Định vị Khe Sanh trên bản đồ du lịch cà phê châu Á

Từng được thế giới biết đến như một chiến trường khốc liệt, Khe Sanh hôm nay đang viết nên câu chuyện mới trên những đồi Arabica xanh ngút ngàn.

Sự giao hòa giữa lịch sử, văn hóa, thiên nhiên và cà phê đặc sản đang mở ra cơ hội để vùng đất phía Tây Quảng Trị trở thành điểm đến du lịch cà phê khác biệt của châu Á.

Kể câu chuyện hòa bình bằng hương cà phê

Ông Harro Boekhold nhận định Khe Sanh sở hữu những điều kiện hiếm có để trở thành điểm đến du lịch cà phê khác biệt của châu Á. Ảnh: TTXVN phát

Sau hơn 25 năm tư vấn phát triển du lịch nông nghiệp, du lịch cộng đồng và du lịch bền vững tại hơn 20 quốc gia, chuyên gia du lịch người Hà Lan Harro Boekhold nhận định, Khe Sanh hội tụ những điều kiện hiếm có để trở thành một điểm đến du lịch cà phê khác biệt của châu Á. Đánh giá này được đưa ra sau nhiều lần khảo sát thực địa, làm việc với chính quyền, doanh nghiệp và người trồng cà phê địa phương.

Theo ông Harro Boekhold, xu hướng du lịch toàn cầu đang chuyển từ tham quan đơn thuần sang tìm kiếm những trải nghiệm chân thực, nơi du khách được hòa mình vào đời sống cộng đồng, khám phá văn hóa bản địa và câu chuyện phía sau mỗi sản phẩm. Đến Khe Sanh, du khách có thể trải nghiệm hành trình “Farm to Cup” – từ chăm sóc, thu hái, sơ chế, rang xay đến tự tay pha và thưởng thức ly Arabica giữa đại ngàn Trường Sơn. Không chỉ là một sản phẩm du lịch nông nghiệp, hành trình ấy còn giúp du khách cảm nhận sự hồi sinh của vùng đất từng in dấu chiến tranh. Giá trị khác biệt của Khe Sanh không chỉ nằm ở gần 5.000ha Arabica trên nền đất đỏ bazan hay khí hậu mát mẻ quanh năm, mà còn ở sự kết hợp hài hòa giữa thiên nhiên, văn hóa Bru-Vân Kiều và hệ thống di tích lịch sử. Không nhiều điểm đến trên thế giới sở hữu cùng lúc những giá trị ấy.

Chuyên gia Harro Boekhold ấn tượng với sự thân thiện, cởi mở của người dân Khe Sanh khi họ luôn sẵn sàng đưa du khách tham quan nông trại và chia sẻ câu chuyện về nghề trồng cà phê. Ảnh: TTXVN phát

Đồng quan điểm, ông Hồ Văn Hoan, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Trị cho rằng, chính sự giao hòa giữa thiên nhiên, lịch sử và văn hóa đã tạo nên sức hấp dẫn riêng của Khe Sanh. Từ Đường 9 lịch sử, sân bay Tà Cơn đến những đồi Arabica xanh ngút ngàn hôm nay, du khách có thể cảm nhận rõ hành trình chuyển mình của vùng đất từng là chiến trường khốc liệt. Những dấu tích chiến tranh vẫn được gìn giữ như một phần ký ức, trong khi những mùa hoa cà phê phủ trắng các triền đồi lại kể câu chuyện về hòa bình, sức sống và khát vọng phát triển.

Giữa không gian ấy, du khách không chỉ thưởng thức Arabica đặc sản mà còn cảm nhận nhịp sống bình yên của vùng cao Trường Sơn, lắng nghe câu chuyện của người trồng cà phê và hiểu rõ hơn hành trình hồi sinh của vùng đất từng đi qua chiến tranh. Chính những trải nghiệm ấy tạo nên sức hấp dẫn riêng của Khe Sanh.

Ba lợi thế tạo nên bản sắc Khe Sanh không thể sao chép

Theo ông Harro Boekhold, để xây dựng một điểm đến du lịch cà phê nổi bật, điều quan trọng không phải là quy mô sản xuất hay sản lượng, mà là sở hữu một câu chuyện đủ khác biệt để du khách muốn tìm đến và ghi nhớ. Với Khe Sanh, câu chuyện ấy được tạo nên từ ba giá trị cốt lõi khó sao chép; đó là con người, hạt cà phê và lịch sử. Điều gây ấn tượng nhất với vị chuyên gia Hà Lan trong nhiều chuyến khảo sát là sự chân thành, hiếu khách của người dân địa phương. Họ sẵn sàng đưa du khách vào nông trại, chia sẻ về nghề trồng cà phê và cuộc sống trên vùng đất từng trải qua chiến tranh nhưng luôn giàu nghị lực. Chính những trải nghiệm gần gũi ấy tạo nên sức hấp dẫn mà ngày càng nhiều du khách quốc tế tìm kiếm.

Không chỉ có con người, Khe Sanh còn sở hữu vùng nguyên liệu đặc sắc với gần 5.000ha Arabica chất lượng cao, nhiều lần đạt giải thưởng cà phê đặc sản, cùng giống Liberica khá hiếm còn được lưu giữ đến nay. Đây không chỉ là nguồn gen quý mà còn là dấu ấn của lịch sử canh tác, tạo cơ hội để Khe Sanh định vị bản sắc riêng trên bản đồ du lịch cà phê thế giới.

Chuyên gia Harro Boekhold chia sẻ: Khe Sanh không cần trở thành bản sao của bất kỳ vùng cà phê nổi tiếng nào trên thế giới; giá trị của vùng đất này nằm ở câu chuyện về con người, hạt cà phê và hành trình từ chiến tranh đến hòa bình. Ảnh: TTXVN phát

Đặc biệt hơn cả là giá trị lịch sử. Ít nơi nào có thể kể một câu chuyện giàu sức lay động như Khe Sanh – nơi từng gắn với những trận chiến khốc liệt, nay lại lan tỏa thông điệp hòa bình thông qua hạt cà phê. Từ thực tế đó, ông Harro Boekhold đề xuất thông điệp “Make Coffee, Not War” (Hãy tạo ra cà phê, chứ không phải chiến tranh). Theo ông, nếu được kể bằng những trải nghiệm chân thực, đây sẽ không chỉ là một khẩu hiệu truyền thông mà trở thành dấu ấn riêng của Khe Sanh trong lòng du khách.

Theo Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Trị Hồ Văn Hoan, cà phê Khe Sanh không đơn thuần là một sản phẩm nông nghiệp mà là “trầm tích văn hóa và lịch sử”. Vì vậy, phát triển du lịch không dừng lại ở việc đưa khách tham quan vùng nguyên liệu mà phải tạo nên một không gian trải nghiệm gắn kết giữa sinh thái, văn hóa bản địa và ký ức lịch sử. Định hướng đó đang từng bước được hiện thực hóa thông qua các tour trải nghiệm cà phê Khe Sanh. Bên cạnh hành trình thu hái, rang xay và pha chế Arabica, du khách còn được lưu trú tại homestay, thưởng thức ẩm thực của đồng bào Bru-Vân Kiều, hòa mình vào không gian cồng chiêng và khám phá các di tích như sân bay Tà Cơn, Đường 9 lịch sử. Sự kết nối giữa ký ức chiến tranh với sức sống của những đồi Arabica hôm nay đã tạo nên một sản phẩm du lịch giàu bản sắc, góp phần định vị Khe Sanh như một điểm đến khác biệt của du lịch cà phê Việt Nam.

Định vị Khe Sanh trên bản đồ du lịch cà phê châu Á

Nếu nhiều vùng cà phê trên thế giới cạnh tranh bằng sản lượng thì Khe Sanh có cơ hội tạo dấu ấn bằng giá trị khác biệt của một vùng cà phê đặc sản gắn với lịch sử, văn hóa và trải nghiệm bản địa. Đây cũng là định hướng xuyên suốt trong chiến lược phát triển Arabica Khe Sanh của tỉnh Quảng Trị.

Chuyên gia Harro Boekhold chia sẻ: Khe Sanh từng được thế giới biết đến bởi chiến tranh, nhưng hôm nay vùng đất này đang viết nên câu chuyện mới về hòa bình, sự hồi sinh và phát triển từ cây cà phê. Ảnh: Nguyên Linh/TTXVN

Bà Nguyễn Thị Hồng Phương, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Trị cho biết, sau tròn một thế kỷ hình thành và phát triển, cây cà phê đã trở thành biểu tượng của vùng đất Khe Sanh và là một trong những động lực quan trọng trong chiến lược phát triển nông nghiệp bền vững của tỉnh. Theo định hướng của địa phương, Arabica Khe Sanh sẽ được phát triển theo hướng cà phê đặc sản, nông nghiệp xanh và bền vững. Vùng nguyên liệu được quy hoạch theo các tiêu chuẩn hữu cơ, VietGAP và các chứng nhận quốc tế; đẩy mạnh truy xuất nguồn gốc, chuyển đổi số, đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường xuất khẩu. Cùng với đó, tỉnh tập trung phát triển chế biến sâu, đa dạng hóa sản phẩm và gắn chuỗi giá trị cà phê với du lịch sinh thái, văn hóa và lịch sử.

Theo ông Hồ Văn Hoan, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Trị, trong không gian phát triển mới, Khe Sanh được định hướng trở thành “hạt nhân sinh thái và di sản” của khu vực phía Tây. Trọng tâm là phát triển du lịch cộng đồng chất lượng cao, lồng ghép thông điệp hòa bình vào các sản phẩm du lịch và kết nối không gian cà phê Khe Sanh với Lao Bảo, Hướng Phùng, Đakrông, A Lưới và Phong Nha để hình thành chuỗi trải nghiệm liên vùng.

Trong bối cảnh du lịch toàn cầu ngày càng coi trọng tính bản địa, trải nghiệm và phát triển bền vững, Khe Sanh đang đứng trước cơ hội khẳng định vị thế trên bản đồ du lịch cà phê châu Á bằng một con đường riêng. Nếu biết gìn giữ bản sắc, phát huy giá trị lịch sử, văn hóa và đặt cộng đồng địa phương vào trung tâm của quá trình phát triển, Khe Sanh hoàn toàn có thể trở thành điểm đến mà mỗi tách Arabica không chỉ mang hương vị của đất đỏ bazan Trường Sơn, mà còn chuyển tải thông điệp về hòa bình, sự hồi sinh và khát vọng vươn lên của chính vùng đất từng đi qua chiến tranh.