Mỹ loại một số đồng minh chủ chốt khỏi cuộc họp NATO

Chính quyền Tổng thống Donald Trump đã không mời một số đồng minh chủ chốt trong Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) tham dự cuộc họp tại Ba Lan vào tháng 10 để bàn về tương lai của liên minh này.

Trụ sở NATO tại Brussels, Bỉ. Ảnh: THX/TTXVN phát

Truyền thông Mỹ ngày 30/9 dẫn lời 6 nhà ngoại giao nắm rõ kế hoạch cho biết cuộc họp do Lầu Năm Góc chủ trì, Thứ trưởng Quốc phòng Mỹ phụ trách chính sách Elbridge Colby đứng ra tổ chức. Tuy nhiên, chỉ có một số nước NATO được lựa chọn tham dự.

Danh sách này gồm Na Uy, Thụy Điển, Phần Lan, Ba Lan, Đức và Hà Lan. Ông Colby trước đó đã tổ chức hai cuộc họp tương tự với đại diện các nước này trong khuôn khổ Nhóm Bergen.

Việc Anh, Pháp cùng 3 nước Baltic là Estonia, Latvia và Litva không được mời tham dự đã gây nhiều băn khoăn, bởi đây đều là những thành viên NATO tích cực đóng góp cho quốc phòng của liên minh và giữ vai trò quan trọng trong nỗ lực răn đe Nga tại châu Âu.

“Mọi điều được yêu cầu, chúng tôi đều đang thực hiện”, quan chức của một nước không được mời nói với truyền thông Mỹ. Theo quan chức này, nước ông đang cố gắng tìm hiểu tiêu chí lựa chọn cũng như mục đích của các cuộc họp, nhưng “cho đến nay, chúng tôi chưa nhận được nhiều thông tin”.

Nhà Trắng không phản hồi đề nghị bình luận của truyền thông, trong khi Lầu Năm Góc từ chối bình luận.

Trước đó, ông Colby cho biết các nước tham gia Nhóm Bergen là những thành viên NATO đang nhanh chóng thực hiện cam kết về chi tiêu quốc phòng, có tiềm lực quân sự đủ lớn và sẵn sàng tập trung vào những quyết định mang tính thực tiễn.

Một nhà ngoại giao của một nước tham gia khẳng định Nhóm Bergen không nhằm làm suy yếu NATO. Theo người này, các thành viên sẽ xây dựng những đề xuất để sau đó đưa ra toàn liên minh xem xét và thảo luận.

Nhà ngoại giao này cho rằng nhóm có thể trở thành “động lực thúc đẩy quá trình chuyển đổi” của NATO.

Một người nắm rõ kế hoạch cho biết Đan Mạch có thể là nước tiếp theo được mời tham gia, sau khi đạt thỏa thuận cho phép Mỹ mở rộng hiện diện quân sự tại Greenland.

Tuy nhiên, ngay cả một số nước được mời cũng đặt câu hỏi về lý do Washington lựa chọn những thành viên này, trong khi không đưa các cường quốc quân sự lớn của châu Âu vào nhóm.

“Nếu họ cố chia NATO thành nhóm tốt và nhóm xấu thì điều đó nguy hiểm đối với Mỹ. Nhưng với châu Âu, đây là vấn đề sống còn”, một nhà ngoại giao khác nói.

Động thái này diễn ra sau nhiều lần Tổng thống Donald Trump và các quan chức cấp cao trong chính quyền cảnh báo sẽ dành ưu đãi cho những nước được coi là “đồng minh kiểu mẫu”, đồng thời gây sức ép với những quốc gia không ủng hộ các ưu tiên của Mỹ.

Ông Trump nhiều lần chỉ trích các thành viên NATO về mức chi tiêu quốc phòng cũng như việc không ủng hộ cuộc chiến của Mỹ chống Iran. Theo truyền thông, chính quyền Mỹ trước đó từng cân nhắc lập một danh sách “ngoan và không ngoan” đối với các đồng minh, dựa trên mức độ đáp ứng những yêu cầu của Washington.

Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth cũng từng tuyên bố những nước ủng hộ lợi ích của Mỹ sẽ được coi là các đối tác kiểu mẫu, trong khi những nước không làm như vậy có thể phải đối mặt với các hệ quả.

Động thái mới diễn ra bất chấp những nỗ lực công khai của các nhà lãnh đạo NATO nhằm thể hiện sự đoàn kết tại hội nghị thượng đỉnh ở Ankara hồi tháng 7.

Tại hội nghị này, các đồng minh cam kết dành 70 tỷ euro viện trợ quân sự cho Ukraine trong năm 2026 và duy trì mức hỗ trợ tương đương trong năm 2027.

Hội nghị cũng tái khẳng định cam kết phòng thủ tập thể của NATO, đồng thời xác nhận mục tiêu các thành viên dành 5% GDP cho quốc phòng và các khoản chi liên quan đến an ninh vào năm 2035.