Khủng hoảng lọc dầu ở California đe dọa an ninh quốc gia Mỹ

Một báo cáo phân tích gần đây cảnh báo rằng tình trạng suy giảm công suất lọc dầu tại bang California đang hình thành một nguy cơ an ninh quốc gia đối với Mỹ, khi tiểu bang này ngày càng lệ thuộc vào nguồn nhiên liệu nhập khẩu từ các nhà máy lọc dầu nước ngoài để duy trì hoạt động kinh tế và quân sự.

Giá xăng tại nhiều nơi ở thành phố San Francisco, bang California (Mỹ), đã tăng vọt lên trên 6 USD/gallon.

California được mô tả như một “đảo năng lượng” bị cô lập khỏi 49 tiểu bang còn lại của nước Mỹ bởi dãy núi Sierra Nevada. Do không có hệ thống ống dẫn dầu vượt qua khu vực này, toàn bộ nhu cầu nhiên liệu vận tải của California từ trước đến nay phụ thuộc gần như hoàn toàn vào các nhà máy lọc dầu nội địa.

Tuy nhiên, thực trạng hiện nay cho thấy sự suy giảm công suất lọc dầu đang buộc California phải bắt đầu nhập khẩu nhiên liệu từ nước ngoài. Điều này đặc biệt đáng quan ngại khi nguồn nhiên liệu này được sử dụng cho 30 sân bay quân sự và 9 sân bay quốc tế, tạo ra một lỗ hổng chiến lược đối với hệ thống quốc phòng Mỹ.

California là một trung tâm vận tải và thương mại trọng yếu, với 3 hải cảng lớn gồm Los Angeles, Long Beach và Oakland, phục vụ hàng triệu container và hàng nghìn chuyến tàu mỗi năm. Nhu cầu nhiên liệu cho tàu biển, bao gồm dầu nhiên liệu nặng, là rất lớn và liên tục.

Về hàng không, bang California có hơn 2.400 cơ sở hàng không, với nhu cầu khoảng 13 triệu gallon (1 gallon = 3,78 lít) nhiên liệu mỗi ngày. Trước đây, California chiếm 16,7% tổng tiêu thụ nhiên liệu hàng không của toàn quốc, giữ vị trí cao nhất tại Mỹ.

Đối với xăng, với khoảng 30 triệu phương tiện, California là tiểu bang tiêu thụ lớn thứ 2 toàn quốc, với mức khoảng 42 triệu gallon mỗi ngày. Trong khi đó, diesel – nhiên liệu chủ yếu cho vận tải hàng hóa – đạt khoảng 10 triệu gallon mỗi ngày, phục vụ hệ thống vận chuyển từ các hải cảng đến toàn quốc.

Giới phân tích cho rằng môi trường quy định khắt khe về môi sinh và cơ sở hạ tầng già cỗi đang tạo ra khoảng trống công suất lọc dầu, buộc thị trường quốc tế phải lấp đầy. Điều này không những làm thay đổi cấu trúc thị trường năng lượng mà còn kéo theo hệ quả địa chính trị đáng kể.

Dù xu hướng điện khí hóa đang gia tăng, các loại nhiên liệu lỏng vẫn không thể thay thế trong nhiều lĩnh vực như hàng không, vận tải biển, xây dựng và công nghiệp hóa dầu. Nhiên liệu diesel, nhiên liệu hàng không và các dẫn xuất dầu mỏ vẫn sẽ giữ vai trò thiết yếu trong nhiều thập niên tới.

Trong bối cảnh đó, việc suy giảm công suất lọc dầu nội địa trong khi nhu cầu vẫn cao sẽ tất yếu dẫn đến việc gia tăng nhập khẩu từ các khu vực như châu Phi, châu Á và Trung Đông. Khoảng 181 đơn vị lọc dầu mới đang được lên kế hoạch hoặc xây dựng tại các khu vực này, với khả năng cung cấp nhiên liệu cho thị trường California trong tương lai.

Các nhà máy lọc dầu hiện đại tại nước ngoài được thiết kế với quy mô lớn, có khả năng chế biến nhiều loại dầu thô và xuất cảng nhiên liệu toàn cầu. Hệ thống vận tải bằng tàu chở dầu sẽ đưa nhiên liệu đến các hải cảng lớn của California, bao gồm Los Angeles, Long Beach và Oakland.

Việc đóng cửa 2 nhà máy lọc dầu lớn gần đây đã làm mất khoảng 17% công suất chế biến dầu thô của tiểu bang. Đồng thời, các quy định ngày càng nghiêm ngặt của Hội đồng Tài nguyên Không khí California có thể khiến những nhà máy còn lại tiếp tục rút lui sang các bang có môi trường kinh doanh thuận lợi hơn.

Hệ quả là nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu vận tải đang trở nên rõ rệt, kéo theo chi phí gia tăng và gián đoạn chuỗi cung ứng trong tương lai.

Sự phụ thuộc ngày càng lớn vào nguồn cung nước ngoài đối với California không chỉ là vấn đề kinh tế, mà còn là thách thức an ninh quốc gia đối với toàn bộ Mỹ.