tẩu thoát

Nam thanh niên gây loạt vụ trộm xe máy, liên tục hóa trang để tẩu thoát

Pháp luật

22:49:52 08/03/2026
Sau khi gây ra nhiều vụ trộm xe máy, nam thanh niên liên tục thay áo khoác nhằm che giấu đặc điểm nhận dạng để tẩu thoát. Tuy nhiên, chỉ sau vài giờ truy xét, công an đã bắt giữ nghi phạm.
Tình hình nghiêm trọng của Ronaldo

Tình hình nghiêm trọng của Ronaldo

Sao thể thao

22:46:42 08/03/2026
Trong bối cảnh Saudi Pro League bước vào giai đoạn nước rút, siêu sao Cristiano Ronaldo đã bất ngờ rời Al Nassr để bay về Madrid (Tây Ban Nha).
Thành tích chưa từng có ở rạp Việt

Thành tích chưa từng có ở rạp Việt

Hậu trường phim

18:01:39 08/03/2026
Mùa phim Tết năm nay chứng kiến cột mốc đặc biệt của điện ảnh nội địa khi ba bộ phim Việt cùng vượt mốc doanh thu 100 tỷ đồng.
Timotheé Chalament "đắc tội" với các nghệ sĩ opera, ballet vào thời điểm nhạy cảm

Timotheé Chalament "đắc tội" với các nghệ sĩ opera, ballet vào thời điểm nhạy cảm

Sao âu mỹ

17:38:59 08/03/2026
Theo nhận định từ The Hollywood Reporter, càng gần đến ngày trao giải Oscar, mọi hình ảnh, phát ngôn của các ứng viên càng được soi xét rất kỹ.