Nhận biết loài ong ‘tử thần’ gây chết người trong 10 phút

Bị ong vò vẽ đốt, chỉ trong vòng hơn chục phút là có thể tử vong do độc tố trong nọc của loài này rất đặc biệt.

Chúng không bị chết sau khi đốt như những loài ong khác mà vẫn tiếp tục tấn công người.

Vết đốt đặc trưng

GS. Bùi Công Hiển – Hội Côn trùng học Việt Nam cho biết, trong khi ong mật gần như không độc thì ong vò vẽ và ong đất ( ong bắp cày), ong bầu chứa độc tố có thể gây chết người. Độc tố có trong nọc độc của ong gồm Melittin, Phospholipase A, B, Hyaluronidase, Histamine, Serotonine, Acetylcholine, Acide phosphatase, Apamin… gây tổn thương thận, gan, hủy cơ, tán huyết, rối loạn đông máu, tổn thương phổi gây suy hô hấp…

“Có một điều là tất cả các loài ong đều rất “hiền lành” vào các mùa không phải mùa sinh sản. Nhưng vào mùa sinh sản ong tức là khoảng giai đoạn giữa hè, ong hung dữ hơn để bảo vệ nơi chúng sinh sống, dễ tấn công khi khu vực chúng sống bị xâm phạm. Những tai nạn thương tâm do bị ong tấn công đa phần diễn ra vào thời điểm này”, GS. Hiển nói.

Nhận biết loài ong tử thần gây chết người trong 10 phút - Hình 1

Bị ong vò vẽ đốt, có thể tử vong sau khoảng hơn 10 phút.

GS. Bùi Công Hiển cho biết, ong vò vẽ nguy hiểm ở chỗ khi đốt người, nó có thể rút nọc kim đốt ra và đốt nhiều lần nên nguy hiểm hơn loài ong mật (Apidae) rất nhiều. Vết đốt của ong vò vẽ nhìn thấy rất đặc hiệu với một vết quầng đỏ ở chung quanh một điểm hoại tử ở trung tâm. Ong vò vẽ có thân và bụng thon, có khoang đen xen kẽ màu vàng. Đầu rộng bằng ngực, không nhẵn, có nhiều nốt rỗ lấm chấm nhỏ, lông tơ cứng, ngắn và thưa. Ong vò vẽ thường làm tổ nơi lộ thiên, trên cành cây hay bụi cây, có khi làm tổ trong mái nhà.

Cũng theo GS. Bùi Công Hiển, cách để tránh bị ong tấn công, không để chúng lao vào tấn công mình là lửa và khói. Khi đi rừng hoặc làm vườn nên chuẩn bị vật liệu để sẵn sàng đối phó. Nguyên tắc thứ hai là phải che chắn những vùng nhạy cảm như vùng đầu, cổ. Tìm cách dùng tay bới đất cát vung lên để xua đuổi chúng bay đi chỗ khác. Tuyệt đối không dùng nhánh cây, quần áo để xua vì càng xua, ong sẽ càng bu lại tấn công.

GS. Bùi Công Hiển cho biết, nọc độc của ong có chứa nhiều chất cực độc như melittin, apamine, phospholipase A2, phospholipases B, chất làm vỡ dưỡng bào, hyaluronidase, histamine, dopamine,… Trong đó, thành phần chủ yếu là melittin và phospholipase A2. Melittin là chất khiến người bị đốt có cảm giác đau, nguy hiểm hơn, đây là yếu tố gây ra tan máu và rối loạn đông máu. Apamin là một chất thành phần có khả năng làm làm tê liệt hoạt động của hệ thần kinh và hoạt động cơ, thậm chí gây liệt cơ hô hấp, liệt thần kinh và tử vong.

Phần lớn loài ong đều có nọc độc, tùy theo loài mà độc tính ít hay nhiều. Ngoài những loài cực độc như ong vò vẽ, ong đất, có loài ong tuy ít độc nhưng vẫn có thể gây ra sốc phản vệ cho người bị ong đốt dẫn đến tử vong tùy thuộc cơ địa mỗi người.

Xử lý nọc độc khi bị ong đốt

Cũng theo GS Bùi Công Hiển, khi bị ong đốt nếu nhẹ có thể dùng các chất có tính chất kiềm (như vôi tôi, thuốc đánh răng…) bôi vào vết đốt để trung hòa. Nếu nặng phải đưa đến cơ sở y tế để được điều trị. Người bị ong đốt khi sơ cứu cần chú ý uống đủ nước, gọi cấp cứu và đưa đến cơ sở y tế gần nhất. Lưu ý không tự dùng thuốc dù là thuốc y học cổ truyền hay thuốc tân dược.

Sau khi đã thoát khỏi sự tấn công của đàn ông, kiểm tra vùng da bị ong đốt xem còn kim chích của ong hay không, nếu có phải nhổ kim chích ra ngay. Dùng củ, lá môn chà xát tại chỗ.

Nếu bị ong vàng (ong nghệ) đốt, dùng đường đen hay giấm chua thoa ngay lên vết thương. Dùng bã trà còn ướt, bất kể nhiều hay ít, chà xát tại chỗ để giúp giảm đau. Cũng có thể lấy rau sam hay lá hẹ giã nhuyễn đắp tại chỗ, hoặc gừng tươi cắt lát chà xát vết thương.

Đối với giống ong có độc thì lấy rau dền vò nát, xát vào vết đốt.

“Để đề phòng bị ong tấn công, tuyệt đối tránh tiếp xúc với ong nếu không cần thiết. Không chọc phá tổ ong. Nếu tình huống quá cấp bách, có thể dùng các loại cây cỏ chà xát trên vết đốt. Các hoạt chất có trong cây khi gặp nọc ong (bản chất chính là những protein) sẽ tạo thành những chất kết tủa, từ đó giúp giải nọc độc”, GS. Bùi Công Hiển cho biết.

Trước đó, Bệnh viện Đa khoa Xuyên Á (Tây Ninh) những ngày gần đây liên tục cấp cứu những trường hợp nguy kịch do bị ong vò vẽ đốt. Trường hợp đầu tiên là gia đình nữ bệnh nhân T.T.B. Khi ra vườn hái trái mít, bệnh nhân bị đàn ong vò vẽ tấn công. Trong lúc hoảng sợ đã bỏ chạy vào nhà, vô tình khiến 3 người khác trong nhà cũng bị ong đốt theo và phải nhập viện cấp cứu.

Theo đó, khi tiếp nhận tại bệnh viện, tình trạng bệnh nhân B. rất nguy kịch, toàn thân có rất nhiều vết hoại tử do ong đốt, bệnh nhân bị sốc, trụy mạch, suy gan, suy thận nặng, tiểu máu. Bệnh nhân được điều trị tích cực đồng thời có chỉ định lọc máu khẩn cấp tại Khoa Hồi sức tích cực.

Một trường hợp nặng khác là nam bệnh nhân N.N.H., khi dọn kho chứa gỗ thì đột ngột bị đàn ong vò vẽ lao vào tấn công, đốt khắp vùng đầu, mặt, cổ, gáy, lưng tới hơn 100 vết đốt. Khi nhập viện, bệnh nhân lơ mơ, khó thở, vị trí các vết đốt sưng nề, đau dữ dội. Tình trạng bệnh nhân rất nguy kịch nên được chuyển lên Khoa Hồi sức tích cực tiến hành lọc máu, điều trị chống nhiễm trùng, truyền dịch để đưa chất độc ra ngoài cơ thể.

Điều gì xảy ra khi ong bắp cày sập bẫy của cây bẫy kẹp: Thoát lưỡi hái tử thần? 

Điều gì xảy ra tiếp theo?

Ong bắp cày Yellow jacket (tên khoa học là Vespula squamosa) là một loài ong bắp cày nguy hiểm, chúng có thể dùng ngòi đốt để chích nọc độc vào cơ thể nạn nhân để làm con mồi tê liệt (ong bắp cày là loài ăn thịt) hoặc để tự vệ trước kẻ thù.

Ngoài ra ong bắp cày Yellow jacket cũng có thể ăn mật ong như các loài ong mật, do đó chúng đã bị thu hút bởi mật ngọt mà loài cây bẫy kẹp (Tên khoa học: Dionaea muscipula) tiết ra. Vậy liệu khi bị sập bẫy thì ong Yellow jacket liệu có thể thoát ra?

Chế độ ăn uống của cây bẫy kẹp là 33% kiến, 30% nhện, 10% bọ cánh cứng, và 10% châu chấu, có ít hơn 5% các loài côn trùng bay. Như vậy ong bắp cày nằm trong thực đơn 5% ít ỏi nhưng điều đó cũng không có nghĩa là chúng có thể dễ dàng thoát được chiếc bẫy kẹp lợi hại này.

Bạn thấy bài báo này có hữu ích không?
Không

Tin liên quan

Tiêu điểm

TP.HCM: Cô gái tử vong sau khi khám sốt xuất huyết tại phòng khám
20:19:36 05/07/2022
Làm 'chuyện ấy' sai tư thế, người đàn ông bị gãy dương vật
09:51:42 06/07/2022
Biến thể BA.5 làm thay đổi triệu chứng ở bệnh nhân COVID-19
09:43:42 06/07/2022
Cô gái 22 tuổi khổ sở vì không có âm đạo, hậu môn
15:32:09 06/07/2022
Phải làm gì khi bị viêm tụy cấp?
11:46:52 07/07/2022
Vắc xin ngăn ngừa ung thư tái phát
15:38:47 06/07/2022
Ca mắc COVID-19 tại Hà Nội xu hướng tăng trở lại
19:11:13 06/07/2022
Sở Y tế TP.HCM nêu 3 nguy cơ lớn thách thức cả hệ thống y tế TP
19:17:03 06/07/2022
Chuyên gia: Các triệu chứng cholesterol cao cần theo dõi
11:36:29 07/07/2022
Nghiên cứu mới: Thức uống tốt nhất cho thận của bạn
12:34:21 07/07/2022

Thông tin đang nóng

Nghi vấn lộ đề Văn THPT 2022 - Kaito Kid “thánh trộm đề thi” lên tiếng, tiết lộ rõ lai lịch
15:03:27 07/07/2022
Người thân cận nói thẳng việc Hồng Đăng bị thu điện thoại cùng loạt thông tin lần đầu được hé lộ
14:21:41 07/07/2022
Hoàng Oanh có động thái phũ phàng khi chồng cũ công khai tình mới sau 3 tháng ly hôn
16:29:54 07/07/2022
YouTuber Duy Thường "tàn đời", chính thức bị khởi tố cùng 9 đồng phạm
14:08:46 07/07/2022
Hồng Đăng, Hồ Hoài Anh bị điều tra: Bộ Ngoại giao nhận tin bất ngờ từ cảnh sát Tây Ban Nha
16:12:35 07/07/2022
Bộ Ngoại giao cập nhật về 2 nghệ sĩ Việt Nam bị bắt tại Mallorca
16:07:59 07/07/2022
Đỗ Mỹ Linh và dàn mỹ nhân bước chân vào hào môn, được chồng đại gia "cưng như trứng mỏng"
14:51:44 07/07/2022
Triệu Lệ Dĩnh lên chức phó chủ tịch hiệp hội điện ảnh, phim mới “đá bay” Mộng Hoa Lục
13:26:47 07/07/2022
Bạn thân Hồng Đăng nói thẳng việc nam DV bị thu điện thoại, loạt thông tin lần đầu được hé lộ
15:27:22 07/07/2022
Ngọc Lan ly hôn khi con chưa được 3 tuổi để giành quyền nuôi quý tử
12:49:39 07/07/2022

Tin mới nhất

Chuyên gia lý giải về một số quan niệm chưa đúng về ăn uống

17:43:48 07/07/2022
Chuyên gia nhấn mạnh một thực phẩm đơn lẻ không thể tạo thành một món ăn, bữa ăn đa dạng và cân đối để có thể đáp ứng đầy đủ nhu cầu dinh dưỡng của cơ thể người trưởng thành. Vấn đề gây nóng thường do nhiều yếu tố như: chế độ ăn mất cân...

Tử vong sau khi uống rượu ngâm từ rễ cây rừng

16:58:34 07/07/2022
Viện Kiểm nghiệm An toàn vệ sinh thực phẩm quốc gia vừa có kết quả xét nghiệm 3 mẫu thực phẩm liên quan đến vụ tử vong do ngộ độc thực phẩm tại Cao Bằng, gồm 1 mẫu rượu ngâm rễ cây, 1 mẫu rễ cây và 1 mẫu vải thiều

Giám đốc Sở Y tế TP.HCM cảnh báo nguy cơ dịch COVID-19 bùng phát trở lại

16:44:26 07/07/2022
Thông tin tại phiên thảo luận, Giám đốc Sở Y tế TP.HCM Tăng Chí Thượng cho rằng dịch COVID-19 vẫn đang diễn biến phức tạp, chưa có quốc gia nào công bố hết dịch. Số ca COVID-19 thời gian qua đang tăng, có ngày lên đến 50 ca

Sở Y tế TP.HCM: 'Các quận, huyện phải sẵn sàng mở lại bệnh viện dã chiến khi F0 tăng cao'

15:39:51 07/07/2022
Sở Y tế TP.HCM yêu cầu các quận, huyện trên địa bàn TP có kế hoạch sẵn sàng mở lại bệnh viện dã chiến trong trường hợp F0 tăng cao trở lại

Nhiều người bị cháy da, xuất hiện đốm giống đồi mồi sau khi đi biển ngày nắng

12:27:33 07/07/2022
Chị V.T.H.A, 30 tuổi, ở Hà Nội, cho biết một tháng trước chị và đồng nghiệp có đi tắm biển ở TP.Nha Trang, Khánh Hòa. Sau khi đi biển về, da chị bắt đầu bị mẩn đỏ và ngứa. Da của đồng nghiệp thì phồng lên như bị bỏng. Sau khi bôi thuốc ...

Hóa ra trái nhãn là vị thuốc tuyệt vời chữa được nhiều bệnh

12:23:55 07/07/2022
Nhãn đã được sử dụng trong Y học cổ truyền Trung Quốc hàng ngàn năm như một phương thuốc giúp ngủ ngon, cải thiện tiêu hóa, giảm đau dây thần kinh, hạ sốt... theo nền tảng sức khỏe Selfdecode

Tìm lại hình hài cho người phụ nữ 54 năm mang bộ phận sinh dục của đàn ông

11:41:02 07/07/2022
Sau 54 năm mang thân hình phụ nữ nhưng lại có bộ phận sinh dục của đàn ông, người phụ nữ ở Lâm Đồng đã có quyết định táo bạo để được sống là chính mình

Té ngã tự mua thuốc uống, người phụ nữ bị áp xe đùi

11:33:23 07/07/2022
Ngày 6.7, bác sĩ CKII. Nguyễn Văn Bá - Trưởng khoa Chỉnh hình Vi phẫu, hệ thống Bệnh viện đa khoa Xuyên Á, cho biết sau khi thực hiện các xét nghiệm, X-quang, siêu âm cần thiết, kết quả hình ảnh cho thấy bệnh nhân bị áp xe mặt ngoài đùi...

Độc lực của BA.5 hiện vẫn là ‘bí ẩn’

11:33:07 07/07/2022
Chiều nay 6.7, Bộ Y tế thông báo ghi nhận thêm 913 ca mắc Covid-19. Biến thể BA.5 xâm nhập có khả năng lây lan nhanh nhưng hiện chưa biết hết về độc lực của biến thể này

Trào ngược a xít gây đau đầu, làm sao để trị?

11:28:06 07/07/2022
Trào ngược a xít dạ dày là tình trạng khá nhiều người mắc. Bệnh xảy ra khi a xít từ dạ dày đi ngược lên thực quản. Một vấn đề sức khỏe mà ít người ngờ tới là trào ngược có thể gây đau đầu

Có nên cho trẻ uống hormone tăng trưởng để tăng chiều cao?

11:25:07 07/07/2022
Tốc độ tăng trưởng sẽ dừng khi tuổi xương được 14 - 15 tuổi ở bé trai và 15 - 16 tuổi ở bé gái. Lúc này các sụn xương sẽ đóng lại, việc điều trị hormone tăng trưởng sẽ không còn tác dụng. Do đó việc tầm soát, chẩn đoán và điều trị đúng ...

Singapore ghi nhận ca nhiễm bệnh đậu mùa khỉ đầu tiên trong cộng đồng

08:23:00 07/07/2022
Ngày 6/7, Bộ Y tế Singapore thông báo, nước này ghi nhận ca nhiễm bệnh đậu mùa khỉ đầu tiên trong cộng đồng. Bộ Y tế Singapore cho biết, bệnh nhân nam, 45 tuổi, quốc tịch Malaysia và hiện cư trú tại Singapore đã có kết quả xét nghiệm dư...

Nhiều trẻ nhập viện do cúm A: Bác sĩ chỉ cách chăm sóc trẻ nhanh khỏi bệnh

08:20:36 07/07/2022
Theo tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Văn Lâm, Giám đốc Trung tâm y học lâm sàng và các bệnh nhiệt đới trẻ em, cúm mùa là bệnh truyền nhiễm cấp tính. Bệnh lây qua đường hô hấp với biểu hiện trẻ sốt, đau đầu, đau cơ, mệt mỏi, hắt hơi, sổ mũi, đau ...

Người đàn ông nguy kịch vì cùng mắc COVID-19 và sốt xuất huyết

19:20:37 06/07/2022
Bác sĩ Hường nhận định: Nếu bệnh nhân chỉ mắc sốt xuất huyết đơn thuần, triệu chứng là rất mệt mỏi, sốt cao. Tuy nhiên, kèm theo mắc COVID-19, triệu chứng sẽ nặng nề hơn, vẫn sốt cao, mệt mỏi và phải điều trị kéo dài hơn

Bệnh nhân cúm A tăng bất thường

19:14:06 06/07/2022
Cúm mùa (A/H1N1) dễ thành dịch vì bệnh lây qua đường hô hấp, bệnh có thể gây biến chứng viêm phổi, suy hô hấp, thậm chí tử vong. Cúm mùa là loại cúm thường gặp ở Việt Nam, do virus gây ra và lây truyền qua đường hô hấp. Người lành có th...

Thêm một học sinh ở TP.Vũng Tàu tử vong do sốt xuất huyết

18:47:19 06/07/2022
Bệnh nhân sốt được người nhà mua thuốc uống và tự điều trị ở nhà. Sau đó chuyển đến Bệnh viện Bà Rịa trong tình trạng sốc sốt xuất huyết nặng, suy đa cơ quan, xuất huyết tiêu hóa

Bệnh cúm A tăng bất thường, chuyên gia khuyên cách phòng ngừa

15:36:12 06/07/2022
Thời tiết thay đổi liên tục, một số bệnh viện ghi nhận tình trạng bệnh nhân cúm A tăng. Theo các chuyên gia đây là điều bất thường, bởi loại cúm này thường xuất hiện rầm rộ vào mùa đông xuân

Biến thể phụ BA.5 chiếm phần lớn các ca mắc COVID-19 ở Mỹ

09:40:01 06/07/2022
Theo CDC Mỹ, BA.5 hiện chiếm tới 53,6% trong khi biến thể BA.4 chiếm 16,5% tổng số các ca mắc COVID-19 ở Mỹ. Điều này cho thấy hai biến thể phụ này của Omicron hiện đang là chủng chủ đạo và là nguyên nhân của đợt gia tăng các ca nhiễm ở...

Đến bệnh viện ngay nếu bỗng dưng sưng phù một bên chân

09:31:05 06/07/2022
Nếu sưng phù một bên chân không rõ lý do, có thể bạn đang mắc bệnh huyết khối tĩnh mạch hai chi dưới. Đây được coi là “sát thủ thầm lặng” rất nguy hiểm, đặc biệt ở những người từng mắc bệnh Covid-19

Thêm người tử vong do sốt xuất huyết, hãy dành 10 phút để bảo vệ gia đình

13:16:53 05/07/2022
Theo Trung tâm kiểm soát bệnh tật TP.HCM (HCDC), số ca mắc sốt xuất huyết ngày càng gia tăng. Riêng từ 24/6 đến 30/6, thành phố ghi nhận 2.428 ca, tăng 158 ca (6,9%) so với trung bình 4 tuần trước. Số ca bệnh tăng ở cả các trường hợp nh...

Có thể bạn quan tâm

Những địa điểm phải lưu lại hình ảnh khi đến thăm Cù Lao Thu

Du lịch

18:14:38 07/07/2022
Nằm cách đất liền khoảng 120km, đảo Phú Quý của Bình Thuận còn được biết với tên gọi khác là Cù Lao Thu với khung cảnh hoang sơ , yên bình

5 công thức dưỡng trắng da cơ thể từ yến mạch, bạn đã thử?

Phong cách sao

18:12:46 07/07/2022
Phái nam muốn đổi mới diện mạo của mình thường sẽ chọn những salon tóc chất lượng. Tuy nhiên, rất nhiều trường hợp sau khi uốn tóc về một thời gian sau tóc lại trở về nguyên bản . Điều này là do các bạn chưa biết cách chăm sóc và bảo vệ...

Cách làm socola trà xanh matcha tươi ngon bọc hạnh nhân của Nhật

Ẩm thực

18:11:04 07/07/2022
Cách làm socola trà xanh mặc dù không còn xa lạ với nhiều người nhưng cứ đến những ngày lễ lớn, đặc biệt là lễ Tình nhân thì chúng lại trở nên nóng hơn bất cứ lúc nào

Mẹ chồng ốm nặng tôi lo toàn bộ 200 triệu chi phí, chị dâu là người chăm sóc nhưng sau khi ra viện, bà cay nghiệt đuổi tôi ra khỏi nhà

Tâm sự

18:07:01 07/07/2022
Tôi và chồng đều xuất thân từ gia đình nghèo, khi lớn lên bố mẹ không đủ tiền chu cấp nên chúng tôi phải tự lập từ sớm, lăn lộn làm lụng để duy trì cuộc sống

Mỹ nhân "Chiếc lá cuốn bay" mắc bệnh khó sinh con, phải trữ đông noãn

Sao châu á

18:06:04 07/07/2022
Baifern Pimchanok được xem là mỹ nhân đình đám nhất của Thái Lan với rất nhiều sản phẩm phim ảnh nổi bật và nhan sắc xinh đẹp

Nguy hiểm từ hội chứng mù mặt của Brad Pitt

Sao âu mỹ

18:02:11 07/07/2022
Brad Pitt ngại ra đường và giao tiếp vì khó nhận diện được mặt người khác. Căn bệnh khiến tài tử bị gắn mác tự cao

LHQ chỉ ra biên giới nguy hiểm nhất đối với người nhập cư

Thế giới

18:02:04 07/07/2022
Trong một nghiên cứu mới đây của Tổ chức Di cư Quốc tế thuộc Liên hợp quốc (LHQ), kết quả chỉ ra đường biên giới dài 3.200 km giữa Mỹ và Mexico là tuyến đường di cư trên đất liền nguy hiểm nhất thế giới. Khoảng 728 người nhập cư đã chết...

Ngày 7/7: Có 913 ca COVID-19 mới, F0 nặng tăng lên 35 trường hợp

Sự kiện nóng

17:55:43 07/07/2022
Bản tin phòng chống dịch COVID-19 ngày 7/7 của Bộ Y tế cho biết có 913 ca COVID-19 mới, trong ngày số bệnh nhân khỏi gấp 9 lần số mắc mới; Bệnh nhân nặng tăng hơn so với hôm qua

Bộ Ngoại giao: Đã giải cứu 400 người, hỗ trợ 1.500 người Việt ở Campuchia

Pháp luật

17:53:59 07/07/2022
Chiều 7-7, Bộ Ngoại giao đã cung cấp thêm thông tin về vấn đề người Việt bị lừa sang Campuchia và bị cưỡng bức lao động như báo chí thông tin trong thời gian qua

Awesome Academy khép lại bằng Final Battle gay cấn

Esport

17:53:11 07/07/2022
Nhằm mục đích nâng tầm nền eSports Việt Nam, cũng như thay đổi những định kiến không tốt về bộ môn thể thao này, Samsung đã tổ chức Awesome Academy - một chuỗi livestream chuyên sâu về game. Loạt bài giảng đầu tiên hướng tới các game th...

Gần 1 năm rời công ty, Hồ Văn Cường luôn được ba mẹ đồng hành

Sao việt

17:52:13 07/07/2022
Sau khi kết thúc ồn ào cát-xê với công ty cũ Hồ Văn Cường đã dọn ra khỏi nhà riêng và cùng ba mẹ xây dựng cuộc sống mới

Rồng Xanh lần đầu tiên tổ chức giải cho series truyền hình: Jisoo 'không có cửa' vào đề cử, nhiều tên tuổi đình đám mất hút

Hậu trường phim

17:44:19 07/07/2022
Thay vào đó, những tác phẩm ít được chú ý như Yumi s Cells hay Semantic Error đã lọt vào danh sách đề cử 1 cách bất ngờ