Gìn giữ những nếp nhà cổ vùng cao

Theo dõi VGT trên

Do đặc thù về điều kiện địa hình, khí hậu và đặc điểm tự nhiên nơi sinh sống nên mỗi nhóm, ngành dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh Lào Cai sở hữu những loại hình kiến trúc nhà ở khác biệt.

Tuy vậy, điểm chung của các tộc người là đều gìn giữ nếp nhà như gìn giữ hồn cốt của dân tộc mình. Bởi không đơn thuần là nơi ăn ở, sinh hoạt, nhà còn là nơi lưu giữ những giá trị văn hóa, tín ngưỡng tâm linh độc đáo thể hiện thế giới quan, nhân sinh quan của đồng bào đã được truyền thụ từ đời này sang đời khác.

Gìn giữ những nếp nhà cổ vùng cao - Hình 1
Bản làng của đồng bào Hà Nhì nhìn từ trên cao. Ảnh tư liệu: Long Vũ

Người Tày Lào Cai thường sống dọc theo các triền sông, suối, làm nhà định cư trong các thung lũng hẹp, dưới chân núi thấp. Trong đó, người Tày ở Nghĩa Đô, Vĩnh Yên (huyện Bảo Yên) cư trú trong thung lũng cạnh dòng suối Nậm Luông xanh trong; người Tày vùng Bản Hồ, Mường Bo (thị xã Sa Pa) xây dựng làng bản bên con suối Mường Hoa thơ mộng uốn lượn ven thung lũng. Còn tại Văn Bàn, những căn nhà sàn lợp mái cọ kề vai nhau yên bình dưới chân dãy núi Gia Lan, mặt hướng ra cánh đồng Mường Thát, Bản Pàu, Tông Pháy, Tông Hốc, suối Nậm Chăn, Nậm Nhù, Nậm Tha hiền hòa, chở che cho biết bao thế hệ người Tày sinh ra và lớn lên ở nơi này.
Nhà sàn người Tày là sản phẩm kiến trúc độc đáo, thể hiện sự hòa hợp của con người, thiên nhiên và văn hóa dân tộc. Điều này thể hiện rõ nét ở kết cấu và chất liệu ngôi nhà. Làng bản của người Tày được bao bọc xung quanh bởi các quả đồi, ngọn núi, do đó đồng bào làm nhà sàn để tránh thú hoang tấn công con người. Vào mùa hè, sự cao ráo của sàn nhà giúp không khí được lưu thông thoáng mát, khi mưa không ẩm ướt và tránh được nhiều bệnh tật lây lan. Ngôi nhà sàn truyền thống của người Tày trước đây có bếp nấu đặt ở vị trí trung tâm, giúp giữ ấm cho cả nhà trong mùa đông lạnh giá và cũng là không gian quây quần tụ họp của gia đình vào mùa đông. Tuy nhiên hiện nay, người Tày không để bếp trong nhà nữa, thay vào đó đồng bào dựng một ngôi nhà sàn nhỏ hơn nối vào nhà sàn chính để làm nhà bếp.

Thông thường ngôi nhà sàn của đồng bào Tày Lào Cai là 3 gian 2 chái hoặc 2 gian 2 chái. Với kỹ thuật của những người thợ tài hoa, ngôi nhà sàn truyền thống không cần dùng đến đinh sắt mà chỉ dùng thanh xiên dài xuyên dọc ngang nối các cột với nhau; giữa xà và cột lại được liên kết bằng mộng và nêm gỗ nối kèo cột, tạo thành khung nhà chắc chắn. Các chân cột, từ cột cái đến cột con đều được kê trên hòn đá to bản, bằng phẳng được lựa chọn rất kỹ từ các khe suối hoặc được đúc bằng xi măng có đường kính rộng hơn chân cột từ 2 đến 5cm. Với sự liên kết chằng giữ dọc ngang, ngôi nhà sàn 5 gian, thậm chí 7 gian, diện tích mặt sàn khoảng trên 100 m2 vẫn đủ chắc chắn, có thể chịu được mưa to, gió lớn.
Các cụ cao niên ở đây cho biết, ngày trước khi rừng còn nhiều, người dân thường chọn những cây gỗ to nhất, tốt nhất về làm ngôi nhà 4 gian 2 chái, có thể dựng cao từ 2 đến 3 tầng, rất rộng rãi. Gia đình nào có nhiều nhân lực, t.iền bạc có thể làm những ngôi nhà sàn to lớn, từ cột kèo cho đến gỗ bưng vách, làm sàn cầu thang. Khâu chuẩn bị vật liệu làm nhà là quan trọng và tốn thời gian nhất, thường mất từ 2 đến 5 năm, có khi đến 10 năm.
97 t.uổi đời cũng là từng ấy năm cụ Lương Văn Thằn, thôn Noong Khuấn, xã Khánh Yên Trung, huyện Văn Bàn gắn bó với căn nhà sàn, được nhìn lớp con cháu sinh ra, trưởng thành trong nếp nhà thân thuộc. Đến nay, căn nhà đã tồn tại trên 50 năm nhưng chưa một lần phải sửa chữa, có chăng chỉ thay mái lá định kỳ khoảng 20 năm một lần. Còn phần khung, cách đây 1 năm, gia đình cụ mới chà lại cột và xà để bóng, đẹp hơn. Trong nhà sàn 5 gian, 2 chái hiện có 4 thế hệ chung sống. Mỗi dịp Tết đến, con cháu từ khắp nơi trở về tập trung đông đủ, cùng nhau nấu cơm, vui chơi, ca hát…

Không chỉ tại Văn Bàn, các địa phương có đông người Tày sinh sống như Bảo Yên, Bắc Hà… vẫn giữ được hàng nghìn ngôi nhà cổ có t.uổi đời đến hàng trăm năm.
Do cư trú chủ yếu trên vùng núi cao của huyện biên giới Bát Xát nên người Hà Nhì rất giỏi canh tác trên đất dốc, có nhiều kinh nghiệm làm ruộng bậc thang và nhiều phong tục, tập quán đặc sắc khác. Nhưng có lẽ yếu tố hấp dẫn nhất khi đến với các bản làng của người Hà Nhì, xã Y Tý chính là những ngôi nhà trình tường hình nấm mọc lên giữa núi non bốn mùa mây phủ.
Nhà trình tường là kiến trúc phổ biến ở miền núi phía Bắc nước ta, nhưng nhà người Hà Nhì xây dựng thì đặc biệt ở chỗ mỗi nhà được làm theo dạng hình vuông với bốn mái hình chóp. Một ngôi nhà thường rộng 60-80m2, tường dày 40-60cm với chiều cao 4-5m. Sau khi chọn được mẫu đất ưng ý, người Hà Nhì bắt đầu đào móng, nền nhà được san phẳng với móng được xếp bằng trên những viên đá to. Công đoạn công phu nhất là trình tường nhà, hầu như người đàn ông Hà Nhì nào cũng biết trình tường.

Video đang HOT

Anh Ly Mờ Xá, thôn Choản Thèn, xã Y Tý, huyện Bát Xát chia sẻ: Tất cả các công đoạn đều làm hoàn toàn thủ công, không hề có xi măng, cát sỏi nhưng bức tường vẫn vững chắc không thua bất cứ một công trình bê tông nào. Trình xong tường xung quanh, đồng bào lấy gỗ rừng làm khung nhà bên trong tường đất và lợp mái. Mái nhà dốc ngắn, được lợp bằng cỏ gianh.
Nhà trình tường của người Hà Nhì có ưu điểm vừa giữ ấm về mùa đông, vừa mát mẻ về mùa hè. Những nét riêng cổ kính của ngôi nhà trình tường đất được các thế hệ người Hà Nhì trân trọng, nâng niu và luôn là điều hấp dẫn đối với những người từ xa tới đây. Ngày nay, đời sống vật chất cũng như văn hóa tinh thần của người Hà Nhì đã được nâng cao, nên vật liệu làm nhà sẵn có, tiện lợi. Nhiều nhà đã xây bằng gạch hoặc chọn lợp mái ngói thay cho mái tranh khiến ngôi nhà trình tường trở nên khang trang, bền, đẹp nhưng vẫn giữ được nét độc đáo và vẻ đẹp vốn có của nó.
Ở Y Tý, có những ngôi nhà trình tường cổ đã tồn tại cả trăm năm t.uổi. Người Hà Nhì quan niệm, nhà trình tường chính là không gian văn hóa đậm bản sắc của họ. Bởi vậy, nhiều nghề truyền thống, trò chơi dân gian hay hoạt động lễ hội đều phải được tổ chức dưới mái nhà trình tường.
Theo Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao tỉnh Lào Cai Sùng Hồng Mai, dù về kiến trúc, vật liệu xây dựng có sự khác nhau, song những ngôi nhà cổ, nhà truyền thống của 25 nhóm, ngành dân tộc của Lào Cai đều là hiện vật trực tiếp phản ánh khả năng lao động, sáng tạo, trí tưởng tượng, gu thẩm mỹ của các thế hệ đi trước trong quá trình phát triển. Bởi thế, đây chính một loại hình di sản độc đáo, cần được bảo tồn và phát huy giá trị.
Những năm gần đây, khi Lào Cai là điểm đến hấp dẫn thu hút du khách trong và ngoài nước, bên cạnh vẻ đẹp hoang sơ của núi rừng, cảnh sắc thiên nhiên tuyệt đẹp và những con người thân thiện, mến khách thì những ngôi nhà cổ độc đáo theo nguyên mẫu vẫn luôn là điều hấp dẫn đối với khách du lịch. Với mục tiêu bảo tồn văn hóa truyền thống gắn với phát triển du lịch, góp phần tăng thu nhập, từng bước xóa đói, giảm nghèo cho người dân địa phương, tỉnh Lào Cai đang dành nhiều nguồn lực đầu tư, xây dựng các làng bản thành điểm du lịch cộng đồng hấp dẫn. Trong đó, công tác bảo tồn giá trị nguyên vẹn những ngôi nhà cổ đóng vai trò quan trọng.

Gam màu rực rỡ trên những thửa ruộng bậc thang

Những thửa ruộng bậc thang ở vùng cao đương mùa lúa chín với nhiều sắc màu rực rỡ, hấp dẫn du khách về miền ngược thưởng ngoạn.

Từ đầu tháng 9 đến đầu tháng 10 trên khắp những cánh đồng ruộng bậc thang ở vùng núi phía Bắc Việt Nam đều ngả sang màu vàng óng báo hiệu một "mùa hạnh phúc" nữa lại về.

Gam màu rực rỡ trên những thửa ruộng bậc thang - Hình 1

Trong khoảng thời gian này có rất nhiều địa điểm mà du khách có thể tận hưởng, chiêm ngưỡng bức tranh mùa lúa chín ấn tượng và đẹp mắt như: Mù Cang Chải, Tú Lệ, Lìm Mông, Hoàng Su Phì, Sa Pa...

Gam màu rực rỡ trên những thửa ruộng bậc thang - Hình 2

Mỗi nơi lại có vẻ đẹp riêng, điểm cuốn hút khác nhau, đan xen giữa màu vàng chủ đạo là những thửa ruộng chín muộn xanh mơn mởn hòa quyện với nhau tạo nên cảnh sắc sinh động.

Gam màu rực rỡ trên những thửa ruộng bậc thang - Hình 3

Những thửa ruộng bậc thang xếp tầng tầng, lớp lớp đổ màu sắc trải rộng khắp các quả đồi, bên dưới là tiếng suối chảy róc rách khiến cho khung cảnh càng trở nên ấn tượng.

Gam màu rực rỡ trên những thửa ruộng bậc thang - Hình 4

Bên cạnh đó, có nơi thửa ruộng bậc thang nhìn như những đường vân mềm mại, quyến rũ. Những áng mây dường như muốn xà xuống để thưởng thức trọn vẹn tác phẩm nghệ thuật làm say đắm lòng người này.

Gam màu rực rỡ trên những thửa ruộng bậc thang - Hình 5

Từ trên cao, phóng xa tầm mắt khung cảnh hiện ra như những con sóng nhiều màu sắc đang xô đẩy vào nhau khiến bất kỳ ai đặt chân đến đây cũng không khỏi ngỡ ngàng.

Gam màu rực rỡ trên những thửa ruộng bậc thang - Hình 6

Cùng thưởng thức kiến bức tranh ngày mùa đầy mê hoặc này, trong tâm trí mỗi người văng vẳng bài hát quen thuộc " Em đi giữa biển vàng" của nhạc sĩ Bùi Đình Thảo.

Gam màu rực rỡ trên những thửa ruộng bậc thang - Hình 7

Mùa nước đổ ruộng bậc thang cũng khá đẹp, nhưng khi "mùa vàng" về là lúc ruộng bậc thang đẹp lung linh và quyến rũ hơn cả. Lúc thì như những dải lụa mềm mại, lúc thì như sóng biển vàng óng.

Gam màu rực rỡ trên những thửa ruộng bậc thang - Hình 8

Hương sắc của lúa nếp, lúa tẻ trên những thửa ruộng bậc thang lan tỏa khắp núi rừng, cùng với đó là khung cảnh hùng vĩ đã tạo nên nét rất riêng cho vùng núi phía Bắc, và là món ăn tinh thần cho du khách ưa xê dịch, thích khám phá, trải nghiệm.

Gam màu rực rỡ trên những thửa ruộng bậc thang - Hình 9

Bạn thấy bài viết này có hữu ích không?
Có;
Không

Tin liên quan

Tiêu điểm

Cắm trại, hòa mình vào thiên nhiên tại 'đồi mây Mộc Châu'
15:31:03 23/07/2024
Top địa điểm du lịch Nghệ An - Hà Tĩnh phổ biến nhất
11:55:00 23/07/2024
Lội suối, băng rừng khám phá Tà Giang
17:44:27 24/07/2024
Khám phá Chợ Long Biên - Chợ "không ngủ" giữa lòng Hà Nội
08:53:25 24/07/2024
Luang Prabang đứng thứ 11 trong số 50 địa điểm đẹp nhất thế giới
22:11:25 23/07/2024
Vẻ ma mị của biệt thự bỏ hoang giữa rừng ở Cao Bằng "hút" khách check-in
20:01:02 24/07/2024
Khối thạch nhũ trong hang động đẹp nhất xứ Nghệ hút du khách tham quan
21:44:42 23/07/2024
Kỳ vĩ ngôi làng nằm cheo leo trên vách núi ở Pháp
09:36:41 24/07/2024

Tin đang nóng

Thông tin ban đầu về vụ sập nhà sau mưa lớn, 7 người thoát c.hết
21:19:33 24/07/2024
Nam thần đình đám hết thời phải đi lái máy xúc
22:55:22 24/07/2024
Chồng đưa chị gái về nhà sống chung sau ly hôn, mỗi tháng cho cháu 5 triệu đồng mua sữa: Tôi liền đưa mẹ chồng và các con ra ngoài ở riêng
21:34:36 24/07/2024
Vũ Luân xuất hiện trở lại, công bố tin vui
21:51:47 24/07/2024
Nam thần lai "Gia Đình Là Số 1" lần đầu lên tiếng về bê bối bị bắt vì mặc đồ phản cảm ra đường 10 năm trước
21:49:03 24/07/2024
Hoa hậu Phương Lê khi gắn bó với NSƯT Vũ Luân: Tính cách thay đổi, trổ tài nội trợ để chăm sóc "bạn trai"
21:38:11 24/07/2024
Châu Huệ Mẫn nhường chồng đưa ra những quyết định quan trọng
21:54:33 24/07/2024
Ngày tôi sinh con, em chồng đến chăm ở cữ 1 tuần, trước khi về còn nói sẽ tặng chúng tôi căn hộ chung cư
21:30:50 24/07/2024

Tin mới nhất

Những địa điểm check-in nghệ thuật tranh tường đường phố tại Singapore

20:19:29 24/07/2024
Nghệ thuật không nhất thiết phải là những bức tranh tại phòng trưng bày hay triển lãm. Nghệ thuật có thể tìm thấy và được tạo ra ở bất cứ nơi đâu, ngay cả khi nó nằm trên những bức tường đầy màu sắc tại các khu phố sôi động ở Singapore.

Phát hiện đầm hoa lục bình tím biếc ở Hà Nội, giới trẻ đổ xô săn ảnh đẹp

20:15:10 24/07/2024
Những ngày đầu hè, hoa lục bình đua nhau nở tím biếc khắp cảnh đồng ở Long Biên (Hà Nội). Khung cảnh thơ mộng, bình yên đã thu hút giới trẻ tới vui chơi, chụp ảnh.

Chinh phục Sa Mu - đỉnh núi có rừng rêu ma mị "hot" nhất Tây Bắc

20:11:19 24/07/2024
Đỉnh Sa Mu - U Bò, thường được gọi là Sa Mu có độ cao 2.890m, nằm trên ranh giới giữa hai tỉnh Sơn La và Yên Bái. Thời gian gần đây, đỉnh núi này thu hút đông du khách khám phá.

Thác 7 tầng ở Sơn La gây "sốt" vì đẹp như tiên cảnh, khách đổ về check-in

20:07:38 24/07/2024
Thác Chiềng Khoa thuộc địa phận xã Chiềng Khoa, huyện Vân Hồ là một trong những điểm đến lý tưởng cho du khách khi tới tham quan Khu du lịch quốc gia Mộc Châu (Sơn La).

30 ngày lái xe khám phá vẻ đẹp như cổ tích ở Tân Cương của khách Việt

19:57:33 24/07/2024
Tân Cương được thiên nhiên ưu ái ban tặng nhiều cảnh đẹp làm say lòng người, từ thảo nguyên xanh mướt, hoang mạc kỳ vĩ đến những dãy núi tuyết tráng lệ, hồ nước xanh ngắt như tuyệt tác giữa đất trời.

Thảo nguyên xanh mướt như trời Âu, cách Hà Nội chỉ 5 tiếng di chuyển

19:53:45 24/07/2024
Tà Xùa (Bắc Yên, Sơn La) nổi tiếng là thiên đường mây thu hút nhiều tín đồ du lịch. Vào dịp hè, nơi đây còn khiến nhiều du khách mê mẩn bởi khung cảnh xanh mướt, yên bình tại vùng thảo nguyên.

Lạc vào "thiên đường mây" trên đồi cỏ đẹp như phim ở Cao Bằng

19:12:52 24/07/2024
Đồi cỏ Ba Quáng là điểm check-in không thể bỏ lỡ với những tín đồ du lịch nhờ vẻ đẹp hoang sơ, yên bình. Đồi cỏ Ba Quáng (hay đồi cỏ Vinh Quý) là tọa độ sống ảo được nhiều bạn trẻ yêu thích.

Kinh nghiệm đi Đồng Lâm và trekking Khe Dầu khi gặp nước lên

17:41:36 24/07/2024
Thanh Hiền chia sẻ những lưu ý và lịch trình chi tiết chuyến đi Đồng Lâm và thác Khe Dầu - Hữu Lũng vào mùa mưa.

4 Điểm du lịch nổi tiếng ở Matxcova nhất định phải ghé thăm

17:37:52 24/07/2024
Matxcova, thủ đô của nước Nga là một điểm đến đầy thú vị cho những người yêu thích du lịch. Với kiến trúc độc đáo, lịch sử phong phú và văn hóa đa dạng, Matxcova trở thành tâm điểm trong các chương trình du lịch Nga.

22 giờ ở Dubai

15:02:59 24/07/2024
Chỉ trong khoảng thời gian ngắn khám phá tiểu vương quốc Dubai, nữ du khách Việt đã có những trải nghiệm với đủ cung bậc cảm xúc từ bất ngờ, thú vị tới sửng sốt.

Khám phá 10 điểm du lịch độc đáo nhất Trung Quốc

14:58:07 24/07/2024
Trung Quốc là quốc gia rộng lớn với nhiều điểm đến du lịch kỳ lạ. Nếu bạn ghé thăm Trung Quốc, đừng bỏ lỡ cơ hội đến với những khu du lịch kỳ quặc này nhé.

Đến đảo Jeju (Hàn Quốc), đừng quên khám phá 10 địa điểm tuyệt đẹp này

14:55:03 24/07/2024
Do địa hình núi lửa nên hòn đảo Jeju (Hàn Quốc) là nơi có nhiều điểm đến huyền bí và xinh đẹp. Ống dung nham Manjanggul là một hệ thống hang động khổng lồ, cao khoảng 20m và dài hơn 7km.

Có thể bạn quan tâm

10 thực phẩm giúp đẩy lùi gan nhiễm mỡ

Sức khỏe

06:54:46 25/07/2024
Cá béo như cá hồi, cá thu và cá trích chứa nhiều omega-3, giúp giảm viêm và cải thiện chức năng gan. Omega-3 cũng giúp điều chỉnh quá trình chuyển hóa chất béo và ngăn ngừa tích tụ mỡ trong gan.

Ngỡ ngàng ngoại hình trong trẻo như thiếu nữ của 'em gái quốc dân' IU

Nhạc quốc tế

06:49:56 25/07/2024
Vẻ đẹp trong trẻo, thanh khiết của em gái quốc dân IU đã khiến nhiều người hâm mộ cả trong và ngoài nước trầm trồ.

Một thành phần dưỡng da khiến em dâu Tăng Thanh Hà sạch nám, da căng mịn

Làm đẹp

06:49:46 25/07/2024
Linh Rin, em dâu Tăng Thanh Hà có làn da sạch nám, trắng hồng nhờ chăm sóc da đúng cách và sử dụng mỹ phẩm an toàn.

'Vũ khí bí mật' của loài bướm

Lạ vui

06:47:30 25/07/2024
Các nhà nghiên cứu Đại học Bristol phát hiện bướm và bướm đêm dùng cánh tạo điện tích để hút phấn hoa mà không cần tiếp xúc.

Đám cưới theo phong cách Nam Bộ xưa khiến dân mạng mê mẩn

Netizen

06:44:01 25/07/2024
Cô dâu diện áo rọc màu đỏ, đội nón cụ quai cung. Chú rể diện áo dài khăn đóng. Quan khách cũng diện áo dài truyền thống. Đó là một trong những điểm nhấn mới lạ trong đám cưới của một thầy giáo tại Bến Tre vào ngày 21-7.

Thêm một bom tấn sinh tồn chuẩn bị ra mắt trên Steam, đưa người chơi nhập vai "quái vật" kinh dị

Mọt game

06:42:54 25/07/2024
Mặc dù đã không còn ở thời kỳ hoàng kim của mình như những năm 2018-2019, thế nhưng thể loạigamesinh tồn vẫn luôn có một sức hút mãnh liệt đối với các game thủ và thu hút hàng triệu người chơi trên toàn thế giới.

Kỳ nghỉ hè của học sinh ở Pakistan kéo dài thêm 2 tuần do nắng nóng

Thế giới

06:19:24 25/07/2024
Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) cho biết hơn 75% số t.rẻ e.m ở Nam Á, tương đương 460 triệu trẻ, phải tiếp xúc với mức nhiệt trên 35 độ C trong ít nhất 83 ngày/năm.

Mực xào theo cách này, ăn với cơm hay nhậu với bia cũng là 'chân ái'

Ẩm thực

06:07:12 25/07/2024
Với món mực xào đơn thuần thì có lẽ ai cũng biết cách làm. Tuy nhiên, không phải ai cũng biết được công thức xào mực thế nào cho ngon, thơm, giòn mà lại vẫn giữ được chất dinh dưỡng.

'Deadpool & Wolverine': Phim 'cứu rỗi' Marvel?

Hậu trường phim

06:01:39 25/07/2024
Chỉ còn vài ngày nữa phim Deadpool & Wolverine sẽ ra rạp. Những đ.ánh giá sớm về tác phẩm cho thấy tín hiệu đáng mừng ngay trong chính ê kíp trước khi phim chính thức xuất xưởng.

Mỹ nhân đẹp nhất phim Hoa ngữ hiện tại có số phận bi thảm làm khán giả xót xa

Phim châu á

05:59:35 25/07/2024
Thời điểm hiện tại, bộ phim Thiếu niên bạch mã túy xuân phong đang được nhiều khán giả yêu thích nhờ kỹ xảo đẹp, nội dung hay và có sự tham gia của dàn diễn viên sở hữu nhan sắc ấn tượng

Hoa hậu Jennifer Phạm đụng hàng hiệu xa xỉ với Minh Hằng, hai trường phái sắc đẹp ai hơn ai?

Phong cách sao

05:35:17 25/07/2024
Trong thế giới thời trang, trang sức và túi xách cũng là những món đồ giúp tô điểm thêm sự duyên dáng của phái đẹp. Bất cứ cô gái nào cũng có ít nhất hai món đồ này để điểm tô cho nhan sắc và phong cách thêm hoàn mỹ nhất.